برج (کتاب)

برج High Rise
نویسنده	جی.جی بالارد
برگرداننده	علی اصغر بهرامی
ناشر	ایران: نشر چشمه
تاریخ نشر	۱۹۷۵ میلادی تاریخ نشر فارسی: چاپ سوم، ۱۳۸۸
سبک	پسانوگرا
زبان	فارسی؛ اصل به انگلیسی
کتاب‌شناسی جی.جی بالارد

یکی از آثار مشهور جی.جی. بالارد که به فارسی هم ترجمه و منتشر شده، رمان برج (مجتمع مسکونی) است که برای اولین بار در سال ۱۹۷۶ میلادی منتشر شده است. رمان «برج» یکی از آثار کلاسیک علمی‌تخیلی پسارستاخیزی و پادآرمان‌شهری محسوب می‌شود. داستان این رمان در یک برج بسیار مدرن و لوکس اتفاق می‌افتد که به‌گونه طراحی شده است که تمام نیازهای ساکنانش را برآورده و به نوعی آن‌ها را از دنیای خارج منزوی می‌کند.

منتقد ادبی فاینانشیال تایمز از برج چنین یاد می‏کند: «برج اسطوره جهان معاصر و مدرن ما است؛ نگاهی به پیامدهای احتمالی فناوری پیشرفته معاصر است و نگاهی است به طبیعت موش‌گونه آدمی که در این میان به دام افتاده است.» منتقد «ساندی تلگراف» (به انگلیسی: Sunday Telegraph)‏ مى‏گوید: «بالارد مى‏خواهد نشان بدهد چه ‏طور مى‏شود که انسان نمى‏تواند مدت زیادى تن به نظم دهد؛ آن هم نظمى که بر شانه‏هایش سنگینى مى‏کند. شیوه بیان این ماجرا اثر کوبنده‏اى برخواننده مى‏گذارد.»

خلاصه پیرنگ

در ابتدا به نظر می‌رسد برج تمام امکاناتی را که یک ساختمان مدرن و پیشرفته می‌تواند به ساکانش بدهد، فراهم کرده است؛ چیزهایی از قبیل استخر شنا، مدرسه، فروشگاه مواد غذایی، آسانسورهای پرسرعت و مانند آن. البته باید دقت کرد که ساختمانی مسکونی با چنین امکاناتی در سال ۱۹۷۵ تصویر و نوشته شده است. با این حال، برج چنان طراحی شده است که با رفع تمام نیازهای ساکنان، ارتباط آنان را با دنیای خارج قطع کند.

اولین حادثه کوچک و کم‌اهمیت، مثل قطع بسیار کوتاه‌مدت برق یا مزاحمت‌های قابل اغماض همسایگان، به آغاز و تشدید سریع خشونت ساکنان نسبت به هم و نسبت به برج می‌انجامد و چرخه تخریب برج آغاز می‌شود. در این چرخه، ساکنان برج به سه بخش کلاسیک دنیای مدرن، یعنی طبقه پایین، متوسط و بالا، تقسیم می‌شوند و هر یک بر اساس ساخته‌وپرداخته‌های ذهنی خود از طبقه دیگر، آنان را دشمن می‌پندارند و به تخریب و محدود کردن امکانات برج برای طبقات دیگر می‌پردازند. گروه‌های حمله یا دفاع و حتی شبیخون و غارت به دیگر طبقات تشکیل می‌شود و وضعیت برج روزبه‌روز به وخامت می‌گذارد.

از سوی دیگر، ساکنان که به انزوای برج از دنیای بیرون خو گرفته‌اند، موضوع را کاملا داخلی می‌دانند و نه آن را به مقامات محلی و پلیس گزارش می‌دهند و در نتیجه، نه کمکی از آن دریافت می‌کنند.

انزوا و تخریب مداوم برج به کشتار و تجاوز می‌انجامد و تمام ساکنان، صرف نظر از طبقه‌شان، ملاحظات اخلاقی و شئون اجتماعی را کنار می‌گذارند و به جامعه‌ای بدونی تبدیل می‌شوند.

توضیح:: برداشت از ترجمه فارسی کتاب

میراث

• گفته می‌شود که اپیزود برج‌های بهشت از سری دکتر هو از این کتاب ایده گرفته است.
• گروه موسیقی Hawkwind هم از تم این کتاب برای ساخت ترانه‌ای با همین نام در آلبوم PXR5 خود به سال ۱۹۷۹ استفاده کرده است.

پیوند به بیرون

• وبگاه کانادایی جی.جی بالارد
• High Rise در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)