برادران کی

استفان و تیموتی کی (به انگلیسی: Stephen Quay, Timothy Quay)‏٬ (زادگان ۲۶ خرداد ۱۳۲۶ (۱۷ ژوئن ۱۹۴۷ میلادی) در نوریستاونِ پنسیلوانیا، دو برادر دوقلوی هم‌سان هستند که به ساخت استاپ‌موشن اشتغال داشته و با لقب برادران کی شناخته می‌شوند.

تجربهٔ کاری

پس از فارغ‌التحصیل شدن از کالج هنر دانشگاه پنسیلوانیا در سال ۱۹۶۹ میلادی، استفان و تیموتی برای تحصیل در کالج سلطنتی هنر به لندن مهاجرت کرده و از زمان در انگلستان ساکن شده‌اند. فیلم‌های کوتاه ابتدایی این دو برادر که در لندن ساخته شد به علت از بین رفتن تنها نسخه‌های موجود در دسترس نیست. در سال ۱۹۷۰ میلادی، استفان و تیموتی مدتی در هلند زندگی کردند و سپس به انگلستان برگشته و همکاری خود را با یک فارغ‌التحصیل کالج سلطنتی هنر به نام کیت گریفیثس که تهیه‌کنندگی تمامی فیلم‌های بعدی آنان را بر عهده گرفت آغاز کردند. این سه نفر در سال ۱۹۸۰ میلادی استودیوی کونینک را پایه‌گذاری کردند که در حال حاضر در محلهٔ ساوث‌وارک در جنوب لندن قرار دارد.

آثار برادران کی (از سال ۱۹۷۹ تا به امروز) از بازهٔ گسترده‌ای از هنرمندانِ عموماً ساختارشکن الهام می‌گیرد، از انیماتورهای لهستانی همچون والرین بوروویچ و جن لنیکا گرفته تا نویسنده‌هایی همچون فرانتز کافکا٬ برونو شولز٬ رابرت والسر و میشل دوگلدرود٬ عروسک‌گردان‌هایی همچون ولادیسلاو استارویچ و ریچارد تخنر و موسیقی‌دانانی چون لئوس ژاناچک٬ ژنک لیشکا و لژک ژانکوسکی که موسیقی متن آخرین کارهای آنان را نیز ساخته است. برادران کی معمولاً از انیماتور چک ژان شوانکماژر (که سومین کارشان به نام «کابین ژان شوانکماژر» را به نام اون نامگذاری کردند) نیز به عنوان یکی از منابع الهامشان یاد می‌کنند، اما آشنایی آنان با کارهای شوانکماژر ر سال ۱۹۸۳ میلادی و پس از اینکه سبک و جهت‌گیری هنری‌شان تا حدود زیادی شکل گرفته بود اتفاق افتاد.

برادران کی در اغلب فیلم‌هایشان از عروسک‌های مثله شده در فضاهای تاریک و احساسی استفاده می‌کنند. شناخته‌شده‌ترین کار آنها فیلمی کوتاه با نام «خیابان کروکودیل‌ها»ست که از روی کتابی با همین نام نوشتهٔ نویسنده و هنرمند لهستانی، برونو شولز ساخته شده. تری گیلیام، کارگردان و انیماتور صاحب‌نام، این فیلم را به عنوان یکی از ده انیمیشن برتر تاریخ انتخاب کرده است. «خیابان کروکودیل‌ها» هم‌چنین در نظرسنجی سال ۲۰۰۲ مجلهٔ سایت اند ساوند، توسط منتقد سینما جاناتان رومنی یه عنوان یکی از ده فیلم برتر شناخته شد. برادران کی تنها دو فیلم بلند سینمایی ساخته‌اند: «انستیتو بنیامنتا» یا «رویایی که مردم به اسم زندگی می‌شناسندش» و «پیانوکوک‌کنِ زلزله». سکانس انیمیشن در فیلم فریدا نیز توسط این دو برادر ساخته شده است.

به جز موارد معدود، فیلم‌های برادران کی دیالوگ بامعنایی ندارند. در واقع اغلب آن‌ها اصلاً دیالوگی نداند و بعضی از آن‌ها مثل فیلم «شانه» (۱۹۹۰ میلادی) فقط یک زمزمهٔ بی‌معنی در بک‌گراند دارند. حرکت در فیلم‌های آنان معمولاً هماهنگ با موسیقی متن (که در اغلب موارد توسط آهنگساز لهستانی، لژک ژانوسکی ساخته می‌شود) صورت می‌پذیرد. در سال ۲۰۰۰ برادران کی برای مستند «صدای فیلم» که از شبکهٔ بی‌بی‌سی انگلستان پخش می‌شد، یک قطعهٔ بیست دقیقه‌ای از آهنگساز آوانگارد٬ کارل‌هینز استاک‌هاوزن را تصویرسازی کردند. برادران کی حتی‌المقدور ترجیح می‌دهند با موسیقیِ از پیش ضبط شده کار کنند، بااین‌حال هنگام ساخت فیلم «موزهٔ اشباح»، وقتی نتوانستند حقوق معنویِ موسیقیِ آهنگسازِ چک، ژنک لیشکا را خریداری کنند، مجبور به استفاده از قطعه‌ای از گری تارن شدند.

برادران کی کلیپ‌های موسیقی زیادی را نیز برای خواننده‌های مختلف کارگردانی کرده‌اند، من جمله کلیپ‌های «آیا هنوز زن و شوهریم» و «بدون تو به اشتباه نمی‌افتم» برای گروه نامش زنده باد، کلیپ‌های «آن پایین پایین‌ها» (یا «ببین گربه‌هه چی آورده») برای مایکل پن و کلیپ «کر ارواح سیاه» برای گروه شانزده اسب بخار. خیلی از مردم به اشتباه گمان می‌کنند بسیاری از کلیپ‌های گروه «تول» هم توسط برادران کی ساخته شده‌اند، اما کارگردانان اصلی این کلیپ‌ها فرد استر و آدام جونز (یکی از اعضای خود گروه) هستند که از برادران کی تاثیرپذیرفته‌اند. در سال ۱۹۸۶ آن‌ها کلیپ معروف ترانهٔ «پتک» اثر پیتر گابریل را تصویرسازی کردند، اما کلیپ توسط استیفن جانسون کارگردانی شد و برادران کی بعدها اعلام کردند که از کارشان در این کلیپ راضی نبوده‌اند زیرا بیشتر از اینکه خلاقانه باشد، تقلیدی از آثار شوانکماژر بوده.

برادران کی هم‌چنین به کار طراحی صحنه و دکور برای تئاتر اشتغال دارند و چندین اپرا شامل «عشق سه پرتقال» اثر پروکفیف٬ «ککی در گوشش» اثر فیدو٬ «مازپا» اثر چایکوفسکی، و «عالیجناب بورژواز» اثر مولیر را برای ریچارد جونز تهیه کرده‌اند. صراحی صحنهٔ برادران کی برای تئاتر «صندلی‌ها» اثر یونسکو در سال ۱۹۹۸ نامزد جایزهٔ تونی شد.

این دو برادر قبل از اینکه به فیلم‌سازی گرایش پیدا کنند، به تصویرسازی کتاب اشتغال داشته‌اند و تصاویر سرفصلِ کتاب «شهادت کوکی یا پایان اندبری» نوشتهٔ آنتونی برگس توسط آن‌ها کار شده‌اند. نزدیک به سی سال قبل از اینکه برادران کی همکاری‌شان را با استاک‌هاوزن آغاز کنند نیز تصویرسازی کتابی با عنوان «استاک‌هاوزن: مکالماتی با آهنگساز» را در سال ۱۹۷۳ میلادی بر عهده گرفته‌بودند.

فیلم‌شناسی

فیلم‌های بلند

• انستیتو بنیامنتا یا رویایی که مردم به اسم زندگی می‌شناسندش (۱۹۹۵ م)
• پیانوکوک‌کنِ زلزله (۲۰۰۶ م)
• آسایشگاهِ ساعت‌شنی‌نشان (در حال ساخت)

فیلم‌های کوتاه

• تصنیف‌المصنوع (۱۹۷۹ م)
• پانچ و جودی (کمدیِ تراژیک یا تراژدیِ کمیک) (۱۹۸۰ م)
• این برودرمورد (۱۹۸۱ م)
• روزِ ابدیِ میشل دو گلدرود (۱۹۸۱ م)
• اشتراوینسکی-روزهای پاریس (۱۹۸۳ م)
• لئوس ژاناچک-گردش‌های خودمانی (۱۹۸۳ م)
• کابینِ ژان شوانکماژر (۱۹۸۴ م)
• افسانهٔ گیلگمش یا جاروی بی‌نامِ کوچک (۱۹۸۵ م)
• خیابان کروکودیل‌ها (۱۹۸۶ م)
• اشتیل ناخت ۱: درامولت (۱۹۸۸ م)
• تمرین‌هایی برای آناتومی‌های منقرض شده (۱۹۸۸ م)
• دخیل/برکه (۱۹۸۹ م)
• شانه (از مجموعهٔ موزه‌های خواب) (۱۹۹۰ م)
• منظرالمصنوع یا اعوجاج (۱۹۹۱ م)
• خطاط (۱۹۹۱ م) ساخته‌شده برای شبکهٔ دوی بی‌بی‌سی، ولی هرگز پخش نشد
• اشتیل ناخت ۲: آیا هنوز زن و شوهریم؟ (۱۹۹۱ م)
• آن پایین پایین‌ها (ببین گربه‌هه چی آورده) (۱۹۹۲ م)
• اشتیل ناخت ۳: قصه‌هایی از جنگل‌های وین (۱۹۹۲ م)
• اشتیل ناخت ۴: بدون تو به اشتباه نمی‌افتم (۱۹۹۲ م)
• اوج (۱۹۹۵ م)
• در ناکجاآباد (۲۰۰۰ م)
• آدم‌شنی (۲۰۰۰ م)
• دوئت (۲۰۰۰ م)
• اشتیل ناخت ۵: ورودیِ سگ‌ها (۲۰۰۱ م)
• موزهٔ اشباح: گردش در گنجهٔ کلکسیونِ داروییِ سر هنری ولکام (۲۰۰۳ م)

منابع

• برادران کی در ویکی‌پدیای انگلیسی