ام‌کلثوم دختر علی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فاطمه
بنت محمد
زندگی
نام‌ها و القاب · اختلاف مالی فاطمه و عباس با خلافت · خطبه فدکیه · رویداد خانه فاطمه
در قرآن
سوره دهر · سوره کوثر · آیه تطهیر · آیه مباهله · آیه نور
جای‌ها
در مکه: محله بنی‌هاشم · شعب ابی‌طالب · در مدینه: بقیع · بیت‌الاحزان · درخت کنار · سقیفه  · مسجد النبی  · در شمال حجاز: فدک
افراد
خانواده محمد · خدیجه · علی
فرزندان حسن · حسین · زینب · ام‌کلثوم · محسن
همراهان فضه · ام‌ایمن · اسماء  · سلمان
دیگران قنفذ · مغیره · عمر · ابوبکر
مرتبط
تسبیحات فاطمه · مصحف فاطمه · لوح فاطمه · رویداد مباهله

ام‌کلثوم دختر علی ابن ابیطالب و فاطمه زهرا؛ خواهر زینب، حسن بن علی و حسین بن علی است. او در واقعه کربلا از آغاز تا پایان حضور داشت. زادروزش در سال ششم هجری و مرگش چهار ماه و ده روز پس از بازگشت از شام و در مدینه اتفاق افتاد.

ازدواج با عمر بن خطاب

دیدگاه تاریخی

عمر بدنبال این بود که علی، پسر عموی پیامبر را به خود نزدیکتر کند. او بطور منظم با علی بهمراه سایر صحابه اولیه پیامبر مشورت می‌کرد و بر ازدواج با ام کلثوم دختر علی و نوه پیامبر اصرار می‌کرد.[۱] ام کلثوم، که در آن زمان طفلی بود بااین ازدواج مخالفت کرده بود که دلیل آن محتملاً، شهرت عمر در برخورد خشن و بی‌ادبانه با زنان خود بود. علی خودش نسبت به این ازدواج بی علاقه بود اما سرانجام بعد از حمایت علنی مهاجرین و انصار از این ازدواج، علی تسلیم شد. در ازای این ازدواج علی از عمر خواست تا اراضی ینبع در نزدیک کوه رضواء را به او ببخشد. عمر اراضی ینبع را به علی بخشید و این زمین‌ها بعدها به فرزندان حسن بن علی رسید.[۱] ویلفرد مادلونگ از دلایل دیگر علاقه عمر به ازدواج با ام کلثوم، نوه محمد را، رسیدن به سطح اجتماعی کسانی مانند عثمان می‌دانست. زیرا برخلاف عثمان که با دو دختر محمد ازدواج کرد. محمد هیچ‌کدام از دخترانش را به ازدواج عمر و ابوبکر درنیاورده بود. هرچند دختران آنها را به همسری گرفته بود.[۱]آلفرد گیوم می‌گوید که فرزندان حاصل ازدواج عمر و ام کلثوم، زید و دختری (که نامش برای ما ناشناخته است،) می‌باشد.[۲]

سید حسین نصر نیز در دانشنامه بریتانیکا ازدواج عمر بن خطاب و ام کلثوم را تائید می‌کند.[۳]

دیدگاه معاصر شیعه

مرعشی نجفی، مرجع تقلید شیعه، در این باره می نویسد: «امّ کلثوم که با عمر ازدواج کرد، ربیبه علی علیه السلام و دختر اسماء بنت عمیس از ابوبکر بود. او کودک بود و با ازدواج اسماء با علی پس از مرگ ابوبکر به خانه علی علیه السلام آمد و بزرگ شد و با عمر ازدواج کرد. او را همه جا ام کلثوم بنت علی می‌گفتند. او با پسرش زید بن عمر در زمان حسن بن علی فوت کردند. حسن بن علی بر او و پسرش یک نماز میت خواند و همین دلیل بر جواز نماز بر دو میت در یک نماز شد.امّ کلثوم دختر فاطمه در کربلا با خواهرش زینب بود و در شب یازدهم تا صبح مواظب اطفال امام حسین بود که خود دلیل دیگری بر نفی ازدواج او با عمر است؛ زیرا اگر زن عمر بود و فرزندی داشت، در جریان کربلا منعکس می‌شد، در اسارت کوفه و شام مطرح می‌گشت. اصولاً برای او حرمتی قائل می‌شدند.» [۴] به گفته برخی‌ نویسندگان شیعه ازدواج ام کلثوم با عمر پس از انکارها و اعتذار‌های مختلف از جانب علی‌ و با تهدید‌های گوناگون از طرف عمر بدون رضایت قلبی علی‌[پانویس ۱] و با واسطه عقیل و عباس انجام شده است. آنها معتقدند پس از مدتی‌ کوتاه عمر کشته شد و علی‌ دخترش را به منزل خودش برگرداند.[۵]

درگذشت

پیرامون تاریخ وفات وی اختلاف است. برخی وفات وی رادر حدود سال ۵۰ هجری دانسته‌اند و برخی سید محسن امین درگذشت وی را قبل از سال ۵۴ هجری در مدینه دانسته و مولف اعلام النسا درگذشت وی را چهار ماه پس از بازگشت کاروان اسرای کربلا از شام دانسته‌است.

پانویس

  1. طبقات کبری ابن سعد (ترجمه مهدوی دامغانی ج ۸ صص‌ ۴۶۱-۴۶۳) و تاریخ یعقوبی (ترجمه محمد ابراهیم آیتی ج ۲، ص ۳۵) به نارضایتی‌‌ علی‌ اشاره می‌‌کنند

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Madelung، Wilferd. The Succession to Muhammad. Cambridge University Press، ۱۹۹۷. ۶۷&۷۹. 
  2. Guillaume، New Light on the Life of Muhammad، ۵۰.
  3. Nasr, Seyyed Hossein. "Ali". Encyclopædia Britannica Online:Ali and the first caliphs
  4. تاریخ تحلیلی و سیاسی اسلام، دکتر علی اکبر حسنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اوّل، ۱۳۷۹ ش، ج ۲، ص ۵۹.
  5. دانشنامه روابط سیاسی حضرت علی‌ با خلفا، به اهتمام علی‌ لبباف، مرکز فرهنگی‌ انتشاراتی منیر، ص ۲۰۲

منابع

پیوند به بیرون