ایالت نئوکن
| ایالت نئوکن Provincia del Neuquén |
|||
|---|---|---|---|
| — ایالت — | |||
|
|||
.svg) |
|||
,_departments_and_capital.png) |
|||
| مختصات: ۲۸″ ۰۴′ ۶۸°غربی ۰۶″ ۵۷′ ۳۸°جنوبی / خطای عبارت: عملگر < دور از انتظار ۳۸٫۹۵۱۶۷شمالیمختصات: ۲۸″ ۰۴′ ۶۸°غربی ۰۶″ ۵۷′ ۳۸°جنوبی / خطای عبارت: عملگر < دور از انتظار ۳۸٫۹۵۱۶۷شمالی | |||
| کشور |  آرژانتین |
||
| مرکز ایالت | نئوکن | ||
| فرمانداری | |||
| • فرماندار | خورخه ساپاگ | ||
| مساحت | |||
| • جمعاً | ۹۴٬۰۷۸ km۲ (۳۶٬۳۲۴ sq mi) | ||
| جمعیت (۲۰۰۱) | |||
| • کل | ۴۷۴٬۱۵۵ | ||
| Demonym | Neuquino | ||
| منطقه زمانی | ART (یوتیسی ۳-) | ||
| کد ایزو ۳۱۶۶ | AR-Q | ||
| وبگاه | w2.neuquen.gov.ar | ||
ایالت نئوکن یکی از ایالات ۲۳ گانه آرژانتین، واقع در غرب کشور و شمال منطقه پاتاگونیا میباشد .
میسیونز از شمال با ایالت مندوزا ، از جنوب شرق با ایالت ریونگرو ، از شمال شرق با ایالت لاپامپا و از غرب با شیلی مرز مشترک دارد .
محتویات |
مشخصات [ویرایش]
- مرکز : نئوکن
- مساحت : ۹۴۰۷۸ کیلومترمربع
- جمعیت : ۴۷۴۱۵۵ (تا ۲۰۰۱)
- فرماندار : خورخه ساپاگ
تاریخچه [ویرایش]
ایالت نئوکن نام خود را از رودی به همین نام میگیرد . نئوکن در زبان بومی «ماپودون گون» به معنای کوران دار (در معرض جریان هوا) میباشد .
تا پیش از اواخر سدهٔ ۱۷ و ورود اسپانیاییها به آمریکای جنوبی، ایالتی که امروزه نئوکن نام دارد زیستگاه بومیان «په ئو ئنچه» بود . پس از ورود اسپانیاییها، کشیشی به نام نیکولاس ماسکاردی یک هیأت تبلیغی وابسته به ژزوئیتها در منطقه تاسیس کرد . اما مهمترین سیاح را باید فرانسیسکو مورنو دانست . او که بارها به پاتاگونیا سفر کرده بود در سال ۱۸۷۵ به دریاچه نائوئل ئوآپی رسید . در سال ۱۸۷۹ اسپانیاییها به فرماندهی خولیو روکا و در عملیات «فتح صحرا» بومیان را شکست دادند . در سال ۱۸۸۴ تقسیمات سیاسی پاتاگونیا بازانجام شد و منطقهٔ نئوکن مرزهای خود را یافت . پیش از آنکه شهر نئوکن به عنوان مرکز ایالت انتخاب شود؛ مراکز ایالت به ترتیب نورکین (۸۵ – ۱۸۸۴)، لونکوپه (۸۸ – ۱۸۸۵)، جوس مالال (۱۹۰۱ – ۱۸۸۵) بود . با آغاز سدهٔ ۲۰، خطوط راه آهن به شهر نئوکن رسید . سیستم نوین آبیاری و کشف نفت در سال ۱۹۱۸ به مرکز ایالت اعتباری بیشتر داد . سیاست محلی نئوکن مدتها توسط تنها حزب سیاسی MPN (جنبش مردمی نئوکن) اتخاذ میشد . ام پی ان به کوشش الیاس ساپاگ ، بازرگان لبنانی تبار تشکیل شده بود . نئوکن در منابع طبیعی مانند گاز، نفت، جنگلهای بکر و منابع آبی برای نیروی برق و توریسم سرآمد بود . این منابع از سوی یک دولت مرکزی و ملی اداره میشد . اما پس از نا آرامیهایی اجتماعی، الیاس ساپاگ به همراه براران خود – فیلیپه و آمادئو – حزب سیاسی فعال ام پی ان را تشکیل دادند . حزب خواهان فدرالیسم و اعطای حقوق محلی بیشتری برای منطقه و منابعش بود . سرانجام نئوکن به تاریخ ۱۵ ژوئن ۱۹۵۵ استقلال خود را به دست آورد . فیلیپه ساپاگ تبدیل به چهرهٔ برجستهٔ سیاسی شد . او در سال ۱۹۶۲ به عنوان فرماندار ایالت از حزب ام پی ان انتخاب شد اما در پی کودتایی که علیه رئیس جمهور آرتورو فروندیزی صورت گرفت ناکام ماند . به دنبال انتخاب مجدد وی در سالهای ۱۹۶۳ تا ۶۶ و ۱۹۷۳ تا ۷۶ به عنوان فرماندار نئوکن، پیشرفتهای بسیاری در اوضاع ایالت حاصل شد . دولت ملی، دانشگاه نئوکن را در سال ۱۹۶۴ تاسیس کرد که در سال ۱۹۷۱ در دانشگاه ملی کومائو ادغام شد . فیلیپه ساپاگ پس از کودتای خشن مارس ۱۹۷۶ علیه ایزابل پرون از سمت خود عزل شد اما در سالهای ۱۹۸۳ تا ۸۷ و ۱۹۹۵ تا ۹۹ به صاحب سمت شد . تاکید او بر کارهای عمرانی و استقلال سیاسی از بوئنوس آیرس موجب گزینش او در انتخابات ایالتی از سوی مردم بودهاست . برادر فیلیپه، الیاس بین سالهای ۶۳ تا ۶۶ ، ۷۳ تا ۷۶ و ۸۳ تا مرگش سناتور بودهاست . ایالت نئوکن پس از سال ۱۹۵۵ به عنوان یکی از ایالات پرنفوذ و تاثیرگذار در اقتصاد و سیاست کشور، نقش بسیار مهمی را ایفا نمودهاست .
جغرافیا و اقلیم [ویرایش]
رود کلرادو در شمال شرق، ایالت نئوکن را از ایالت مندوزا جدا میکند . همینطور رود لیمای در جنوب شرق، بین ایالت نئوکن و ایالت ریونگرو جاری است . در غرب نیز کوههای آند، مرز آن را با شیلی تشکیل میدهد . رود آلومینه ، دریاچه نائوئل ئواپی (در مرز ایالت ریونگرو)، دریاچه لاکار و دریاچه آلومینه از زیرمجموعههای سیستم دریاچهای ایالت است . دو چشم انداز عمده در ایالت عبارتند از : درههای کوهستانی و حاصلخیز جنگلی در غرب و فلات خشک و گاهی حاصلخیز در کنار حوضه آبریز رودها در شرق (با رودهای لیمای و نئوکن ) .
آب و هوای نئوکن قارهای و سرد، با تابستانهای معتدل است . در برخی مناطق خشک و کم باران، اختلاف دمای بین روز و شب بسیار زیاد است . همچننین به واسطهٔ بارش سالانه تا ۴ هزار میلیمتر در بخش آندی، اختلاف رطوبت بسیاری در مناطق مختلف ایالت وجود دارد .
اقتصاد [ویرایش]
نئوکن از برجستهترین ایالات کشور با تولید ارزشی معادل ۷ میلیارد دلار (هشتمین ایالت) در سال ۲۰۰۶ و درامد سرانه ۱۴۷۰۰ دلار (چهارمین ایالت) میباشد . بخش معادن و استخراج در نئوکن جهت تولید گاز و نفت بسیار فعال میباشد . همچنین برق منطقه پاتاگونیا توسط نیروگاههای پیدرا دا آگویلا، ال چوکون، پیچی پیکون لئوفو، پلانیسی باندریتا و آلیکورا تامین میشود . تنها نیروگاه تولید آب سنگین نیز در شهر آروییتو قرار دارد . از دیگر فعالیتهای تولیدی ایالت میتوان به تولید سیب، هلو و گلابی اشاره نمود .
صنعت جهانگردی نیز یکی دیگر از منابع درامدزا میباشد : از جاذبههای آن میتوان به موزهٔ تاریخی کارمن فونس (با اسکلت دایناسورها)، مناطق دریاچهای جنوب شرق، مراکز تفریحی - ماهیگیری در رودهای لیمای و نئوکن، مرکز اسکیینگ (چاپل کو، سررو بایو، کاویائو) و پارکهای ملی (پارک ملی لوس آریاناس | لوس آریاناس، پارک ملی لانین | لانین، پارک ملی نائوئل ئواپی | نائوئل ئواپی و پارک ملی لاگونا بلانکا | لاگونا بلانکا ) اشاره کرد .
تقسیمان سیاسی [ویرایش]
ایالت به ۱۶ بخش (دپارتمان) تقسیم میشود .
|
۱ – بخش آلومینه ۲ – بخش آنیه لو ۳ – بخش چوس مالال ۴ – بخش کولون کورا ۵ – بخش کونفلوئنسیا ۶ – بخش اوئیلیچس ۷ – بخش لاکار ۸ – بخش لون کوپه |
۹ – بخش لوس لاگوس ۱۰ – بخش میناس ۱۱ – بخش نیورکین ۱۲ – بخش پئوئنچس ۱۳ – بخش پیکون لئوفو ۱۴ – بخش پیکونچس ۱۵ – بخش زاپالا ۱۶ – بخش کاتان لیل |
منابع [ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ ایالت نئوکن موجود است. |
- ویکیپدیای انگلیسی
|
||||||||||
