امام‌قیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
امام قیس
امام قیس
[[پرونده:
گردوهای کهن نماد کهنسالی امام قیس
|240px]]
کشور  ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان بروجن
بخش گندمان
نام(های) قدیمی گوژ،زیز،پیرابوالغیث
سال شهرشدن ۴۰۰۰ قبل از میلاد
مردم
جمعیت ۷۵۰۰ نفر
جغرافیای طبیعی
مساحت 36000000 مترمربع
ارتفاع از سطح دریا ۲۳۵۰ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه ۱۴۰ روز
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به سرزمین گنج ها و رازهای کهن ایلامیان باستان خوش آمدید

امام قیس سرزمین کهن

ًٌ کلید رازهای تمدن ایلامیان باستان - گنجینه اسرار و گنج های پنهان

موقعیت جغرافیايي[ویرایش]

امام قيس روستايي با جمعيت حدود هفت هزار وپانصد نفر از توابع بخش گندمان شهرستان بروجن استان چهار محال و بختياري است.

نگاه کلي به تاريخ[ویرایش]

امام قيس کهنترين بخش استان چهارمحال و بختياري است که از دورههای قبل از ايلاميان باستان محلي براي سکونت تابستانه و محلي امن براي گريختن از جنگ و جدالها در زمستانها بوده است و اين امر به خوبي قابل اثبات است تمامي پادشاهان در دوره هاي مختلف تاريخ ایران همواره به اين منطقه با نگاهي ويژه می اندیشده اند دلایل این اهميت بیشتر به خاطر فاصله نزدیک به شهر آنزان و شوش در درجه اول بوده و سپس به خاطر آب و هوای خنک وفراوانی آب چشمه های شیرین و گوارائی که از سرشاخه های کارون هستند و نیز مرغزارها و چمنزارهای فراوان مکانی امن و بسیار خوب برای گزاندن تابستانها برای شاهان ایران در دوره های مختلف تاریخی بوده است . تقدس و شفا دهندگی آب چشمه بزرگ[الی کان](چشمه علی امروز) معروف ترین آب مقدس در میان پادشاهان ایران بودو در کنارآن نیایشگاه آناهیتا روزگاری پر اهمیت ترین محل این منطقه بوده است .

گوژينشينک گال[ویرایش]

اولين پادشاهي که نامش در تاريخ اين منطقه آمده است گوژينشينک گال شاه ايلامي است که براي فرار از گرماي شوش و انزان به اين منطقه مي آمده است و نام روستا اقتباسي از اين پادشاه ست که به گوژ معروف ميشود...

گوژ[ویرایش]

شهري است که در دوره ايلاميان در زير چشمه علي امروز(الي کان دوره باستان)احداث ميشود معماري آن به طرق معماري ايلامي و با الگو برداري از شهر آنزان ساخته ميشود. شهري ييلاقي بوده وفقط در تابستان و به دليل فاصله نزديک به آنزان و شيريني و گوارائي آب چشمه هاي آن مورد توجه ويژه شاهان ايلامي و بعدها هخامنشي و اشکاني و اليمائي و ساساني بوده است. گوژ به خاطر گنجینه های بزرگ و فراورده هاي نمکسودش و باغات ميوه ومعابد و چهار سوقش دردوره هاي مختلفي از تاريخ پر اهميت بوده است.و آوازه آن در هنگام حمله اعراب تحت نام شهر جور فراوان بوده است ولي هرگز جاي واقعي آن پيدا نشد و هرگز به دست اعراب نيافتادزيرا قرنها زودتر از حمله اعراب نابود شده بود.

گنجینه و ضرابخانه و نیایشگاه[ویرایش]

گنجینه شهر گوژ پس از سالها کاووش و جستجو باستانشناسان سرانجام گنجینه معروف نیایشگاه [الی] در کنار چشمه الی کان(چشمه علی امروز)کشف گردید.این نیایشگاه سالها محل عبادت خدایان مختلفی چون آناهیتا -مهر-میترا-الی-و... بوده است .

معروف ترین بخش شهر گوژ بوده است که در آن نیای پادشاهان ایلامی و برخی پادشاهان دوره های مختلف ایلامی دفن شده اند وشهرت آن بدین خاطر است در آن بخش اعظمی از ثروت این شاهان دفن است.

در دوره های بعد از ایلامیان بخشی از این نیایشگاه بزرگ تبدیل به ضرابخانه ای برای ساخت سکه های دوره هخامنشی(دریک داریوش)وپس از قرنها سکه های الیمائی (کامنا سیکرس)و اشکانی (دراخما)وساسانی بوده است طلا و نقره و مفرغ مورد نیاز این ضرابخانه از ذوب اشیاء و آثار مدفون در این نیایشگاه بدست می آمده است که راز نهفته و سر به مهر شاهان دوره های مختلف تاریخی بوده است و این قابل اثبات برای هر جوینده ایست....

گرچه در این سالها تلاش شد تا این گنجینه مخفی بماند ولی بدیل حضور سارقان در محل و دخالت میراث فرهنگی استان محل این گنجینه بزرگ فاش شد و اینک از طرف میراث فرهنگی استان حراست میشود....

زيز[ویرایش]

پس ازسالها درخشش در دوره هاي مختلف از ايلامي تا پايان اشکانيان بر اثر جنگها و جدالها بر سر اين منطقه و تغيير در اديان و مراسم گوژ به شهري خرابه تبديل شد.سرانجام در زمان ساسانيان اين منطقه مجدداً مورد توجه شاهان ساساني و حاکمان آنزان و انشان قرار گرفت ودر جاي قبلي گوژ پادگان و نيز محلي براي تفريح تابستانه و شکار احداث کردند و نام آن را زيز نهاده اند که به معناي برف ريزه هائي است که باعث قنديل بستن درختان ميشود و سالها بدين شکل بود تا کم کم عشايري که اين منطقه محل ييلاق آنها بود نيز به کنار اين پادگان خانه هاي موقتي ساختند و موقتاً ساکن شدند.پس از طي قرنها زيز رشد خوبي داشت و به روستايي بزرگ تبديل شده بود .پس از ورود اعراب به ايران و تا اوایل قرن نهم هجري قمري نيز زيز پا برجا بوده است ولي به خاطر بارشهاي سنگين و زلزله به کلي تخريب ميشود.

شهر زیز در کتب قدیمی[ویرایش]

طبق فارس نامه ابن بلخی صفحه ۱۴۸ و جغرافیای حافظ ابرو صفحه ۱۳۶

زیز: منطقه ای کوهستانی است، نواحی بسیار دارد وحومه آن زیز است وهوای آن سردسیر است ،آب روان بسیار ودیه ها داشته است اما در روزگار فترت واستیلای ملحدان خراب گشته است،درختستان ومیوه بسیار دارد و نواحی آن به سمیرم نزدیک است.

طبق احسن التقاسیم صفحه ۵۸۲

زیز: شهری کوچک در کوهستان در کنار رود طاب (رودخانه گدار کبک)است، نان را در آنجا هشت من به یک درم خریدم ،گوشت و گوژ ومیوه در آن ارزانست .جامعی نیکو(بقعه امامزاده) به سال ۳۶۷ قمری ساخته‌اند ،البته در سال ۳۶۸ که من آنجا بودم هنوز آنرا می ساختند.

از سال ۳۶۸ هجری قمری به بعد نام زیز به پیر غیث تغیر میکند که این تغییر نام به احترام امام زاده قیس بن شرفشاه بن قاسم بن حسین بن احمد بن علی بن حسین بن ابو علی محمد حریری بن علی حریری بن حسن افطس بن علی اصغر بن علی(ع) بن حسین(ع) بن علی(ع) بن ابیطالب بوده است.

پير ابوالغيث[ویرایش]

پس از نابودي زيز با برفها و زلزله سنگين در بهار و با بازگشت عشاير و بازماندگان شهر زيز برروي تپه که امروزه امام زاده است دهکده اي ساخته ميشود سالها محل ييلاقي عشاير کوچ نشين بختياري و محل زندگي باز ماندگان زيز ميشود و نام پير ابوالغيث را از به احترام مردي جليل قدر از نسل امام سجاد(ع) که به شهر زيز جهت تيليغ اسلام علوي آمده بود مي گذارند.

درباره خاندان امام زاده[ویرایش]

وی سیدی جلیل القدر و عظیم الشان و بزرگوار بودند. جد اعلاو عموی جدی او نخستین شخص از سادات حسینی افطسی که به آوه مهاجرت نموده و منشاء آثار و برکاتی برای اهالی آن دیار بوده اند. نخستین مورخی که از مهاجرت این خاندان به ایران سخن گفته حسن بن محمد حسن قمی ، زنده به سال ۳۷۸ ه.ق است که در کتاب تاریخ قم می نویسد :از فرزندان علی بن الحسین الفطس که از آبه به قم آمدند ولد خزری(حریری) بوده و نام او محمدبن علی بن علی الحریری است. این جمله حکایت از آن دارد که علی بن علی الحریری در آبه سکونت داشته و فرزند ارشد او علی محمد خزری مدتی به قم مهاجرت نموده، سپس طبق نقل قول برخی مورخان به آبه برگشته است. ابن مهنا معتقد است که سید ابو علی محمد در مدینه خروج نموده و در طبرستان به شهادت رسیده است از انگیزه مهاجرت علی بن علی الحریری،جد امام زاده به آبه به درستی معلوم نیست ، اما هم عصر بودن وی با ابو السرایا و ابراهیم طبا طبا به سال ۱۹۹ و۲۰۰ هجری معلوم می شود که او در این قیام شرکت داشته یا اینکه بر اثر جو نا آرام پس از شکست قیام مذکور به ناحیه جبل مهاجرت نموده است. تاریخ نگار قم از قول یکی از نوادگان سید علی می نویسد : وی با برخی از علویان مدینه جمع شدند تا به جهت کسب معاش به دیگر شهرها مهاجرت نمایند پس عده ای از آنها به ناحیه جبل رخل اقامت افکندن از جمله آنان سید حسن بود.علی نیز دارای سه فرزند به نام ابراهیم ، احمد و حسین بود. سید احمد جد امامزاده قیس ، به این منطقه که از مناطق جبل بود مهاجرت کرد و در آنجا دارای اعقاب زیادی شد که یکی از آنان سید ابوالغیث بن شرفشاه نام داشت،او دارای سه برادر به اسامی سید محسن ،ابوالوهاب و فلک شاه بود.سید ابوالغیث به جهت انتساب به امام علی بن الحسین (ع) به غیث بن علی مشهور و معروف بود که تحت محاوره محلی به قیس بن علی خوانده شد. مشهور است که او فرزندی به نام شیث داشته که در کنار پدر مدفون می باشد اما در منابع موجود از شیث بن علی ذکری به میان نیامده است این احتمال به سال ۱۰۳۲ که سال ساخت بناست و طبق حروف ابجد شیث بن قیس می باشد .در اینکه چرا به امام زاده قیس بن علی(ع) میگویند به همان خانوارهائی برمیگردد که از شام به این منطقه آمده بودند و چون برخی از این خانوارها از نسل عقیل برادر امام علی(ع) بودند میگفتند که این امام زاده از نسل برادر نسل ماست و برای افتخار به اینکه ایشان نیز از نسل ابی طالب هستند تحت محاوره در روستا او را به امام علی(ع) میرساندند و نیز متعقد بودند که چشمه علی نیز به دست مبارک حضرت علی(ع) جاری شده است. بقایای این خانوارهای عقیلی و هاشمی(از نسل هاشم بن عبد مناف) تا حمله افغانها نیز در روستا پیر ابولغیث و جود داشته است ولی از محل کوچ آنها خبری در دست نیست.

روایت شهادت امامزاده غیث بن علی[ویرایش]

بنابر روایات محلی در زمان خلافت عباسیان و پس از غیبت امام دوازدهم شیعیان ،حکومت وقت از ترس گسترش اعتقاد ظهور منجی تمامی فعالیت علویان را رصد میکردند و در هر جا سیدی را می یافتند که به ترویج فرهنگ و مبانی ظهور منجی می پرداخته بلا فاصله دستور قتل اورا صادر میکردند و برای کسانی که ایشان را می یافتند و یا میکشتند هزار دینار پاداش میدادند .روایت است که وقتی عده ای از مردم سمیرم به امامقیس فعلی (زیز قدیم) جهت کسب وکار می آیند متوجه سخنان سید پیر ابوالغیث درباره ظهور منجی عالم درمیان مردم که عده ای از آنها از شام بدین منطقه مهاجرت کرده بودند و از نسل عقیل بن ابیطالب و هاشم بن عبد مناف بودند و این قبایل امامزاده را به سبب رسیدن نسبش به امام علی (ع) قیس بن علی مینامیدند ، میشوند سپس برای گرفتن پاداش خبر را به ماموران دستگاه عباسی در سمیرم میرسانند و مزدوران عباسی به ابولغیث حمله میکنند و اورا در کنار چشمه علی امروز به شهادت میرسانند .سپس فرزندش شیث بر روی او نمازگزارده و همراه علویان زیز و قبایل که گفته شد اورا در بالای تپه ای که امروزه امامزاده است دفن میکنند وآنجا را زیارتگاه خودشان میکنند.روایتی هم هست که میگوید همان کسانی که برای کسب وکار آمده بودند خودشان سید جلیل القدر را به شهادت رساندند و در همانجا پاداششان را از مزدوران دستگاه خلافت عباسی گرفتند و الله اعلم .در حدود قرن نهم یک شب برف بسیار سنگینی باریدن میکند و مردم در زیر برف گیر میکنند در همان هنگام در سحرگاه زلزله ای شدید هم می آید و مردم در زیر آوار و برف دفن میشوند و از شهر زیز فقط ۵ نفر زنده میمانند و به بقعه امام زاده متوسل میشوند پس از چندی بنای روستای پیر ابوالغیث را در کنار امامزاده میگذارند سپس در دوران صفویه طوایف ترک قشقائی به سر کردگی امیر غازی شاهیلو به این منطقه مهاجرت میکنند و تعدادی از این طایفه در روستای جدید پیر ابولغیث ساکن میشوند و به دلیل نفوذ زیاد در دستگاه حکومتی صفویان شروع به تصرف زمینها و چراگاهها میکنند. در این زمان روستا کمی پیشرفت میکند و در آن حمام و عصار خانه ای به سبک صفوی بنا می شود و دهکده پیر ابوالغیث که بر سر راه شیراز- اصفهان- همدان قرارگرفته است به دلیل داشتن چراگاهها و آب مناسبش رفته رفته تبدیل به کمین گاهی برای سپاهیان حکومت ها میشود،دهکده پیر ابولغیث تا حمله افغانها و روی کار آمدن زندیه نیز رونق داشته و پا بر جا بوده است ولی در روند فتح اصفهان بدست افغانها تخریب و به آتش کشیده میشود و بیشتر ساکنین آن یا کشته شدند و یا از روستا گریختند و خرابه روستا محلی برای تجمع افغانها بر سر راه سپاه نادر و کریم خان فرمانده لشکر نادرشاه میشود.محدوده روستای پیر ابوالغیث در تپه پشت امام زاده تا نزدیک کوه بوده است.امروزه به سختی میتوان خرابه های این دهکده را پیدا کرد چرا که به علت بی مسئولیتی اهالی روستا در سالهای قبل روی تپه را تسطیح و اقدام به احداث یک دکل تلویزیونی نموده اند.

امام قیس در دوره های بعد از صفویه بر اساس کتاب فارسنامه ناصری[ویرایش]

از این زمان امام غیث جزو بلوک سرحد شش ناحیه فارس قرار میگیرد و خراج و مالیات و نیز مقیاس وحدود آن به فارس داده میشود و زیر مجموعه قصبه سمیرم قرار میگیرد.....

گردوهای کهنسال[ویرایش]

بر اساس قدمت سنجی درختان ،درختان گردو که در پشت امام زاده واقع شده اند قدمتی بیش از ۱۱۰۰ سال دارند بنا بر کتاب احسن التقاسیم اولین بقعه بر روی امامزاده در سال ۳۶۸ هجری قمری ساخته شده است که میتوان گفت درختان گردو نیز در این سال کاشته شده اند ظاهراً این بخش از محوطه امام زاده باغ بزرگی بوده است که پس از ساخت دهکده پیر ابوالغیث در دوره صفویه در این باغ درختان آن از بین رفته اند و تنها ۳ اصله باقی‌مانده است که یکی دیگر از این درختان در سال ۱۳۶۹ شمسی توسط اشخاصی ناشناس آتش زده شد و از بین رفت.

امام قيس[ویرایش]

در اوايل حکومت قاجاريه و پايان زنديه با ورود قبايل و طوايفي از شهرها و روستاهاي اطراف به درون امام قيس اين روستاامروزي شکل گرفت .

اسکندرخان عکاشه معروف به ضيغم الدوله[ویرایش]

خان بختیاری است که سالها در این روستا قلعه داشته و برتمام این منطقه تا یزد و ابرقو حکومت میکرده است و به واسطه عشقو عاشقی با یک دختر قشقائی که در این منطقه زندگی میکرده بیشتر عمرش را در قلعه امام قیس سپری میکرده است (این مطلب تکمیل خواهد شد)

امام قیس در دوره انقلاب اسلامی[ویرایش]

در زمان انقلاب و جنگ نیز جوانان این روستا نقش به سزایی داشته اند و دوازده شهید سر فراز و دها جانباز و آزاده و سرباز محل افتخار این روستا هستند. مردم روستا در زمان برگزاری انتخاباتها و راهپیمایی ها و مراسم های مذهبی از جمله دهه محرم و در حمایت از امام و ولایت پر شور و انقلابی عمل کرده اند و همواره پیروی نظام مقدس اسلامی و راه شهیدان بوده‌اند . به برکت انقلاب و استقلال و آزادی به وجود آمده مردم رشد نمودند و پیشرفت کردند و با فرهنگ و علم امروزی خودشان را به روز رسانی کردند به گونه ای که امروزه امام قیس با جمعیت نزدیک به هفت هزار و پانصد نفر بیشترین آمار غرور آفرین در بین روستاهای استان دارد..... باسواد ترین روستای استان با داشتن نفراتی با مدرک دکتری و فوق تخصص و صدها نفر فوق لیسانس و قشر هزار نفری در لیسانس و کارشناسی در زمینه های مختلف تحصیلی و عمده جمعیت این روستا دارای دیپلم در رشته های انسانی و تجربی و ریاضی فیزیک هستند.....

مکان هاي زیارتی تفريحي و باستانی[ویرایش]

آستان مقدس امامزادگان قیس و شیث بن علی (ع[ویرایش]

چشمه علی و باغات اطراف چشمه[ویرایش]

چشمه همه ناز و باغات اطراف[ویرایش]

بقایای عصارخانه دوره صفویه[ویرایش]

آسیابهاو تپه های باستانی[ویرایش]

شهر باستانی گوژ وزیز[ویرایش]

غار دوره نوسنگی دره سیسته ای[ویرایش]

منابع[ویرایش]