ایزابلای یکم (کاستیا)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ایزابلای یکم کاستیا)
پرش به: ناوبری، جستجو
ایزابلای یکم
شهبانوی کاستیا و آراگون
Escudo Corona de Castilla.png
Isabel la Católica-2.jpg
دوران ۱۴۷۴-۱۵۰۴
لقب(ها) ایزابلای کاتولیک
زادروز ۲۲ آوریل ۱۴۵۱(1451-04-22)
زادگاه مادریگال د لاس آلتاس ترس
مرگ ۲۶ نوامبر ۱۵۰۴ میلادی (۵۳ سال)
محل مرگ مدینا دل کامپو، اسپانیا
همسر فردیناند دوم آراگون
پدر خوان دوم کاستیا و لئون
مادر ایزابلای پرتغالی
فرزندان کاترین , خوانا و ...
دین مسیحی کاتولیک
امضا Isabella I of Castile Signature.svg

ایزابلای یکم معروف به ایزابلای کاتولیک (زادهٔ ۲۲ آوریل ۱۴۵۱ – درگذشتهٔ ۲۶ نوامبر ۱۵۰۴) شهبانوی کاستیا از ۱۴۷۴ تا ۱۵۰۴ و پس از ازدواجش با فردیناند دوم در ۱۴۶۹، شهبانوی آراگون از ۱۴۷۹ تا ۱۵۰۴ بود. او و فردیناند با فتح گرانادا در ۱۴۹۲ اسپانیای واحد را پایه گذاردند و ایزابلا حمایت مالی از سفرهای اکتشافی کریستف کلمب در دنیای جدید را برعهده گرفت. آنها همچنین در همان سال دست به اخراج یهودیان از اسپانیا زده و در ۱۵۰۲ نیز مسلمانان گرانادا که مسیحی نشده بودند را اخراج کردند.

زندگینامه[ویرایش]

ایزابلا دختر خوان دوم، پادشاه کاستیا و لئون از دومین همسرش ایزابلای پرتغال بود که در ۲۲ آوریل ۱۴۵۱ در مادریگال د لاس آلتاس ترس در کاسیا زاده شد.

او در عین حال خواهر ناتنی هانری هفتم نیز بود که در ۱۴۵۴ بر تخت پادشاهی کاستیا نشست. هانری سپس ایزابلا را وارث و جانشین خود ساخت اما پس از آنکه ایزابلا در ۱۴۶۹ به منظور اتحاد دو پادشاهی کاستیا و آراگون با فردیناند، پسر خوان دوم، پادشاه آراگون ازدواج کرد دختر خودش خوانا را به جانشینیش رساند.

در ۱۴۷۴ هانری درگذشت و ایزابلا بی‌درنگ مدعی تاج و تخت پادشاهی شده و خودش جانشین هانری شد. در نتیجهٔ این کار جنگی داخلی در گرفت و گروهی از نجیب‌زادگان با همراهی آلفونسوی پنجم، پادشاه پرتغال به حمایت از خوانا برخاستند. اما ارتش آلفونسو در نبرد تورو در ۱۴۷۶ شکست خورد و او در ۱۴۷۹ با ایزابلا و فردیناند که فرمانروایان کاتولیک لقب گرفته بودند صلح نمود. در همان سال خوان دوم آراگون درگذشت و فردیناند جانشین او شد. او سپس ایزابلا را که اینک شهبانوی آراگون نیز بود در ۱۴۸۱ در امور حکومتی با خود شریک نمود. در این زمان خوانا به صومعه‌ای فرستاده شده بود و شرایط برای ایجاد یک اسپانیای واحد میا بود.

ایزابلا و فردیناند به منظور کامل کردن یکپارچه‌سازی اسپانیا در ۱۴۸۱ وارد نبردی طولانی با پادشاهی مسلمان‌نشین گرانادا شدند که با پیروزی کامل اسپانیایی‌ها در ۱۴۹۲ پایان یافت. صلح نامه‌ای امضا شد و مورهای گرانادا اجازه یافتند تا در دین خود باقی‌مانده و قوانین اسلامی را اجرا نمایند. اما دیری نپایید که این مفاد زیر پاگذاشته شد و به‌دنبال شورش آنها در ۱۵۰۲، تمامی مسلمانان بالغی که از پذیرش مسیحیت سر باز زده بودند از اسپانیا اخراج شدند. پیش از این نیز در ۱۴۹۲ همین موضوع در مورد یهودیان اجرا شده بود و فرمانروایان کاتولیک که داشتن هر مذهبی به جز کاتولیک رومی را در اسپانیا ممنوع اعلام کرده بودند پس از برگزاری دادگاه‌های تفتیش عقاید سال ۱۴۷۸، فرمان به اخراج تمامی یهودیان کاستیایی‌ای دادند که غسل تعمید نیافته و مسیحی نشده بودند.

ایزابلا همچنین درصدد افزایش قدرت سلطنتی در برابر نجبای یاغی کاستیایی بود و برای رسیدن به این هدف، او بار دیگر قانون هرمانداد را احیا کرد و زمین‌های بسیاری از نجیب‌زادگان را مصادره نمود. او همچنین ادارهٔ دارایی‌هایی شوالیه‌های قدرتمند ارتش مذهبی کاستیا را در دست گرفت و فردیناند را فرماندهٔ ارشد آنان ساخت. در ۱۴۹۲ ایزابلا با دوراندیشی، حمایت مالی از سفرهای اکتشافی کریستف کلمب را برعهده گرفت و کلمب راهی نخستین سفرش به دنیای جدید شد. او و فردیناند همچنین دست به گسترش آموزش و هنر زده و فعالیت‌های ساختمان‌سازی را تشویق نمودند. سبک این دوره «ایزابلینو» (ایزابلایی) نامیده می‌شود که به افتخار ملکه ایزابلا چنین نامگذاری شده است.

ایزابلا پنج فرزند داشت که از این میان دخترش کاترین آراگون با هنری هشتم، پادشاه انگلستان ازدواج کرد که اتفاقات مربوط به زناشویی آنها باعث ایجاد اصلاحاتی در قوانین انگلستان شد. دیگر دخترش خوانا با فیلیپ بورگوندی، پسر ماکسیمیلیان یکم، قیصر آلمان ازدواج کرد و فرزندشان شارل یکم اسپانیا که بعدتر با عنوان شارل پنجم به امپراتوری امپراتوری مقدس روم رسید وارث تاج و تخت اسپانیا شد.

ایزابلا در ۲۶ نوامبر ۱۵۰۴ در مدینا دل کامپوی اسپانیا درگذشت و دخترش خوانا با نایب‌السلطنگی فردیناند دوم جانشین او شد.

ملکه ایزابلا الهام بخش مهره وزیر در شطرنج مدرن[۱][ویرایش]

هنگامیکه اعراب اسپانیا را در قرن هشتم میلادی فتح کردند شطرنج را به اسپانیا آوردند. اما بنا بر تحقیق تاریخ نگاران شطرنج، آن شطرنج به شکل امروزی نبود تا این که ایزابلا در اوج قدرت خود قرارگرفت و این چنین شد که Queen (وزیر در زبان فارسی) به قدرتمند ترین مهره شطرنج تبدیل شد. دکتر وسترولد که کتابی در مورد تکامل شطرنج مدرن تدوین نموده است می گوید شطرنج همیشه دنیای واقعی را منعکس نموده است.

او می گوید تصادفی نیست که پیدایش اولین مهره زن در شطرنج با پوشش یک تاج، شمشیر و عصای سلطنتی همزمان شد با ظهور ملکه ایزابلا که اروپا را با قدرت رهبری، شجاعت و عزم خود شگفت زده ساخت.

بازی شطرنج نشان دهنده جنگ و تقابل بین دو ارتش میباشد که در آن شاه در بین رخ ها، فیل ها (۲) و سواره نظام خود قرار دارد در حالیکه صفوف پیاده ها نمایشگر دهقانان و سربازان پیاده در خط جلویی می باشند. این بازی در سراسر آندلس (اسپانیای امروزی) بسیار محبوب بود و بازتابی از درگیری های مداوم بین پادشاهی های عربی و بین شوالیه های جنگجوی مسیحی و کافران اشغالگر بود.

این نظریه بر این است که این جنگجویان واقعی سرعت بازی شطرنج را کند احساس می کردند بنابر این به ملکه (وزیر) با تلفیقی از قدرت فیل و رخ آزادی حرکات بیشتری داده شد. این امر موجب تغییراتی درحرکات گشایشی شد و به وسط بازی تنوع بیشتری بخشید و آخر بازی را با قادر ساختن پیاده برای وزیر شدن در خانه آخر دگرگون کرد. و همه این عوامل باعث شد که کیش و مات در صفحه شطرنج شتاب بیشتری بگیرد.

خوزه آنتونیو گارزون، تاریخ نویس والنسیایی که بادکتر وسترولد همکاری دارد می گوید یک شعر والنسیایی به نام شطرنج عاشقان که در سال ۱۴۷۵ یعنی همان سال تاجگذاری ملکه نوشته شده است، برای اولین بار حرکات امروزی وزیر بر روی صفحه شطرنج را توصیف کرده است. این اثر یک تمثیل است که بازی کامل شطرنج را توصیف نموده است و شامل اشارات صریح به دربار آن زمان دارد.

منابع[ویرایش]

  1. [شطرنج ایرانیان http://iranianchess.ir/]

http://iranianchess.ir/