برغش بن سعید بن سلطان
| برغش بن سعید | |
|---|---|
 برغش بن سعید سلطان زنگبار |
|
| دوران | ١٨٧٠ (میلادی)- ١٨٨٨(میلادی) |
| نام کامل | سيد برغش بن سعيد آل بوسعيدی |
| زادروز | ۵ ژوئن ۱۸۳۷ میلادی |
| زادگاه | قصر متونی، زنگبار |
| مرگ | ٢٦ مارس ١٨٨٨ میلادی |
| محل مرگ | زنگبار |
| پیش از | خليفه بن سعيد |
| پس از | ماجد ابن سعید |
| دودمان | آل بوسعیدی |
| پدر | سعید بن سلطان بن احمد |
برغش بن سعید بن سلطان (۱۸۳۷ - ١٨٨٨) از سالهای ١٨٧٠ تا ١٨٨٨ سلطان زنگبار بود. او پنجمين پسر سعید بن سلطان بن احمد، برادر جوانتر و جانشین ماجد ابن سعید اولین سلطان زنگبار و پسر سلطان، حکمران پادشاهی عمان بود [۱].
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
برغش بن سعید بن سلطان از سال ١٨٦٦ (به روایتی در ١٨٧٠) تا زمان مرگش در سال ١٨٨٨ بر زنگبار و متعلقاتش در شرق آفریقا فرمانروایی کرده است. برغش پس از مرگ پدرش در سال ۱۸۵۶ كوشيد تا حكومت زنگبار را به دست آورد، اما در آغاز موفق نشد و ناچار به وليعهدی برادر بزرگترش، ماجد ابن سعید اكتفا كرد. او در سال ١٨٦٠ اقدام به براندازی برادرش ماجد از قدرت کرد که كه با مداخلهی دولت انگليس ناكام ماند و در نتيجه دو سال به بمبئی تبعید شد.
آغاز حکومت برغش همراه با شروع دوران دشواری در تاریخ زنگبار بود.در آن زمان رقابت کشورهای اروپایی در تسخیر سواحل آفریقا دوران سختی را ایجاد کرده بود. در سال ١٨٧٦ پس از مرگ میرامبو رئیس قبیلهی نیاموتزی تانزانیا ، برغش در اتحاد با جانشین او، تیپوتیپ در کنگو حکومتی دایر کردند. با مرگ سعيد ابتدا جنگ ميان برادران بر سر قدرت موجب جدايی كامل عمان و زنگبار و فروپاشی كامل اتحاد ۷۰ سالهی اين دو کشور شد. برغش پس از به قدرت رسیدن توانست بر اساس اتحاد با روسای قبیله ها در شرق آفریقا ، بر کنگو نیز حکمفرمایی کند. حکمرانی او بر کنگو تا سال ١٨٨٧ ادامه داشت تا زمانی که این کشور تحت سلطه شاه بلژیک در آمد.
بر اساس فرهنگنامه مایر در سال ١٨٧٩، برغش به برتریهای جوامع غربی در علوم پی برد و زمینه تحقیقات محققین غربی در سواحل زنگبار را فراهم آورد و همزمان در کنترل قدرتش در برچیدن بساط برده داران زنگبار در مناطق داخل کشور کوشید. او در جريان منع تجارت برده تا آنجا كه توانست در برابر دولت انگليس ايستادگی كرد، اما در سال ۱۸۷۳ تحت فشار دولت انگليس به ناچار پيمان منع تجارت برده را كه براي حيات اقتصادي زنگبار سخت زيانبار بود، با نمايندگان دولت انگليس امضا كرد. وی بارها بر علیه قراردادهای حافظتی بسته شده در باب منع تجارت برده اعتراض کرد ولی به دنبال مشاهده کشتیهای جنگی آلمان در سال ١٨٨٥ مجبور شد تا از اعتراض خود دست کشیده و قرارداد را به رسمیت بشناسد. دولت انگليس اندكی بعد به جبران زيانی كه از منع تجارت برده متوجه دولت زنگبار میشد، پرداخت ساليانه مبلغی را به سلطان برغش برعهده گرفت؛ هرچند سالها، تجارت برده همچنان در قلمرو فرمانروايی او به طور مخفی و به دست عاملان حكومتی زير فرمان سلطان گزارش شدهاست. در طی مذاکرات بعدی بین کمپانی آلمانی آفریقای شرقی و زنگبار، اجازهی مدیریت سواحل زنگبار از طرف سلطان سعید به کمپانی آلمان شرقی داده شد. اما در حقيقت فروپاشی دولت زنگبار از مدتها پيش، پس از مرگ سعید بن سلطان بن احمد در سال ۱۸۵۶ میلادی، آغاز شده بود. سعيد پدر برغش كه از دوستان وفادار دولت انگليس به شمار میرفت، در پايان عمر، خود را قربانی توطئه و بدعهدی دولت انگليس میدانست. در سالهای آخر عمر سلطان سعید برغش قلمرو حكومت وی، به موجب معاهدهها و توافقهای ميان دولتهای انگليس، فرانسه و آلمان، ميان انگليس و آلمان تقسيم شد و برغش در حالی كه بر بخش بسيار اندكی از قلمرو وسيع پدرش حكومت میکرد در ٢٦ مارس ١٨٨٨ درگذشت. پس از وی برادرانش خلیفه بن سعید از ١٨٨٠ تا ١٨٩٠ و سپس علی ابن سعید از ١٨٩٠ تا ١٨٩٣ زمام امور زنگبار را در دست گرفتند. نونو برغش دختر برغش با پسر عمویش حمید ابن تواینی ازدواج کرد (١٨٩٣-١٨٩٦)، گفته می شود پسر برغش، خالد ابن برغش در سالهای ١٨٩٠ و ١٨٩٦ سعی در کسب مقام سلطنت داشته است.
برغش مدال عقاب سرخِ پروس آلمان را در سال ١٨٧٥ دریافت کرد و در سال ١٨٨٣ مدال جنگجوی بزرگ سنت میشائیل و سنت جرج بریتانیا را نصیب خود کرد.
خدمات [ویرایش]
اقامت دو ساله برغش در بمبئى، وی را به انديشه ايجاد پارهای تغييرات در وضع زندگى و معيشت مردم منطقه واداشت. مهمترين اقدام او كه تا سالها اهميت شايان ذكر داشت، تأمين آب آشاميدنی سالم براي مردم زنگبار بود.[۱] او همچنین در زمان سلطنتش، شهر سنگی را در زنگبار ساخت [۲] و در سال ۱۸۸۸ گروه ویژهای از معماران ایرانی از شیراز به زنگبار آورد تا مجموعه حمامهای ایرانی موسوم به حمامنی را برای استفاده همگانی ساختند. [۳] او در احیای کشت میخک (برای ادویه) در زنگبار کوشید [۴] و با تأسيس خط كشتيرانی و توسعهی روابط زنگبار با دولتهای خارجی و سامان دادن ورود غلات ارزان، زمينهی به دست آمدن نيازمندیهای ضروری مردم با بهای مناسبتر را فراهم آورد. پس از برقراری خط کشتیرانی بین زنگبار و سیشل، مجمع الجزایری کوچک واقع در اقیانوس هند، زنگبار به یکی از خطوط عمده پستی مربوط شد. کمی بعد خط بین زنگبار و بندر عدن دائر گردید و زنگبار با کمپانی هند شرقی بریتانیا ارتباط حاصل کرد و در نهایت در سال ۱۸۷۹ تلگراف زیردریایی بین زنگبار و عدن دایر شد. [۵] از ديگر اقدامات مهم وی اختصاص كشتى برای انتقال رايگان زائران خانه خدا در موسم حج بود[۱]. در زمان حکومت برغش بن سعید بن سلطان بنای خانه عجایب برای اجرای مراسم ِ رسمی و دولتی و در بزرگداشت عصر جدید ساخته شد. این ساختمان نخستین بنای زنگبار بود که برق داشت و اولین ساختمان در شرق آفریقا بود که در آن از آسانسور استفاده شده بود. [۶]
پانویس [ویرایش]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ کتابخانه دیجیتال مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، برغش، جلد یازدهم، شماره مقاله ۴۷٥٦
- ↑ شهر سنگی زنگبار به معرفی وبگاه یونسکو
- ↑ حمامنی، گرمابه های ایرانی در شهر سنگی زنگبار
- ↑ دانشنامه جهان اسلام، برغش بن سعید بن سلطان
- ↑ فریار، عبدالله. زنگبار تحت نفوذ انگلستان. مجله وحید. نیمه دوم آبان ۱۳۵۷ - شماره ۲۴۴. صفحات ۵۸ تا ۶۳
- ↑ خانه عجایب زنگبار
منابع [ویرایش]
- استانلى هنری مورتن. سفرنامه افريقا، ترجمه رضاقلى نيرالملك، به كوشش علىاكبر خداپرست، تهران، انتشار ۱۳۶۷.
- محمدعلی خان سديدالسلطنه (کبّابی)، تاريخ مسقط و عمان، بحرين و قطر و روابط آنها با ايران، بهکوشش احمد اقتداری، تهران، دنيای کتاب، چاپ اوّل، ۱۳۷۰.
- Emily Ruete, (1888): Memoirs of an Arabian Princess from Zanzibar, (Many reprints).
- Ruete, Emily, Ulrich Haarmann (Editor), E. Van Donzel (Editor), Leiden, Netherlands, (1992): An Arabian Princess Between Two Worlds: Memoirs, Letters Home, Sequels to the Memoirs, Syrian Customs and Usages. Presents the reader with a picture of life in Zanzibar between 1850 - 1865. ISBN 90-04-09615-9
|
|||||
