اورانیوم ضعیف‌شده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اورانیوم تضعیف شده)
پرش به: ناوبری، جستجو
یک فشنگ ساخت اورانیوم تضعیف شده

اورانیوم ضعیف‌شده (رقیق شده یا فرسوده) به اورانیومی گفته می‌شود که میزان ایزوتوپ قابل شکافت ۲۳۵ در آن کمتر از اورانیوم طبیعی باشد. این فلز فراورده جانبی غنی‌سازی اورانیوم است و با توجه به چگالی بسیار بالای آن که نزدیک به دو برابر سرب است، در صنایع مختلف از جمله وزنه‌های تعادلی هواپیما، حفاظ‌های ضد تشعشعات رادیواکتیو، تجهیزات رادیوتراپی، کانتینرهای حمل مواد رادیواکتیو، گلوله‌ها و مهمات ضد زره توپ‌ها و تفنگ‌های جنگی، و زره‌های دفاعی مثل زره تانک‌ها کاربرد دارد. کاربرد اورانیوم ضعیف‌شده در گلوله‌های ضدزره علاوه بر چگالی بالای آن به دلیل قابلیت اشتعال آن در دمای بالای ۶۰۰ درجه نیز هست.

در اورانیوم طبیعی غلظت ایزوتوپ ۲۳۸ حدود ۹۹٫۲۷٪، ایزوتوپ ۲۳۵ حدود ۰٫۷۲٪ و ایزوتوپ ۲۳۴ حدود ۰٫۰۰۵۵٪ است. در حالی‌که در اورانیوم ضعیف‌شده غلظت ایزوتوپ ۲۳۸ حدود ۹۹٫۸٪، ایزوتوپ ۲۳۵ حدود ۰٫۲٪ و ایزوتوپ ۲۳۴ حدود ۰٫۰۰۱٪ است. بر این اساس تنها تفاوت اورانیوم رقیق‌شده و طبیعی در میزان ایزوتوپ ۲۳۵ است که در اورانیوم رقیق‌شده بایستی دست‌کم یک‌سوم اورانیوم طبیعی باشد.

عوارض احتمالی[ویرایش]

نگرانی‌هایی درباره آثار زیانبار احتمالی اورانیوم بر روی افرادی که زیاد در معرض آنها قرار دارند مطرح شده‌است. در گزارش سال ۲۰۰۳ سازمان بهداشت جهانی در مورد اورانیوم ضعیف‌شده آمده که کلیه بیش از بقیه ممکن است از آثار مضر احتمالی اورانیوم تاثیر پذیرد و برخی تحقیقات نیز از افزایش سرطان ریه در بین کارگران معادن اورانیوم حکایت دارد، هرچند با توجه به سمیت بسیار پایین اورانیوم ضعیف‌شده فقط در صورت استنشاق حجم بزرگی ار غبار اورانیوم غنی‌شده (در حد چند گرم) احتمال سرطان ریه افزایش خواهد یافت. در این گزارش همچنین اعلام شده که مدرکی در مورد آثار تخریبی اورانیوم بر استخوان‌بندی، کبد، سیستم باروری و رشد بدن وجود ندارد. همچنین با توجه به این که در اغلب مواقع میزان اورانیوم ضعیف‌شده نسبت به اورانیومی که به طور طبیعی در محیط وجود دارد ناچیز است، خطر آلودگی با اورانیوم غنی‌شده احتمالاً تنها در جریان درگیری‌های نظامی مطرح می‌شود که در آن از مهمات حاوی اورانیوم ضعیف‌شده استفاده شده باشد. گزارش برنامه محیط زیست ملل متحد پس از اندازه‌گیری اورانیوم در مکان‌هایی در کوزوو که در آن‌ها در جریان جنگ از مهمات حاوی اورانیوم ضعیف‌شده استفاده شده بود، نشان می‌داد که غلظت اورانیوم در سبزیجات و منابع آب این محل‌ها بسیار کم بوده و در نتیجه احتمال آلودگی عمده جوامع محلی به اورانیوم ضعیف‌شده بسیار ناچیز ارزیابی شده بود.[۱]

یک مامور پژوهشی در حال ارائه گزارش استفاده از اورانیوم تهی شده در کوزوو

از دیدگاه حقوق بین‌الملل[ویرایش]

احتمال ارتباط میان بیماری‌هایی نظیر سرطان و نقص‌های مادرزادی با سلاح‌های اورانیوم ضعیف شده باعث شده است که برخی از نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد و نیز پارلمان اروپا با صدور قطعنامه‌هایی خواستار ممنوعیت استفاده از این سلاح‌ها یا انجام تحقیقات بیشتر در مورد آن‌ها شوند.[۲] [۳][۴] به نظر برخی از حقوقدانان از آنجا که این سلاح‌ها احتمالا باعث ایجاد بیماری در بین مردم غیرنظامی شده و به محیط زیست آسیب می‌رساند باید مطابق اصول حقوق بین‌الملل راجع به کاربرد سلاح‌ها این نوع جنگ‌افزارها را ممنوع دانسته و از کاربرد آن‌ها خودداری کرد.[۵] همچنین کشورهای بلژیک و کاستاریکا نیز استفاده از این نوع سلاح‌ها را در ارتش‌های خود ممنوع کرده‌اند.[۶][۷] با این وجود دیگر حقوقدانان و نهادهای بین‌المللی معتقدند که تا زمانی که سلاحی به طور مشخص در معاهده‌ای ممنوع نشود نمی‌توان آن را ممنوع دانست و از آنجا که تا کنون بین کشورها معاهده‌ای راجع به ممنوعیت استفاده از سلاح‌های حاوی اورانیوم ضعیف شده به تصویب نرسیده است نمی‌توان استفاده از این گونه‌ سلاح‌ها را منع کرد.[۸] این دسته از حقوقدانان و نهادهای بین‌المللی به خصوص به رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه مشروعیت تهدید یااستفاده از سلاح‌های هسته‌ای در سال ۱۹۹۶استناد می‌کنند که در آن دیوان علی‌رغم وجود آثار مخرب سلاح‌های هسته‌ای رأی داده بود که در شرایط فعلی حقوق بین‌الملل [که معاهده‌ای برای ممنوعیت سلاح‌های هسته‌ای وجود ندارد] ديوان نمي تواند به نتيجه قطعي برسد كه تهديد يا استفاده از سلاح هاي هسته اي در شرايط بحراني دفاع مشروع كه حيات يك دولت به خطر افتاده است مشروع است یا غیر مشروع.[۹]

منابع[ویرایش]

  1. Depleted uranium WHO Website
  2. United Nations’ High Commissioner for Human Rights, Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities, International peace and security as an essential condition for the enjoyment of human rights, above all the right to life (Sub-Commission resolution 1996/16), 29 August 1996.
  3. European Parliament resolution of 22 May 2008 on (depleted) uranium weapons and their effect on human health and the environment — towards a global ban on the use of such weapons (2009/C 279 E/18), 22 May 2008.
  4. UN General Assembly, Effects of the use of armaments and ammunitions containing depleted uranium (A/RES/62/30), 5 December 2007; UN General Assembly, Effects of the use of armaments and ammunitions containing depleted uranium (A/RES/63/54), 2 December 2008; UN General Assembly, Effects of the use of armaments and ammunitions containing depleted uranium (A/RES/65/55), 8 December 2010; UN General Assembly, Effects of the use of armaments and ammunitions containing depleted uranium (A/RES/67/36), 3 December 2012.
  5. سید قاسم زمانی و سید رضا رفیعی، "کاربرد سلاح‌های حاوی اورانیوم ضعیف شده از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی"، مجله حقوقی بین‌المللی، شماره ۴۹، ۱۳۹۲، صفحات ۴۲ تا ۴۸
  6. http://www.motherearth.org/news/news.php?article=150, last visited: July 6, 2013.
  7. http://www.bandepleteduranium.org/en/a/407.html, last visited: July 6, 2013.
  8. سید قاسم زمانی و سید رضا رفیعی، "کاربرد سلاح‌های حاوی اورانیوم ضعیف شده از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی"، مجله حقوقی بین‌المللی، شماره ۴۹، ۱۳۹۲، صفحات ۴۸تا ۵۱
  9. Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, para. 105, Section 2E
  1. CADU