اقلیم گرم و خشک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اقلیم گرم وخشک)
پرش به: ناوبری، جستجو

عوامل مهمی چون گرما و سرما، وموارد دیگری مانند برف و باران، باد و خورشید و دما و غیره نقش مهمی در زندگی انسان دارند. [۱] توجه به این خصوصیات اقلیمی در هر نقطه از جهان هم به لحاظ زیبایی شناسی وهم اسایش درونی وکاهش مصرف انرژی به ما در طراحی ساختمان کمک میکند .[۱]

اقلیم[ویرایش]

به طور کلی اقلیم عبارت است از تاثیر عوامل جوی یک محیط که خصوصیت جغرافیایی یک منطقه را مشخص می‌کند. اقلیم شناسی آب و هوا را شناسایی و تبیین می‌کند. اقلیم شناسی آب و هوا را شناسایی و تنطیم میکند.[۱]

اثرات تغییر اقلیم[ویرایش]

آب و هوا تحت تاثیر دو عامل دما و میزان بارش است که این دو عامل خود تحت تاثیر عواملی مانند عرض جغرافیایی، ارتفاع واقیانوس ها قرار دارند. بنابراین با تغییر هر یک از این عوامل، تغییرات آب و هوایی در منطقه ایجاد میشود که عاقبت آن چگونگی زندگی ما انسان‌ها را به وجود می اورد .

تقسیمات اقلیمی[ویرایش]

اصولا در بسیاری مناطق جهان، اقلیم به وسیلهٔ عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا مشخص می‌شود، ایران با توجه به موقعیتی که دارد دارای ۴ نوع اب وهوا می باشد دانشمندان ایرانی، تقسیمات اقلیمی ایران را بر اساس روش کوپن انجام داده‌اند، بنابراین تقسیمات چهارگانهٔ اقلیم ایران را که توسط دکتر حسن گنجی با کمی تغییر در روش تقسیم بندی کوپن پیشنهاد شده به شرح زیرمی باشد.

  1. اقلیم گرم و خشک (فلات مرکزی )
  2. اقلیم گرم و مرطوب (سواحل جنوبی)
  3. اقلیم معتدل و مرطوب (سواحل جنوبی دریای خزر)
  4. اقلیم سرد (کوهستان‌های غربی)

بررسی اقالیم خشک در جهان[ویرایش]

در مناطق تحت نفود اقالیم خشک ؛ میزان تبخیر وتعرق حاصل از سطوح اب ها وپوشش رویشی و خاک ؛بیش از میزان بارندگی میباشد. از این رو نیاز ابی محیط از طریق بارندگی تعمین نمیگردد .ذخیره همیشگی اب های زیر زمینی نیز نیاز اب یاری را کفاف نمیکند .[۱] دو اصل کلی برای طراحی اقلیمی در مناطق گرم و خشک ۱- جلو گیری از تاثیر هوای گرم در فضاهای داخلی مجموعه الف. طراحی مناطق نیمه محافظت شده در خارج بنا ب. استفاده از پوشش گیاهی برای خنک کردن محوطه ج. استفاده از گیاهان در کنار دیوارهای خارجی ساختمان د. استفاده از بام و دیوار دو جداره جهت تهویه در داخل پوسته ساختمان ه. استفاده از پوسته‌های دو جداره جهت جابجایی حرارت  ۲- محافظت ساختمان در برابر تابش آفتاب در مواقع گرم سال الف. طراحی محوطه ب. ایجاد سایه برای پنجره‌های رو به آفتاب تابستان ج. شکل و جهت دادن به بدنة ساختمان به منظور کاهش اثر آفتاب تابستان د. کاهش انعکاس زمین و سطوح بیرون از پنجره‌های رو به آفتاب تابستان ه. تأمین سایه برای دیوارهایی که رو به آفتاب تابستانی هستند.

ویژگی‌های عمومی اقلیم گرم وخشک[ویرایش]

بارندگی بسیار اندک سالیانه – رطوبت بسیا بسیار ناچیز – نوسان درجه حرارت بسیار کم در طول شبانه روز به دلیل وجود رطوبت- زمینی – کم بودن پوشش گیاهی. - جریان هوا : حیاط مرکزی باد گیر متعدد و چند طرفه به خصوص در ضلع جنوبی جهت استفاده از باد مطلوب (خنک نمودن فضاهای داخلی )

طراحی معماری در اقلیم گرم و خشک[ویرایش]

نوشتارهای اصلی: معماری اقلیمی‎ و معماری پایدار

روشی است برای ثابت نگه داشتن یا به حداقل رساندن هزینه لازم برای حفظ شرایط مطلوب و آسایش در فضای داخل بنا می‌باشد. حفظ آسایش حرارتی، از تعادل دما میان بدن و محیط اطراف ناشی می‌گردد. الف. طراحی مناطق نیمه محافظت شده در خارج بنا ب. استفاده از پوشش گیاهی برای خنک کردن محوطه ج. استفاده از گیاهان در کنار دیوارهای خارجی ساختمان د. استفاده از بام و دیوار دو جداره جهت تهویه در داخل پوسته ساختمان ه. استفاده از پوسته‌های دو جداره جهت جابجایی حرارت

معماری پایدار در اقلیم گرم و خشک[ویرایش]

اهداف طراحی اقلیمی در اقلیم گرم و مرطوب موارد زیر می‌باشد:

  • کاهش گرمای داخلی
  • محافظت از ساختمان در برابر تابش نور خورشید با ایجاد حداکثر سایه اندازی
  • استفاده از جریان هوا برای ایجاد تهویه طبیعی.

بافت شهری[ویرایش]

ایجاد سایه و استفاده از جریان هوا دو عامل شکل دهنده به بافت شهری و فرم بنا در این ناحیه می‌باشد. ایجاد بافت شهری متراکم، بافت روستای ها ، از ویژگی‌های بافت شهری این ناحیه می‌باشد .

جهت قرارگیری ساختمان‌ها[ویرایش]

با توجه به زاویه تابش خورشید و سایر عوامل اقلیمی در این ناحیه بهترین جهت برای قرارگیری ساختمان ها باید طبق زلویه خورشید بررسی شوند

توصیه‌های مهم طراحی[ویرایش]

  1. فرم کلی ساختمان:

بدلیل شدت تابش آفتاب در جهات شرق و غرب، فرم ساختمان باید کشیدگی در خلاف نور خورشید داشته باشد.[۱]# به حداکثر رساندن جریان هوا در اطراف ساختمان‌ها با ایجاد فاصله مناسب در بین آنها توصیه می‌شود.

  1. اجتناب از ایجاد پنجره ها بزرگ [۱] و پیش بینی سایبان عمودی برای آنها توصیه می‌شود.
  2. استفاده از شیشه‌های دو جداره توصیه می‌شود.[۱]

تهویه مورد نیاز در ساختمان[ویرایش]

مهمترین عامل ناراحتی انسان در این ناحیه گرمای بسیار زیاد ماندن و خشک شدن پوست بدن و کم بودن ظرفیت تبخیر هوا به دلیل گرمای زیاد است می‌باشد . بنابراین رعایت اصول زیر می‌تواند تا حدی این مشکلات را مرتفع نماید.

  1. پلان‌ها باز طراحی شوند و فضای عریض و آزاد بین ساختمان‌ها وجود داشته باشد .

ویژگی‌های معماری[ویرایش]

  1. ساخت بناها بصورت حیاط مرکزی و نیمه درون گرا
  2. مرتفع ساختن اتاق‌ها
  3. استفاده از ایوان‌های وسیع و مرتفع . [۱]
  4. استفاده از رنگ روشن
  5. بافت پراکنده
  6. مصالح با ظرفیت حرارتی زیاد
  7. استفاده از بادگیر
  8. بام مسطح یا گنبدی
  9. استقرار روی زمین/[۱]


مصالح مورد استفاده[ویرایش]

به دلیل گرمای زیاد و کم بودن نوسان درجه حرارت در طول شبانه روزمصالح مورد استفاده در این اقلیم باید از ظرفیت حرارتی زیادی برخوردار باشد.

نکته
  1. در برخی از شهرهای این اقلیم برای ایجاد جریان هوا از بادگیر استفاده می شده است مانند یزد . [۱]

بهره گیری از انرژی خورشیدی گرم و خشک :

- سیستم انفعالي (PASSIVE) - سیستم فعال (ACTIVE) انفعالي (PASSIVE) یا غیر مستقیم : 1- روش دريافت مستقيم 2- روش گلخانه اي (گرم خانه) 3- ديوار ترومب و ديوار آبي

4- استخر يا حوضچه روي بام 

5- هواکش حرارتي (برج هوا) در مناطق گرم و خشک که اهميت سرمايش ساختمان ها بيش از حد مورد توجه است، طراحي و تعبيه برج هوا (Wind Tower) براي تهويه ي هواي طبيعي ساختمان، مي تواند بسيار مفيد باشد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ دکتر ابراهیم جعفر پور