ایرج بشیری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو
Iraj Bashiri.jpg

ایرج بشیری (زادهٔ ۳۱ ژوئیهٔ ۱۹۴۰ م) استاد تاریخ دانشگاه مینسوتا در آمریکا و یکی از دانشوران پیشگام در زمینه‌های پژوهش‌های آسیای مرکزی و ایرانی هستند. ایشان به زبان‌های انگلیسی، فارسی، فارسی تاجیکی، و بسیاری از زبان‌های ترکی چیره و مسلّط هستند. توانایی بشیری در بررسی و برگردان کارهای فارسی، باعث آشنایی بسیاری از روس‌زبانان جوامع آسیای مرکزی شد. پژوهش‌های بشیری نخست از ایران آغاز شد و سپس به هوّیّت تاجیکی و پیوندهای میان تاجیک‌ها و مردمان ترک آسیای مرکزی(ازبک‌ها) پرداخت.

محتویات

[ویرایش] زندگی

‎ ‎ایرج‎ ‎بشیری‎ ‎استاد‎ ‎تاریخ‎ ‎دانشگاه‎ ‎مینه‌سوتای‎ ‎ایالات‎ ‎متّحده‎ ‎امریکا‎ ‎در‎ ‎‏۳۱‏‎ ‎ژوئیه‎ ‎‏۱۹۴۰‏‎ ‎میلادی‎ ‎مطابق‎ ‎با‎ ‎نهم‎ ‎امرداد‎ ‎هزار‎ ‎و‎ ‎سیصد‎ ‎و‎ ‎نوزده‎ ‎هجری‎ ‎خورشیدی‎ ‎و‎ ‎برابر‎ ‎با‎ ‎‏۲۵‏‎ ‎جمادی‎ ‎الثانی‎ ‎‏۱۳۵۹‏‎ ‎هجری‎ ‎قمری‎ ‎در‎ ‎شهر‎ ‎بهبهان‎ ‎زاده شد‎.‎ وی‎ ‎تحصیلات‎ ‎ابتدائی‎ ‎را‎ ‎در‎ ‎دامنه‎ ‎و‎ ‎داران‎ ‎در‎ ‎ناحیه‎ ‎فریدن‎ ‎و‎ ‎دوران‎ ‎دبیرستان‎ ‎را‎ ‎در‎ ‎اصفهان‎ ‎و‎ ‎شیراز‎ ‎به‎ ‎اتمام‎ ‎رسانید‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۱‏‎ ‎با‎ ‎دیپلم‎ ‎ریاضی‎ ‎از‎ ‎دبیرستان‎ ‎‏«حاج‎ ‎قوام»‏‎ ‎شیراز‎ ‎دانش‌آموخته شد. در‎ ‎دوران‎ ‎دبیرستانی‎ ‎بشیری‎ ‎علاقه‎ ‎مفرطی‎ ‎به‎ ‎زبان‎ ‎انگلیسی‎ ‎نشان‎ ‎داد‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۰‏‎ ‎در‎ ‎کنکور‎ ‎سراسری‎ ‎کشور‎ ‎در رامسر‎ ‎مقام‎ شاگرد‎ ‎ممتاز‎ ‎ایران‎ ‎در‎ ‎زبان‎ ‎انگلیسی‎ ‎را‎ ‎به‎ ‎دست‎ ‎آورد‎.‎

دربین‎ ‎سالهای‎ ‎‏۱۹۶۰‏‎ ‎و‎ ‎‏۱۹۶۳‏‎ ‎بشیری‎ ‎به‎ ‎تحصیل‎ ‎زبان‎ ‎و‎ ‎ادبیّات‎ ‎انگلیسی‎ ‎در‎ ‎دانشگاه‎ ‎پهلوی‎ ‎‏(دانشگاه‎ ‎شیراز‎ ‎کنونی‎ ‎‏)‏‎ ‎پرداخت‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۳‏‎ ‎باعنوان‎ ‎شاگرد‎ ‎اوّل‎ ‎زبان‎ ‎و‎ ‎ادبیات‎ ‎انگلیسی‎ ‎از‎ ‎آن‎ ‎دانشگاه‎ ‎فارغ‎ ‎التّحصیل‎ ‎گردید.‏‎ ‎در‎ ‎دوران‎ ‎تحصیلات‎ ‎دانشگاهی‎ ‎وی‎ ‎همچنین‎ ‎مدّتی‎ ‎بعنوان‎ ‎خبرنگار‎ ‎منطقه‎ ‎ای‎ ‎روزنامه‎ ‎کیهان‎ ‎دراستان‎ ‎فارس‎ ‎انجام‎ ‎وظیفه‎ ‎کرد‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎همین‎ ‎زمان‎ ‎نیز‎ ‎در‎ ‎انجمن‎ ‎فرهنگی‎ ‎ایران‎ ‎و‎ ‎انگلیس‎ ‎در‎ ‎شیراز‎ ‎به‎ ‎تدریس‎ ‎زبان‎ ‎انگلیسی‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎دانشگاه‎ ‎پهلوی‎ ‎به‎ ‎تدریس‎ ‎ادبیّات‎ ‎انگلیسی‎ ‎اشتغال‎ ‎داشت‎.‎

در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۴‏‎ ‎بشیری‎ ‎برای‎ ‎ادامه‎ ‎تحصیل‎ ‎به‎ ‎انگلستان‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۶‏‎ ‎به‎ ‎ایالات‎ ‎متّحده امریکا‎ ‎سفر‎ ‎کرد. ‏‎ ‎وی‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۶۸‏‎ ‎موفّق‎ ‎به‎ ‎اخذ‎ ‎درجه‎ ‎فوق‎ ‎لیسانس‎ ‎در‎ ‎زبانشناسی‎ ‎عمومی‎ ‎از‎ ‎دانشگاه‎ ‎میشیگان‎ ‎گردید‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۷۲‏‎ ‎دکترای‎ ‎خود‎ ‎را‎ ‎در‎ ‎زبانشناسی‎ ‎ایرانی‎ ‎از‎ ‎همان‎ ‎دانشگاه‎ ‎اخذ‎ ‎کرد. رساله‎ ‎دکترای‎ ‎بشیری‎ ‎بر‎ ‎اساس‎ ‎تحقیقات‎ ‎ابن‎ ‎سینا‎ ‎در‎ ‎فعل‎ ‎‏«بودن»‏‎ ‎است. وی‎ ‎نشان‎ ‎می‎ ‎دهد‎ ‎که‎ ‎فعل«بودن»‏‎ ‎نحوی‎ ‎مخصوص‎ ‎بخود‎ ‎دارد‎ ‎که‎ ‎با‎ ‎کمک‎ ‎فعل‎ ‎‏«شدن»‏‎ ‎جنبه‎ ‎احوالی‎ ‎و‎ ‎با‎ ‎فعل‎ ‎‏«کردن»‏‎ ‎جنبه‎ ‎انفعالی‎ ‎بخود‎ ‎می‌گیرد‎ ‎و‎ ‎باز‎ ‎گوی‎ ‎تغییرات‎ ‎و‎ ‎تحوّلات‎ ‎منعکس‎ ‎در‎ ‎زبان‎ ‎می‎ ‎شود‎.‎

در‎ ‎دوران‎ ‎تحصیلاتش‎ ‎در‎ ‎امریکا‎ ‎نیز‎ ‎مانند‎ ‎سالهای‎ ‎تحصیلی‎ ‎اش‎ ‎در‎ ‎ایران‎ ‎بشیری‎ ‎به‎ ‎تدریس‎ ‎زبان‎) ‎این‎ ‎بار‎ ‎زبان‎ ‎فارسی‎(‎‏ در‎ ‎دانشگاه‎ ‎میشیگان‎ ‎اشتغال‎ ‎یافت‎ ‎و‎ ‎همچنین‎ ‎در‎ ‎تعلیم‎ ‎و‎ ‎تربیت‎ ‎سپاهیان‎ ‎صلح‎ ‎در‎ ‎ایالات‎ ‎ورمونت، ‎ ‎نیویورک‎ ‎و‎ ‎نیوجرزی‎ ‎شرکت‎ ‎کرد. در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۷۲‏‎ ‎دکتر‎ ‎بشیری‎ ‎با‎ ‎سمت‎ ‎دستیار‎ ‎موقّت‎ ‎برای‎ ‎تدریس‎ ‎زبانهای‎ ‎فارسی‎ ‎و‎ ‎ترکی‎ ‎و‎ ‎ادب‎ ‎و‎ ‎فرهنگ‎ ‎ایران‎ ‎در‎ ‎دانشگاه‎ ‎مینه‎ ‎سوتا‎ ‎استخدام‎ ‎شد‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎طیّ‎ ‎سالهای‎ ‎ابتدائی‎ ‎خدمتش‎ ‎مواد‎ ‎رساله‎ ‎دکترای‎ ‎خود‎ ‎را‎ ‎به‎ ‎عمل‎ ‎گذاشت‎ ‎و‎ ‎کتاب‎ ‎فارسی‎ ‎برای‎ ‎مبتدیان‎ ‎را‎ ‎بر‎ ‎اساس‎ ‎رساله‎ ‎دکترایش‎ ‎نوشت. این‎ ‎کتاب‎ ‎تا‎ ‎به‎ ‎حال‎ ‎چهار‎ ‎بار‎ ‎بازنویس‎ ‎شده‎ ‎و‎ ‎به‎ ‎زبانهای‎ ‎انگلیسی‎ ‎و‎ ‎روسی‎ ‎به‎ ‎چاپ‎ ‎رسیده‌است. بشیری‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۷۷‏‎ ‎به‎ ‎دریافت‎ ‎مقام‎ ‎استادیاری‎ ‎و‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۹۶‏‎ ‎به‎ ‎دریافت‎ ‎مقام‎ ‎پرفسوری‎ ‎نائل‎ ‎گردید‎.‎

مواد‎ ‎تدریسی‎ ‎دکتر‎ ‎بشیری‎ ‎در‎ ‎دوران‎ ‎تدریس‎ ‎وی‎ ‎در‎ ‎مینه‎ ‎سوتا‎ ‎شامل‎ ‎زبانشناسی‎ ‎ایرانی، ‎ ‎ادبیّات‎ ‎فارسی(شعر‎ ‎و‎ ‎نثر)‏‎ ‎و‎ ‎تاریخ‎ ‎ایران‎ ‎‏(از‎ ‎ازمنه‎ ‎قدیم‎ ‎تا‎ ‎حال)‏‎ ‎از‎ ‎یک‎ ‎طرف‎ ‎و‎ ‎تحقیق‎ ‎و‎ ‎تدریس‎ ‎در‎ ‎ادبیّات‎ ‎و‎ ‎فرهنگ‎ ‎و‎ ‎تاریخ‎ ‎مردم‎ ‎آسیای‎ ‎میانه‎ ‎و‎ ‎افغانستان‎ ‎از‎ ‎طرف‎ ‎دیگر‎ ‎می‎ ‎باشد. ‏او‎ ‎در‎ ‎سال‎ ‎‏۱۹۸۰‏‎ ‎عنوان‎ ‎استاد‎ ‎ممتاز دانشکده‎ ‎علوم‎ ‎و‎ ‎ادبیّات‎ ‎دانشگاه‎ ‎مینه‎ ‎سوتا‎ ‎را‎ ‎از‎ ‎خود‎ ‎کرد‎.‎

تحقیقات‎ ‎دکتر‎ ‎بشیری‎ ‎دامنه‎ ‎دار‎ ‎است‎ ‎ولی‎ ‎در‎ ‎این‎ ‎جا‎ ‎میتوان‎ ‎به‎ ‎شرح‎ ‎مختصری‎ ‎درباره یک ‎نمونه‎ ‎از‎ ‎ایجادیات‎ ‎وی‎ ‎پرداخت. بشیری‎ ‎تقریباً‎ ‎پانزده‎ ‎سال‎ ‎اوّل‎ ‎تحقیقش‎ ‎را‎ ‎صرف‎ ‎بهتر‎ ‎شناختن‎ ‎صادق‎ ‎هدایت‎ ‎کرد. وی‎ ‎ابتدا‎ ‎بسیاری‎ ‎از‎ ‎داستانهای‎ ‎هدایت‎ ‎و‎ ‎عاقبت‎ ‎بوف‎ ‎کور‎ ‎وی‎ ‎را‎ ‎به‎ ‎انگلیسی‎ ‎ترجمه‎ ‎کرد، ‎ ‎آنگاه‎ ‎به‎ ‎تجزیه‎ ‎و‎ ‎تحلیل‎ ‎کارهای‎ ‎هدایت‎ ‎بخصوص‎ ‎بوف‎ ‎کور‎ ‎پرداخت. نظر‎ ‎وی‎ ‎که‎ ‎نظر‎ ‎یک‎ ‎ساختارشناس‎ ‎است‎ ‎با‎ ‎نظریات‎ ‎متداول‎ ‎درباره هدایت‎ ‎و‎ ‎بوف‎ ‎کور‎ ‎او‎ ‎فرق‎ ‎دارد. بشیری‎ ‎با‎ ‎مربوط‎ ‎ساختن‎ ‎بوف‎ ‎کور‎ ‎با‎ ‎دو‎ ‎منبع‎ ‎اساسی‎ ‎آن‎ ‎یعنی‎ ‎بودا‎ ‎کاریتا‎ ‎و‎ ‎‎ ‎کتاب تبتی‎ ‎مردگان‎ ‎نشان‎ ‎می‎ ‎دهد‎ ‎که‎ ‎ساختار‎ ‎داستان‎ ‎بر‎ ‎مبنای‎ ‎زندگی‎ ‎بودا، ‎ ‎خواهش‎ ‎بشر‎ ‎برای‎ ‎فرار‎ ‎از درگیر شدن با‎ ‎چرخ‎ ‎زندگی‎ ‎و‎ ‎ندامت‎ ‎او‎ ‎از‎ ‎وجود‎ ‎زندگی‎ ‎دوباره‎ ‎می‎ ‎باشد. در‎ ‎تحقیقات‎ ‎متداول‎ ‎به‎ ‎هیچ‎ ‎یک‎ ‎از‎ ‎این‎ ‎جنبه‎ ‎های‎ ‎اساسی‎ ‎ساختاری‎ ‎داستان‎ ‎توجه‎ ‎نمی‎ ‎شود.

‎پرفسور‎ ‎بشیری‎ ‎در‎ ‎طول‎ ‎سالهای‎ ‎تدریس‎ ‎و‎ ‎تحقیق‎ ‎خود‎ ‎از‎ ‎انجام‎ ‎وظایف‎ ‎اداری‎ ‎نیز‎ ‎بی‎ ‎بهره‎ ‎نبوده‎ ‎است. بین‎ ‎سالهای‎ ‎‏۱۹۷۵‏‎ ‎و‎ ‎‏۱۹۷۹‏‎ ‎وی‎ ‎ریاست‎ ‎بخش‎ ‎مطالعات‎ ‎خاورمیانه‎ ‎و‎ ‎سپس‎ ‎ریاست‎ ‎بخش‎ ‎مطالعات‎ ‎آسیای‎ ‎جنوبی‎ ‎دانشگاه‎ ‎مینه‎ ‎سوتا‎ ‎را‎ ‎به عهده‎ ‎داشت. بین‎ ‎سالهای‎ ‎‏۱۹۸۷‏‎ ‎و‎ ‎‏۲۰۰۵‏‎ ‎چندین‎ ‎بار‎ ‎به‎ ‎ریاست‎ ‎بخش‎ ‎مطالعات‎ ‎روسیه‎ ‎و‎ ‎آسیای‎ ‎میانه‎ ‎دانشگاه‎ ‎مینه‎ ‎سوتا‎ ‎رسید. وی‎ ‎همچنین‎ ‎در‎ ‎کمیته‎ ‎های‎ ‎دانشگاه، ‎ ‎مخصوصاً‎ ‎در‎ ‎امور‎ ‎مربوط‎ ‎به‎ ‎برنامه‎ ‎ریزی، ‎ ‎فعالیت‎ ‎بسیار‎ ‎از‎ ‎خود‎ ‎نشان‎ ‎داده. در‎ ‎سال‎ ‎‏۲۰۰۵، ‎ ‎وی‎ ‎هم‎ ‎ریاست‎ ‎هیئت‎ ‎قانونگزاری‎ ‎‎ ‎علوم‎ ‎و‎ ‎ادبیّات‎ ‎و‎ ‎هم‎ ‎رهبری‎ ‎هیئت‎ ‎امنای‎ ‎آن‎ ‎دانشکده‎ ‎را‎ ‎بعهده‎ ‎داشت. ‏بین سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ رئیس پژوهگاه زبانشناسی، انگلیسی ‏برای خارجیان و زبان و ادبیّات روس بود و در حال حاضر مشغول ‏تحقیقات درباره ملاصدرای شیرازی (فیلسوف قرن شانزده) می‌باشد.‏

[ویرایش] کارها

[ویرایش] کتاب‌های

[ویرایش] منبع

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ایرج_بشیری&oldid=6880251»
ابزارهای شخصی

گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌بری
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر