بانکداری الکترونیک
 |
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست. شما میتوانید با افزودن منابع برطبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
 |
این مقاله نیازمند تمیزکاری است. لطفاً تا جای امکان آنرا از نظر املا، انشا، چیدمان و درستی بهتر کنید، سپس این الگو را از بالای مقاله بردارید. محتویات این مقاله ممکن است غیر قابل اعتماد و نادرست یا جانبدارانه باشد یا قوانین حقوق پدیدآورندگان را نقض کرده باشد. |
|
بخشی از یک مجموعه در |
|
کالاها و خدمات بر خط |
|
خدمات خرده فروشی |
|
خدمات بازار |
|
|
بانکداری الکترونیک یا برخط یا اینترنتی، عبارت است از فراهم آوردن امکاناتی برای کارکنان در جهت افزایش سرعت و کارایی آنها در ارائه خدمات بانکی در محل شعبه و همچنین فرآیندهای بین شعبهای و بین بانکی در سراسر دنیا و ارائه امکانات سختافزاری و نرمافزاری به مشتریان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (۲۴ ساعته) از طریق کانالهای ارتباطی ایمن و با اطمینان عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند.
به عبارت دیگر بانکداری الکترونیکی استفاده از فناوریهای پیشرفته نرمافزاری و سختافزاری مبتنی بر شبکه و مخابرات برای تبادل منابع و اطلاعات مالی به صورت الکترونیکی است و نیازی به حضور فیزیکی مشتری در شعبه نیست.
به مشتریان اجازه میدهد تا معاملات اقتصادی را در یک وبسایت امن به طرقی مثل کارهای خرده بانکی یا بانک مجازی، موسسه مالی و اعتباری یا شرکتهای ساخت و ساز انجام دهند.
محتویات |
[ویرایش] تاریخچه
منادی سرویسهای بانکداری خانگی مدرن سرویسهای بانکداری از راه دور از طریق رسانههای الکترونیکی در اوایل دهه هشتاد بودند. در اواخر دهه هشتاد کلمه آنلاین محبوب شد و به استفاده از یک پایانه، صفحه کلید، و صفحه نمایش برای دسترسی به سیستم بانکی از طریق یک خط تلفن اطلاق میشد.کلمه بانکداری خانگی همچنین میتواند به استفاده از یک صفحه کلید کوچک عددی برای فرستادن صدا از طریق خط تلفن به وسیله دستورالعمل هایی برای بانک اطلاق شود. سرویسهای آنلاین در سال 1981 در نیویورک شروع به کار کردند زمانی که چهار بانک بزرگ شهر سرویسهای بانکداری خانگی را به وسیله سیستم ویدئوتکس (Videotex) ارائه کردند. به دلیل شکست تجاری تکنولوژی videotext این سرویسهای بانکداری هرگز محبوب نشد به جز در فرانسه –جایی که استفاده از videotext به وسیله شرکت telecom تامین مالی میشد- و انگلستان – که سیستم prestel استفاده میشد. اولین سرویسهای بانکداری آنلاین خانگی در انگلستان به وسیله شرکت ساخت و ساز ناتینگهام (NBS) در سال 1983 پایه ریزی شد.سیستمی که استفاده میشد بر پایهٔ سیستم prestel انگلیسی بود و از یک رایانه – مثل BBC Micro- یا صفحه کلید متصل به سیستم تلفن و دستگاه تلویزیون استفاده میکرد. این سیستم (که ارتباط خانگی-homelink- نامیده میشد)مشاهده آنلاین صورتحسابها، انتقالات بانکی و پرداخت قبوض را ممکن میساخت. برای انجام انتقال بانکی یا پرداخت قبوض، باید یک دستورالعمل نوشته شده حاوی جزئیات دریافت کننده موردنظر به NBS فرستاده شود و آنجا اطلاعات وارد سیستم homelink شود.اغلب دریافت کنندگان، شرکتهای گاز و برق و تلفن و حساب هایی در بانکهای دیگر بودند. اطلاعات پرداخت انجام شده از طریق Prestel توسط دارنده حساب وارد سیستم NBS میشود. یک چک توسط NBS برای دریافت کننده وجه فرستاده میشود و یک اطلاعیه حاوی جزئیات پرداخت نیز برای دارنده حساب فرستاده میشود. سیستم BACS بعدها برای انتقال مستقیم مستقیم پرداختی ابداع و استفاده شد. موسسه اعتباری فدرال استنفورد اولین موسسهای بود که در اکتبر سال 1994 سرویسهای بانکداری اینترتی را به همه اعضای خود ارائه کرد.
[ویرایش] خدمات بانکداری الکترونیک
بانکداری الکترونیک شامل سیستمهایی است که مشتریان موسسات مالی را قادر می سازد تا در سه سطح اطلاع رسانی، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرویسهای بانکی استفاده کنند:
الف - اطلاع رسانی: این سطح ابتداییترین سطح بانکداری اینترنتی است. بانک اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکههای عمومی یا خصوصی معرفی میکند.
ب - ارتباطات: این سطح از بانکداری اینترنتی امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی و مشتری را فراهم میآورد. ریسک این سطح در بانکداری الکترونیک بیشتر از شیوه سنتی است و کنترلهای مناسبی را برای عدم دسترسی به شبکه اینترنت بانک و سیستمهای رایانهای نیاز دارد.
ج - تراکنش : این سیستم متناسب با نوع اطلاعات و ارتباطات خود از بالاترین سطح ریسک برخوردار است و با یک سیستم امنیتی کنترل شده قادر است، صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد.
[ویرایش] ویژگیها
شیوههای بانک داری آنلاین ویژگیها و قابلیتهای مشترک بسیاری دارند ولی اغلب همچنین دارای ویژگی هایی با کارکرد خاص هستند. ویژگیهای مشترک به چند دسته تقسیم میشوند:
- تراکنشی ( به طور مثال : انجام یک تراکنش مالی مثل انتقال حساب به حساب، پرداخت قبض، انتقال سیمی، درخواست وام یا یک حساب جدید و غیره)
- ارائه و پرداخت قبوض الکترونیکی
- انتقال پول بین حساب جاری و پس انداز خود فرد یا به حساب مشتری دیگر
- خرید و فروش اوراق سرمایه گزاری
- عملیات و تراکنشهای مربوز به وام مثل بازپرداخت اقساط
- غیرتراکنشی ( مثل : صورتحساب آنلاین، ارتباطات توسط چک، گفتگو)
- صورتحسابهای بانکی
- مدیریت موسسات مالی : ویزگی هایی که به موسسات مالی اجازه میدهد که عملیات آنلاین کاربران نهایی خود را مدیریت کنند.
- مدیریت ASP/Hosting : ویزگی هایی که به شرکتهای اراده دهنده فضای وب اجازه میدهد تا روشهای ارتباط با موسسات مالی را مدیریت کند.
ویژگی هایی که به طور عادی منحصر به بانکداری تجاری هستند شامل:
- پشتیبانی از چندین کاربر با سطوح مجوز متفاوت
- فرآیند موافقت تراکنش
- انتقال سیمی
ویژگی هایی که به طور عادی منحصر به بانکداری اینترنتی هستند شامل:
- پشتیبانی از مدیریت مالی شخصی مثل وارد کردن داده در نرمافزار حسابداری شخصی . برخی از پلت فرمهای بانکداری آنلاین از حساب تجمعی هم پشتیبانی میکنند که به مشتریان اجازه میدهد همه حسابهایشان را –چه آنها که در بانک مرکزی شان است و چه آنها که در موسسات دیگر است- در یک جا مورد بررسی و نظارت قرار دهند.
[ویرایش] شاخههای بانکداری الکترونیک
- بانکداری اینترنتی
- بانکداری مبتنی بر تلفن همراه و فناوریهای مرتبط با آن
- بانکداری تلفنی
- بانکداری مبتنی بر نمابر
- بانکداری مبتنی بر دستگاههای خودپرداز
- بانکداری مبتنی بر پایانههای فروش
- بانکداری مبتنی بر شعبههای الکترونیکی
[ویرایش] کانالهای بانکداری الکترونیک
- رایانههای شخصی
- کیوسک
- شبکههای مدیریت یافته
- تلفن ثابت و همراه
- دستگاههای خودپرداز
- پایانههای فروش
در روش شبکههای مدیریت یافته، بانکها برای ارتباط با مشتریان خود از شبکههایی که ایجاد شده؛ استفاده میکنند. در روش اینترنت با رایانههای شخصی، بانک از طریق ایجاد یک پایگاه اینترنتی و معرفی آن به مشتریان با آنها ارتباط متقابل برقرار کرده و ارائه خدمت میکند. در روش بانکداری تلفنی، تلفن (اعم از تلفن ثابت و همراه) وسیله ارتباطی بانک با مشتریان خود بوده و از این طریق خدمات بانکی عرضه میشود. با استفاده از ماشینهای خودپرداز نیز بانکها میتوانند خدمات متنوعی از قبیل برداشت نقدی، سپرده گذاری، انتقال وجوه، پرداخت صورتحساب، قبوض و غیره را به مشتریان خود ارائه دهند.
[ویرایش] مزایای بانکداری الکترونیک
مزایای بانکداری الکترونیک را میتوان از دو جنبه مشتریان و موسسات مالی مورد توجه قرار داد از دید مشتریان میتوان به صرفه جویی در هزینه ها، صرفه جویی در زمان و دسترسی به کانالهای متعدد برای انجام عملیات بانکی نام برد.
از دید موسسات مالی میتوان به ویژگی هایی چون ایجاد و افزایش شهرت بانکها در ارائه نوآوری، حفظ مشتریان علی رغم تغییرات مکانی بانکها، ایجاد فرصت برای جستجوی مشتریان جدید در بازارهای هدف، گسترش محدوده جغرافیایی فعالیت و برقراری شرایط رقابت کامل را نام برد.
براساس تحقیقات موسسه Data Monitor مهمترین مزایای بانکداری الکترونیک عبارتاند از: تمرکز بر کانالهای توزیع جدید، ارائه خدمات اصلاح شده به مشتریان و استفاده از راهبردهای تجارت الکترونیک. البته مزایای بانکداری الکترونیک از دیدگاههای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت نیز قابل بررسی است. رقابت یکسان، نگهداری و جذب مشتریان از جمله مزایای بانکداری الکترونیک در کوتاه مدت (کمتر از یکسال) هستند. در میان مدت (کمتر از ۱۸ ماه) مزایای بانکداری الکترونیک عبارتاند از: یکپارچه سازی کانالهای مختلف، مدیریت اطلاعات، گستردگی طیف مشتریان، هدایت مشتریان به سوی کانالهای مناسب با ویژگیهای مطلوب و کاهش هزینه ها، کاهش هزینه پردازش معاملات، ارائه خدمات به مشتریان بازار هدف و ایجاد در آمد نیز از جمله مزایای بلند مدت بانکداری الکترونیک هستند.
[ویرایش] خلاصه مزایا
۱- امکان دسترسی مشتریان به دریافت خدمات بانکی بدون حضور فیزیکی با ارتباطات ایمن. ۲- استفاده از اینترنت برای ارائه عملیات و سرویسهای بانکی و اعمال تغییرات انواع حسابهای مشتری. ۳- ارائه مستقیم خدمات و عملیات بانکی جدید و سنتی به مشتریان از طریق کانالهای ارتباطی متقابل الکترونیک.
[ویرایش] گستره جهانی
براساس گزارش تحقیقاتی موسسه Data Monitor (مرکز تجزیه و تحلیل اطلاعات بانکداری در اروپا) آمار استفاده کنندگان از سیستمهای بانکداری الکترونیک در هشت کشور فرانسه، آلمان، هلند، اسپانیا، سوئد، سوئیس و انگلیس از ۴.۵ میلیون نفر در سال ۱۹۹۹ به حدود ۲۲ میلیون نفر در سال ۲۰۰۴ رسیده است. در سال ۲۰۰۵ بیش از ۷۵ درصد شرکتهای فعال در کشورهای توسعه یافته حداقل یکی از خدمات بانکداری الکترونیکی استفاده میکنند. امنیت حساب کاربران2.امکان مراجعه به بانک در هر زمان ومکان3.باعث رشدوپویای اقتصادهرکشور
[ویرایش] امنیت
حفاظت از طریق تایید رمز عبور تکی اگر چه در امنترین سایتهای فروش اینترنتی به کار میرود ولی برای فعالیتهای بانکداری آنلاین شخصی در برخی کشورها به اندازه کافی امن به نظر نمیرسد. اساساً دو روش امنیتی متفاوت برای بانکداری آنلاین وجود دارد :
- سیستم PIN/TAN که PIN نشان دهنده یک رمز عبور برای ورود است و TAN نشان دهنده رمزهای عبور یکبار مصرف است که برای اعتباربخشی و امنیت تراکنش هاست. TANها به شیوههای گوناگونی توزیع میشوند که معمولترینش اینست که یک لیست از TANها توسط نامه پستی به کاربر بانکداری آنلاین فرستاده میشود.امنترین راه استفاده از TANها اینست که آنها رو بر حسب نیاز توسط یک نشان امنیتی تولید کنیم. این TANهای تولید شده توسط نشانه، وابسته به زمان و یک راز امنیتی واحد که در نشانه امنیتی ذخیره شده (که تاییدیه 2عاملی خوانده میشود) هستند. معمولاً بانکداری آنلاین با PIN/TAN از طریق مرورگرهایی که از ارتباطات امن SSL استفاده میکنند انجام میشود بنابراین نیازی به رمزنگاری اضافهای نیست.
- بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا که تمام تراکنشها امضا شده و به طور رقمی رمزنگاری میشوند.کلیدها برای تولید امضا و رمزنگاری میتواند روی کارتهای اعتباری یا هر نوع رسانه حافظه دار بسته به نوع پیاده سازی آن ذخیره شوند.
- حملات
بیشتر حملات به بانکداری آنلاین امروزه بر پایه فریب کاربر برای دزدیدن اطلاعات ورود و TANهای معتبر است.یک مثال شناخته شده برای این حملات ساخت صفحه مشابه یک سایت برای فریب کاربر است تا با وارد کردن اطلاعات شخصی خود آنها را در اختیار دزدان قرار دهد. همچنین نوشتن اسکریپت سایتهای عبور و یا استفاده از ضبط کنندههای کیبورد(تروجان ها) هم به عنوان راههایی برای سرقت اطلاعات افراد به کار میرود. یک روش برای حمله به بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا اینست که نرمافزار مورد استفاده را جوری دستکاری کنند که روی صفححه نمایش تراکنش صحیح را نشان دهد ولی در پشت صحنه، یک تراکنش دروغین امضا شود. گزارش اخیرتکنولوژی FDIC که از گردآوری و همگردانی گزارش فعالیت فایلهای مشکوک بانک ها، هر 3 ماه یکبار تشکیل میشود، 536 مورد جرائم رایانهای را لیست کرده که به طور میانگین، هر کدام باعث 30000 دلار ضرر شده است.این رقم در چارک دوم سال 2007 به 16 میلیون دلار افزایش یافته است. تخلفات رایانهای بین چارک اول و دوم سال 2007 150 درصد افزایش داشته است. گزارشها حاکیست در 80 درصد موارد منبع تجاوز نامعلوم است ولی در حین بانکداری آنلاین انجام گرفته است.
- اقدامات متقابل
اقدامات متقابل زیادی وجود دارند که سعی میکنند از تجاوز جلوگیری کنند. گواهینامه دیجیتال برای مقابله با صفحات مشابه دروغین به کار میروند، استفاده از کارتخوانهای گروه 3 تلاشی برای جلوگیری از دستکاری تراکنشها به وسیله نرمافزار در انواع روشهای بانکداری آنلاین مبتنی بر امضا است. برای محافظت سیستمشان از تروجان ها، کاربران باید از نرمافزارهای تشخیص دهنده ویروس استفاده کنند و مراقب نرمافزارهای دانلودی و فایلهای پیوستی به ایمیلها باشند. در سال 2001 موسسه FFIEC راهنمای تشخیص هویت چندمعیاره (MFA) رامنتشر کرد و از آن پس، تا اواخر 2006 نیاز به حضور در محل بود.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- شتاب (شبکه تبادل اطلاعات بین بانکی ایران)
[ویرایش] منابع
- ماهنامه ترویجی سبزینه شماره هشتم {اجازه نامه}
