باکتری گرم-مثبت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

باکتری‌های گِرَم مثبت شامل گروهی از باکتری‌ها است که در رنگ‌آمیزی گرم٬ با جذب کریستال ویوله (با فرمول C۲۵N۳H۳۰Cl) توسط پپتیدوگلیکان موجود در دیواره٬ به رنگ آبی تیره و بنفش دیده می‌شوند. دیواره سلولی باکتری‌های گرم مثبت معمولاً فاقد غشای خارجی است که در گرم منفی‌ها یافت می‌شود.

پوشش سلولی گرم مثبت‌ها[ویرایش]

Gram-positive and -negative cell wall structure
Structure of gram-positive cell wall

پوشش سلولی گرم مثبت‌ها نسبتاً ساده بوده، از دو تا سه لایه تشکیل شده است: غشای سیتوپلاسمی، یک یا چند لایه پپتیدوگلیکان ضخیم، و در بعضی باکتری‌ها یک لایه به نام کپسول باکتری یا یک لایه S در خارج وجود دارد.

دیواره یاخته باکتریهای گرم مثبت عموما چهار ویژگی دارند: غشای لیپیدی سیتوپلاسمیک ، لایه ضخیم پپتیدوگلیکان ، وجود تیکوئیک اسید و لیپوتیکوئیک اسید در دیواره باکتری و زنجیره های پپتیدوگلیکان با پیوندهای عرضی . در باکتری های گرم مثبت روی پپتیدوگلیکان یک لایه تیکوئیک اسید قرار گرفته که دارای ساختار پلی اُل فسفات است.اگر تیکوئیک اسید از غشا منشا بگیرد به آن لیپو تیکوئیک اسید گویند که در همه ی گرم مثبت ها وجود دارد.
یک مثال بارز از باکتری های گرم مثبت، استافیلوکوکوس ها می باشند. این باکتری دیواره ای به قطر 40 لایه دارد که در آن پیوند های عرضی(پل های عرضی) بین پلی مرهای NAMA-NAGA از مجموع پنج گلایسین تشکیل شده است. پیوند های عرضی در باکتری ها متغیر و متفاوت است و یکی از دلایل مهم استحکام این ساختار عظیم(پپتیدوگلیکان) وجود پل های عرضی است.

مکانیسم رنگ آمیزی[ویرایش]

روش گرم شامل چندین مرحله است که در هر مرحله فرآیند های شیمیایی خاصی اتفاق می افتد. مراحل به ترتیب زیر می باشند:
رنگ آمیزی با کریستال ویوله، آغشته کردن نمونه با محلول ید، شستشوی نمونه با رنگ بر، رنگ آمیزی با سافرانین یا فوشین
رنگ آمیزی با کریستال ویوله موجب رنگ شدن تمام سلول ها می شود. سپس با اضافه کردن ید، ترکیب ید و کریستال ویوله در پپتیدوگلیکان به دام می افتند و رنگ بر موجب از بین رفتن غشا ها و شسته شدن رنگ های غیر از پپتیدوگلیکان میشود. همانطور که می دانید رنگ ها غشای سلول ها را به دلیل بار منفی ای که دارند رنگ می کنند(رنگها با بار مثبت و غشا با بار منفی). در این فاز سلول ها یا بی رنگ هستند یا به رنگ آبی دیده می شوند. سپس با اضافه کردن رنگ بازیِ دیگر، باکتری های بیرنگ به رنگ صورتی یا قرمز در می آیند.
با این مکانیسم مولکولی دو باکتری گرم مثبت و گرم منفی بر مبنای ساختار خود از هم تفکیک می شوند.

طبقه بندی[ویرایش]

نه تنها در قدیم بلکه امروزه نیز از این روش برای طبقه بندی باکتری ها استفاده میکنند. در گذشته این روش در طبقه بندی و تبارشناسی میکروارگانیسم نقش پر رنگتری داشت. اما امروزه این روش(رنگ آمیزی گرم) فقط مبنای تمییز باکتری ها می باشد نه طبقه بندی آنها.
امروزه رنگ آمیزی گرم در علم تشخیص پزشکی پر کاربردتر است و این روش در طبقه بندی و تبارشناسی میکروبی جای خود را به روش های مولکولی داده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • میکروبشناسی پراسکات، انتشارات مک گروهیل، چاپ 2012
  • میکروب شناسی جاوتز، انتشارات آییژ، چاپ 1390