بخش‌بندی ستم-کنتوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بخش‌بندی زبانی سَتِم-کِنتوم (centum-satem) یکی از انواع بخش‌بندی زبان‌های هندواروپایی و بر اساس سیر تکاملی سه ردیف همخوان پشتی بازسازی‌شدهٔ زبان نیاهندواروپایی است:[۱] [۲]

*, *, *gʷʰ (لبی و ملازی)
*k, *g, * (ملازی)
*, *ǵ, *ǵʰ (کامی)

دو واژهٔ «ستم» و «کنتوم» به‌ترتیب برگرفته از واژه‌های اوستایی 𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨 satəm و لاتین centum (هر دو به معنی «صد») هستند، که مثال‌هایی استاندارد از این دو مسیر تکاملی‌اند.

زبان‌های دستهٔ ستم اینهایند: زبان‌های هندوایرانی، ارمنی، بالتیک، اسلاوی و آلبانیایی. همچنین گمان می‌رود که زبان‌های نابودشده‌ای که سندی دربارهٔ وابستگی آنها به این دو دسته ندارند مانند داسی و تراسی نیز از دستهٔ ستم بوده‌باشند. در این گروه همخوان‌های ملازی و لبی و ملازی در زبان نیاهندواروپایی ادغام شده و به همخوان‌های ملازی توسعه داده شده‌است و همچنین همخوان‌های کامی به صفیری دگرش یافته‌اند.

زبان‌های دستهٔ کنتوم یا نا-سَتِم دیگر گویش‌های زبان‌های هندواروپایی را دربرمی‌گیرد. در این گروه ما شاهد آمیزش در همخوان‌های ملازی و کامی نیاهندواروپایی به ملازی با تغییر آواهای جداگانه‌ایم. این تغییر آوایی پیش از تغییر آوا در زبان‌های ستم رخ‌داده‌است. این گروه دربرگیرندهٔ زبان‌های ایتالیک، سلتیک، ژرمنی و هلنی می‌شود. شاید گروه کوچکی از زبان‌های نابودشده چون زبان مقدونی باستان، ونتیک و به احتمال ایلیریایی هم به این خانواده تعلق داشته‌اند.

پراکندگی کنونی زبان‌های ستم و کنتوم، خط سرخ مرز جدایی این دو دسته را نشان می‌دهد.

پانویس[ویرایش]

منبع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Centum-Satem isogloss," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Centum-Satem_isogloss&oldid=212511377 (accessed June 17, 2008).