روغن بزرک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بزرک)
پرش به: ناوبری، جستجو
Molen De Passiebloem lijnolie.jpg

روغن بزرک و یا روغن کتان یک روغن گیاهی است که از دانه‌های بزرک، دانه‌های رسیده گیاه بزرک یا کتان (Liunm Usitatissimum L)به دست می‌آید. روغن بزرک که به آن روغن یا مواد دیگری اضافه نشده باشد، روغن خام بزرک نامیده می‌شود.

روغن بزرک افزون بر کاربرد در جلا دادن چوب و نقاشی‌های رنگ و روغن مصرف دارویی و خوراکی دارد.

این روغن در قدیم شناخته‌ترین دارو برای درمان سرماخوردگی، سوختگی و درد معده بوده‌است. این روغن یک روغن سالم است و ۹۰درصد و یا بیشتر اسیدهای چرب اشباع نشده دارد که ۷۶ درصد از آن از اسید چرب سیر نشده آلفا اسید لینولنیک است که در گروه اسیدهای چرب امگا-۳ قرار دارد.

مهمترین منبع چربی‌های امگا-۳ در گیاهان روغن بزرک و مهمترین منبع آن در جانوران ماهی¬ها و غذاهای دریایی هستند. اثرات مثبت امگا-۳ در درمان کلسترول بالا، سکته، دیابت، کاهش وزن، پوکی استخوان¬ها، افسردگی، شیزوفرنی، بیش فعالی، آسم، سرطان روده بزرگ، سرطان سینه، سرطان پروستات مشاهده شده که دلیل آن ایجاد تعادل نسبت امگا۶- به امگا-۳ استامروزه روغن بزرک در سافت ژل‌های دارویی و تحت عنوان سافت ژل‌های امگا-۳ وارد بازارهای جهانی می‌شود تبدیل روغن بذرک به این محصول دارویی ارزش افزوده‌ای تا ۳۰ برابر دانه روغن گیری نشده ایجاد می‌کند.[۱]

کشت بزرک در ایران کاهش یافته است.[۲]

مقایسه با دیگر روغن‌ها[ویرایش]

روغن‌های گیاهی
نوع اسید چرب
اشباع شده[۳]
اسیدهای چرب
اشباع نشده منو[۳]
اسید اشباع شده چندگانه اسید اولئیک
(ω-۹)
نقطه دود
کل چندگانه[۳] linolenic acid
(ω-۳)
اسید لینولئیک
(ω-۶)
غیر هیدروژنه کردن
کانولا (کلزا) ۷٫۳۶۵ ۶۳٫۲۷۶ ۲۸٫۱۴۲ ۹-۱۱ ۱۹-۲۱ ۴۰۰ درجه فارنهایت (۲۰۴ درجه سلسیوس)[۴]
روغن نارگیل ۹۱٫۰۰ ۶٫۰۰۰ ۳٫۰۰۰ ۲ ۶ ۳۵۰ درجه فارنهایت (۱۷۷ درجه سلسیوس)[۴]
روغن ذرت ۱۲٫۹۴۸ ۲۷٫۵۷۶ ۵۴٫۶۷۷ ۱ ۵۸ ۲۸ ۴۵۰ درجه فارنهایت (۲۳۲ درجه سلسیوس)[۵]
روغن پنبه‌دانه ۲۵٫۹۰۰ ۱۷٫۸۰۰ ۵۱٫۹۰۰ ۱ ۵۴ ۱۹ ۴۲۰ درجه فارنهایت (۲۱۶ درجه سلسیوس)[۵]
روغن بزرک[۶] ۶–۹ ۱۰–۲۲ ۶۸–۸۹ ۵۶–۷۱ ۱۲–۱۸ ۱۰–۲۲ ۲۲۵ درجه فارنهایت (۱۰۷ درجه سلسیوس)
روغن زیتون ۱۴٫۰۰ ۷۲٫۰۰ ۱۴٫۰۰ <1.۵ ۹–۲۰ ۳۸۰ درجه فارنهایت (۱۹۳ درجه سلسیوس)[۴]
روغن نخل ۴۹٫۳۰۰ ۳۷٫۰۰۰ ۹٫۳۰۰ ۱۰ ۴۰ ۴۵۵ درجه فارنهایت (۲۳۵ درجه سلسیوس)[۷]
روغن بادام زمینی ۱۶٫۹۰۰ ۴۶٫۲۰۰ ۳۲٫۰۰۰ ۳۲ ۴۸ ۴۳۷ درجه فارنهایت (۲۲۵ درجه سلسیوس)[۵]
روغن گلرنگ (>۷۰% اسید لینولئیک) ۸٫۰۰ ۱۵٫۰۰ ۷۵٫۰۰ ۴۱۰ درجه فارنهایت (۲۱۰ درجه سلسیوس)[۴]
گلرنگ (اولیک بالا) ۷٫۵۴۱ ۷۵٫۲۲۱ ۱۲٫۸۲۰ ۴۱۰ درجه فارنهایت (۲۱۰ درجه سلسیوس)[۴]
روغن سویا ۱۵٫۶۵۰ ۲۲٫۷۸۳ ۵۷٫۷۴۰ ۷ ۵۰ ۲۴ ۴۶۰ درجه فارنهایت (۲۳۸ درجه سلسیوس)[۵]
روغن آفتابگردان (>۶۰% اسید لینولئیک) ۱۰٫۱۰۰ ۴۵٫۴۰۰ ۴۰٫۱۰۰ ۰٫۲۰۰ ۳۹٫۸۰۰ ۴۵٫۳۰۰ ۴۴۰ درجه فارنهایت (۲۲۷ درجه سلسیوس)[۵]
روغن آفتابگردان (اولیک بالا) ۹٫۸۵۹ ۸۳٫۶۸۹ ۳٫۷۹۸ ۴۴۰ درجه فارنهایت (۲۲۷ درجه سلسیوس)[۵]
هیدروژنه کردن کامل
روغن پنبه‌دانه ۹۳٫۶۰۰ ۱٫۵۲۹ .۵۸۷ .۲۸۷[۳]
روغن نخل ۴۷٫۵۰۰ ۴۰٫۶۰۰ ۷٫۵۰۰
روغن سویا (هیدروژنه) ۲۱٫۱۰۰ ۷۳٫۷۰۰ .۴۰۰ .۰۹۶[۳]
عددها بر پایه (%) وزن کلی چربی است.

منابع[ویرایش]

  1. ملازاده، مرتضی. کتاب گیاهان صنعتی (مرجع جامع گیاهان زراعی:جلد دوم). انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی. 
  2. ملازاده، مرتضی. کتاب گیاهان صنعتی (مرجع جامع گیاهان زراعی:جلد دوم). انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ "Nutrient database, Release 24". United States Department of Agriculture.  All values in this column are from the USDA Nutrient database unless otherwise cited.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ Katragadda, H. R.; Fullana, A. S.; Sidhu, S.; Carbonell-Barrachina, Á. A. (2010). "Emissions of volatile aldehydes from heated cooking oils". Food Chemistry 120: 59. doi:10.1016/j.foodchem.2009.09.070.  ویرایش
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ Wolke, Robert L. (May 16, 2007). "Where There's Smoke, There's a Fryer". The Washington Post. Retrieved March 5, 2011. 
  6. Fatty acid composition of important plant and animal fats and oils (German) 21 December 2011, Hans-Jochen Fiebig, Münster
  7. Scheda tecnica dell'olio di palma bifrazionato PO 64 (ایتالیایی )

ملازاده، مرتضی. مرجع جامع گیاهان زراعی جلد دوم (گیاهان صنعتی). انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی.