بسپارش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بسپارش[۱] یا پلیمریزاسیون یک واکنش شیمیایی است که در آن مولکول های کوچک و ساده یا همان تکپار [۲]با یکدیگر پیوند برقرار کرده و مولکولی بزرگ با وزن مولکولی چندین برابر مولکول اولیه به وجود می‌آورند.

دسته بندی انواع بسپارش[ویرایش]

روش های انجام بسپارش را می توان به صورت های مختلف دسته بندی کرد:

دسته بندی بر اساس طریقه ی عمل کرد:

بسپارش آنیونی Anionic polymerization[ویرایش]
بسپارش رادیکالی Radical polymerization[ویرایش]
بسپارش کاتیونی Cation polymerization[ویرایش]


دسته بندی بر اساس محصولات واكنش بسپارش[ویرایش]

واکنش بسپارش با توجه به امکان تشکیل مولکول دیگری به دو دسته تقسیم می‌شود:

=[ویرایش]

بسپارش تراکمی[۳] Condensation polymerization


در بسپارش تراکمی، متصل شدن تکپارها به یکدیگر با حذف اتم ها یا گروه های اتمی همراه است (مانند آب و ...) [۴] . بسپارهای زیر به روش تراکمی تولید می‌شوند:
پلی آمید(نایلونها), پلی استرها و بعضی پلی یورتانها است .

بسپارش افزایشی[۵] Addition polymerization ===== در بسپارش افزایشی تکپارها بدون از دست دادن مولکول، به یکدیگر متصل می‌شوند. بنابراین بسپار تولید شده با این واکنش دارای واحدهای تکرار شونده‌ای همانند تکپار اولیه هستند.[۴] بسپارهای زیر به روش فرایند بسپارش افزایشی تولید می‌شوند:
پلی اتیلن (PE), پلی پروپیلن (PP), پلی استایرن (PS), پلی وینیل استات (PVAS) و پلی تترافلوئورواتیلن یا تفلون (PETFE) و بیشتر گرمانرم‌ها و برخی گرماسخت‌ها.

مرحله ای-زنجیره ای[ویرایش]

در سال ۱۹۵۲ فلوری طبقه بندی فوق را اصلاح و واکنش های بسپارش را براساس مكانيسم بسپارش به دو گروه واکنش های بسپارش مرحله‌ای[۶] و زنجیره‌ای [۷] تقسیم بندی کرد. طبقه بندی ياد شده بر اساس این نظریه بود که در بسپارش‌ های مرحله‌ای همه ي تکپارها[۸] از ابتدا تبدیل به دوپار (دو تکپار به هم چسبیده)[۹] و سپس سه‌پار (سه تکپار به هم چسبیده)[۱۰] و چهارپار و ... می‌شوند ولی در بسپارش زنجیره‌ای تنها تکپارهایی قابلیت تبدیل شدن به دوپار را دارند که بتوانند در ابتدای واكنش (رادیکاله یا یونیده) شوند . در مرحلهٔ بعدی نیز همین ديمرها هستند که به تکپارهای دیگر حمله می‌کنند و طول زنجیر خود را می افزایند و به سرعت به زنجیر بلندی تبدیل می‌شوند.

====دسته بندی بر اساس محیط انجام واکنش واکنش های بسپارش بر اساس محیط انجام واکنش به سه دسته تقسیم می‌شوند.


بسپارش توده‌ای[۱۱] Bulk polymerization

بسپارش امولسیونی Emulsion polymerization

بسپارش محلولی[۱۲] Solution polymerization


جستارهای وابسته[ویرایش]

برای مطالعهٔ بیشتر[ویرایش]

  • حدادی اصل، وحید. تکنولوژی پلیمرها

پانویس[ویرایش]

  1. polymerization بسپارش برابر نهاده ي فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای واژه ي بیگانه ي پلیمریزاسیون است.
  2. monomer...http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Monomer&oldid=433137185
  3. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Condensation_polymer&oldid=443004344
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Odian, G.Principles of polymerization,John Wiley and sons,(2004)
  5. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Addition_polymer&oldid=381505186
  6. Step reaction
  7. Chain reaction
  8. مونومر- monomer
  9. ديمر -dimer
  10. Trimer-تري مر
  11. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulk_polymerization&oldid=440629899
  12. http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Solution_polymerization&oldid=44216933

منابع[ویرایش]

  • Odian, G.Principles of polymerization,John Wiley and sons,(۲۰۰۴)