جنگ داخلی لیبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جنگ داخلی لیبی
Benghazi the 1.5 million Anti-Qadafi protest.jpg
تظاهرات صدها هزار نفری در بنغازی (۷ ژوئن ۲۰۱۱)
زمان ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱ تا ۲۰ اکتبر ۲۰۱۲ میلادی (۲۳ دی ۱۳۸۹ تا ۲۸ مهر ۱۳۹۰)
مکان لیبی
نتیجه
جنگندگان
پرچم لیبی شورای ملی انتقالی پرچم لیبی جماهیری سوسیالیستی عربی آفریقایی عظمای لیبی
فرماندهان
پرچم لیبی مصطفی عبدالجلیل پرچم لیبی معمر قذافی
نیروها
پرچم ایالات متحده آمریکا
  • پرچم بریتانیا
  • پرچم کانادا
تلفات
۵۸۴۹-۷۲۴۱ کشته ۲۷۱۶-۲۸۳۵ مفقودالاثر ۲۳۰۷-۳۲۲۷ کشته

۷۰۰۰ اسیر

جنگ داخلی لیبی

جنگ داخلی یا انقلاب ۲۰۱۱ لیبی، که با نام انقلاب ۱۷ فوریه نیز شناخته می‌شود، از ۱۳ ژانویه سال ۲۰۱۱ میلادی (۱۳۸۹)، به‌دنبال بالاگرفتن اعتراضات و راهپیمایی‌های خیابانی مخالفان و سپس شورش سراسری علیه حکومت لیبی و رهبر آن، معمر قذافی آغاز شد و پس از همراه شدن با سرکوب شدید و سپس جنگ داخلی، در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۲ میلادی با سرنگونی حکومت قذافی به تحقق رسید.[۱][۲]

اعتراضات از ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، در این کشور آغاز شد و از روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۱ میلادی بشکلی گسترده‌تر و بتدریج بصورت شورش سراسری درآمد که با برخوردهای خونین و خشونت‌آمیز حاکمیت با مردم معترض روبرو شد و همه شهرهای لیبی را دربرگرفت. و به جنگهای شهری و بین شهری، میان مخالفین و هواداران حکومت منجر شد. نیروهای مخالف حکومت از جانب شرق به غرب شهرهای لیبی را تحت کنترل خود قرار دادند و در شهر شرقی بنغازی، دومین شهر بزرگ کشور، دولت موقت تشکیل دادند.[۳] شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه‌ای دارایی‌های معمر قذافی و ده نفر از نزدیکان وی را توقیف نموده و مسافرت آنان به سایر نقاط جهان را محدود ساخت. براساس این قطعنامه، اقدامات قذافی و نزدیکانش توسط دادگاه کیفری بین‌المللی پیگیری شد.[۴] در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۱ میلادی دستور بازدشت قذافی صادر شد.[۵] در پیشروی‌های مخالفان بیشتر شهرهای شرق کشور و نیمی از شهرهای شمال غربی به کنترل آن‌ها درآمد و تنها پایتخت لیبی (طرابلس) و چندین شهر دیگر در غرب کشور دردست نیروهای دولتی باقی‌ماند. در اوایل ماه مارس شهرهای شرق لیبی از جمله بنغازی و چندین شهر دیگر مورد هجوم توپخانه‌ای و راکتی نیروهای قذافی قرار گرفتند. در این زمان اعضای شورای امنیت برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی به توافق رسیدند.[۶] در این درگیری‌ها طی چندماه، چندین بار نیروهای دولتی بعضی شهرهای در دست مخالفین را تصرف کرده و مجدداً از آنها رانده شدند. در ۲۰ اوت ۲۰۱۱ مخالفین توانستند همه شهرهای مذکور را در دست خود بگیرند.[۷] در ۲۲اوت مخالفین به طرابلس نفوذ کردند و وارد میدان سبز شدند. مخالفان در ۲۳ اوت توانستند با گذر از باب‌العزیزیه به محل اقامت قذافی وارد شوند. علی‌رغم اینکه گزارش‌های قبلی حضور قذافی و خانواده‎اش در باب‌العزیزیه را تأیید می‌کرد، مخالفان اثری از آنان نیافتند.[۸] سرانجام در ۲۸ مهرماه سرت آخرین پایگاه معمرقذافی سقوط کرد و معمر قذافی کشته شد. دولت انتقالی اعلام پایان جنگ کرد اما از نیروهای ناتو خواست تا یک ماه دیگر نیز به ماموریت خود ادامه دهند.

روزشمار اعتراضات و رخدادها[ویرایش]

مخالفان پرچم حکومت پادشاهی لیبی را به عنوان پرچم خود انتخاب کرده و پس از براندازی حکومت قذافی آن را به عنوان پرچم رسمی کشور جایگزین پرچم سبز کردند.
دختری همراه با شعار «لیبی، با قبایل متحد» در بنغازی
تظاهرات شهر بیضاء

اعتراضات از ۲۳ دی ۱۳۸۹ (۱۵ فوریه ۲۰۱۱ میلادی) آغاز شد و در ۲۸ بهمن (روز خشم و قیام لیبی) و ۲۹ بهمن به‌شدت گسترش یافت که در بنغازی دومین شهر لیبی و بیضا با درگیری خونین و در طرابلس، پایتخت لیبی با حملات جنگنده‌های نیروی هوایی دولت بر غلیه مخالفان همراه شد. از ۳ اسفند (۲۲ فوریه) قذافی چندین بار در تلویزیون ظاهر شد و با رد کناره‌گیری خواهان سرکوب بیشتر مخالفان شد. تعدادی از سفیران لیبی در جهان و همچنین تعدادی از وزرای کابینه دولت لیبی از جمله ژنرال عبدالفتاح یونس العبیدی وزیر کشور، در اعتراض به سرکوب مردم معترض استعفا دادند. در همین راستا سازمان ملل متحد سرکوب مردم معترض توسط حکومت لیبی را محکوم کرد و خواهان پایان دادن به خشونت‌ها در این کشور شد. قذافی در نطقی تلویزیونی خود را رهبر لیبی معرفی کرد -نه رئیس‌جمهور که بخواهد استعفا دهد- و بر ادامه سرکوب مخالفان تاکید کرد. شورای امنیت سازمان ملل متحد، در ۷ اسفند (۲۶ فوریه) در قطعنامه‌ای که با اجماع به تصویب رسید معمر قذافی رهبر لیبی، و نزدیکان او را تحریم کرد و خواهان محاکمهٔ او در دیوان بین‌المللی کیفری به جرم جنایت علیه بشریت شد. بیشتر شهرهای لیبی از شرق گرفته به سوی غرب در کنترل مخالفان دولت قرار گرفت. مخالفان در ۸ اسفند دولت موقت به ریاست مصطفی محمد عبدالجلیل وزیر مستعفی دادگستری دولت در بنغازی تشکیل دادند. تا نهم اسفند (پایان فوریه ۲۰۱۱) علاوه بر تقریباً تمام شرق کشور، تعدادی از شهرهای غرب و شهرهای نزدیک پایتخت لیبی (طرابلس) از جمله مصراته و زاویه بعلاوه قسمتی از پایتخت هم در کنترل مخالفان قرار گرفت. امریکا ناوهای جنگی خود را به سواحل لیبی گسیل داشت، «هیلاری کلینتون» وزیر خارجه آمریکا از مطرح بودن همه گزینه‌ها از جمله گزینه نظامی خبر داده بود. نیروهای دریایی و زمینی آمریکایی لیبی را به محاصره خود درآوردند. «دیوید کامیرون» نخست وزیر انگلستان نیز احتمال روی آوردن به گزینه نظامی را علیه رژیم قذافی بعید ندانسته بود.«هیلاری کلینتون» وزیر خارجه آمریکا در سخنان امروز خود از مطرح بودن همه گزینه‌ها از جمله گزینه نظامی خبر داده بود. در تازه ترین مواضع آمریکا کاخ سفید، تبعید را یکی از گزینه‌های مطرح درباره دیکتاتور لیبی دانسته‌است. حمله نیروهای قذافی به بندر نفتی بریقه و شهرهای اجدابیا و البریقه لیبی که در کنترل مخالفان بود ناکام ماند. در این شورش مخالفان حکومت قذافی در قیام اخیر موفق شده‌اند تقریباً تمامی شهرهای شرق و تعدادی از شهرهای غرب کشور را از کنترل حکومت خارج سازند. نیروهای وفادار به قذافی تاکنون حملات متعددی را برای بازپس‌گیری شهرهای از دست‌رفته ترتیب داده‌اند که برخی از آن‌ها با مقاومت معترضان ناکام مانده‌است. در ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ (۸ مارس ۲۰۱۱ میلادی) دولت انقلابی لیبی از پذیرش دیپلماتهای انگلیسی که برای دیدار با مخالفین قذافی به بنغازی آمده بودند پرهیز کرد و آنها را اخراج نمود. ناتو طرح پرواز ممنوع آسمان لیبی را در دست بررسی دارد. جنگ و درگیری بین مخالفین و نیروهای دولتی تا کنون در شهرهای مهم لیبی از جمله: زاویه، بندر نفتی راس لانوف، شهر صدرا بندر بریقه که دومین تأسیسات مهم نفتی لیبی در آن واقع است و اجدابیا، طبرق، البیضا، بنغازی، راس النوف، مصراته، الزاویه و بن قردان، سرت، وازن، نالوت و طرابلس، پایتخت لیبی رخ داده‌است. تا ۲۱ اسفند پیشروی هواداران قذافی منجر به بازپس گیری بعضی از شهرهای شرقی لیبی از مخالفین دولت گردید. در ۲۷ اسفند شورای امنیت سازمان ملل آسمان لیبی را «منطقه پرواز ممنوع» اعلام کرد و در پی آن جنگ نیروهای ائتلاف شامل اعضای ناتو علیه دولت لیبی شکل شروع شد که تا یک هفته درگیری ۱۰۰ لیبیایی کشته شدند. بدنبال آن صدها هزار نفر از مردم لیبی از شهرها دست به فرار زدند. در پیشروی‌های مخالفین بیشتر شهرهای شرق کشور و نیمی از شهرهای شمال غربی به کنترل آنها درآمد و تنها پایتخت لیبی (طرابلس) و چندین شهر دیگر در غرب کشور دردست نیروهای دولتی باقی‌ماند. در این درگیری‌ها طی چندماه، چندین بار نیروهای دولتی بعضی شهرهای در دست مخالفین را تصرف کرده و مجدداً از آنها رانده شدند. طی عملیات سپیده دم عروس دریا در ۲۹ مرداد ۱۳۹۰ (۲۰ اوت ۲۰۱۱ میلادی) مخالفین توانستند همه شهرهای مذکور را در دست خود بگیرند. و تا نزدیکی طرابلس موضع بگیرند همزمان عبدالسلام جلود (نفر دوم حکومت لیبی و نخست‌وزیر قذافی) به مخالفین پیوست. در ۳۱ مرداد ۱۳۹۰ (۲۲ اوت ۲۰۱۱) پس از ۶ ماه نبرد اوت مخالفین به طرابلس نفوذ کردند و وارد میدان سبز شدند. تصرف دو شهر دیگر یعنی بنی ولید و سرت خیلی طول کشید. سرهنگ قذافی نیز ناپدید شد. سرانجام در ۲۸ شهریور شهر سرت سقوط کرد. بنی ولید نیز پیشتر سقوط کرده بود. با تصرف شهر سرت معمر قذافی نیز دستگیر و کشته شد.

روز خشم خونین[ویرایش]

در روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن اوج اعتراضات در بنغازی دومین شهر بزرگ لیبی بود که با پیوستن برخی از نیروهای پلیس و ارتش به معترضان کنترل بخش‌هایی از آن به دست مردم افتاد.[۹] طی دو شب متوالی درگیری در طرابلس، پایتخت لیبی، جنگنده‌های نیروی هوایی لیبی در طرابلس به سوی تظاهرکنندگان شلیک کردند. [۱۰]

بهمن ۱۳۸۹[ویرایش]

۲۸ بهمن (روز خشم خونین)

در روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن (۱۷ و ۱۸ اوت ۲۰۱۱) اوج اعتراضات در بنغازی دومین شهر بزرگ لیبی بود که با پیوستن برخی از نیروهای پلیس و ارتش به معترضان کنترل بخش‌هایی از آن به دست مردم افتاد. در شهر بیضا نیز معترضان با همدستی پلیس‌هایی که به یاری آن‌ها آمده‌اند، دو پلیس را اعدام کردند. گروهی از معترضان هم رئیس بیمارستانی در حومهٔ شهر بنغازی را به قتل رساندند.[۹]

نیروهای امنیتی و تظاهرکنندگان طی دو شب متوالی در طرابلس، پایتخت لیبی با یک‌دیگر درگیر شدند. بدنبال شتاب‌گرفتن ناآرامی‌ها و گسترش اعتراضات در سراسر لیبی، جنگنده‌های نیروی هوایی لیبی در طرابلس به سوی تظاهرکنندگان شلیک کردند. [۱۰]

۳۰ بهمن

در روز ۳۰ بهمن ۱۳۸۹ (۱۹ فوریه ۲۰۱۱ میلادی) تیراندازی نیروهای امنیتی لیبی به سوی یک مراسم ترحیم در شهر بنغازی دست‌کم ۱۵ کشته به جا گذاشت. قربانیان این مراسم در حال سوگواری برای کشتگان درگیرهای اخیر بین معترضان و دولت لیبی بودند. یکی از پزشکان بیمارستان الجله در این شهر به خبرنگار الجزیره گفته بود که ۱۵ جسد و تعداد بیشماری مجروح پس از این تیراندازی به این بیمارستان آمده‌اند. به گفتهٔ وی در ۳ روز اخیر این بیمارستان ۴۴ جسد را تحویل گرفته و تمامی کشتگان و مجروحان از غیرنظامیان ۱۳ تا ۳۵ ساله بوده‌اند. پیش از این رویداد دیدبان حقوق بشر شمار کشتگان اعتراضات ۳ روز اخیر را دست‌کم ۸۴ نفر گزارش داده بود.[۱۱]

محمدعلی عبدالله، از رهبران «جبههٔ ملی برای رهایی لیبی» از مهمترین گروه‌های اپوزیسیون، هم در ۳۰ بهمن هشدار داده بود که اگر جامعهٔ بین‌المللی جلوی معمر قذافی را نگیرد در ۴۸ ساعت آینده این کشور به حمام خون تبدیل خواهد شد. وی گفته بود که حکومت حتی از تأمین نیازهای بیمارستان‌ها برای درمان مجروحان خودداری می‌کند.[۱۲]

اسفند ۱۳۸۹[ویرایش]

۳ اسفند

معمر قذافی، رهبر لیبی در سحرگاه سه‌شنبه ۳ اسفند ۱۳۸۹ (۲۲ فوریه ۲۰۱۱ میلادی) و اندکی پس از نیمه‌های شب به مدت ۲۰ ثانیه در تلویزیون دولتی ظاهر شد و گفت: «من در طرابلس هستم و نه در ونزوئلا». وی هم‌چنین رسانه‌های بین‌المللی را که اخبار مربوط به اعتراضات سراسری در لیبی را پوشش می‌دهند، «سگ» خواند. خلبانان دو هواپیمای جنگنده نیروی هوایی لیبی که دستور بمباران هوایی معترضان را داشتند، با فرود در فرودگاهی در مالت، درخواست پناهندگی کردند. هم‌چنین بسیاری وابستگان دیپلماتیک و سفیران لیبی در سراسر جهان در انتقاد به برخوردهای خونین و خشونت‌آمیز حاکمیت با مردم معترض، از مقام خود کناره‌گیری کردند. از این میان سفارتخانه‌های لیبی در سازمان ملل متحد، لهستان، هند، اندونزی، چین، استرالیا، بنگلادش و مالزی می‌باشند. [۱۳]

معمر قذافی بدون توجه به خواسته‌های معترضان و سربازان و سیاست‌مداران لیبی جهت کناره‌گیری از حکومت، در تلویزیون دولتی اعلام کرد: «قصد ندارم لیبی را ترک کنم و می‌خواهم همین‌جا به عنوان یک «شهید» بمیرم».[۱۴]

بیانیهٔ شورای امنیت[ویرایش]

در ۳ اسفند شورای امنیت سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای سرکوب معترضان توسط حکومت لیبی را محکوم کرد و خواستار پایان خشونت‌ها در آن کشور شد. این بیانیه در حالی صادر شد که ابراهیم دباشی، معاون سفیر لیبی در سازمان ملل متحد قذافی را به نسل‌کشی متهم کرده و خواستار محاکمهٔ او در دادگاه رسیدگی به جنایات جنگی شده بود. پس از صدور این بیانیه، دباشی از شورای امنیت انتقاد کرده و بیانیهٔ این شورا را ضعیف و ناکافی دانسته‌است. به گفتهٔ او پس از سخنرانی قذافی، در غرب لیبی حملات واحدهای ارتش وفادار به قذافی علیه غیرنظامیان آغاز شده‌است.[۱۵]

استعفای وزیر کشور و وزرای کابینه[ویرایش]

ژنرال عبدالفتاح یونس العبیدی، وزیر کشور لیبی - روز سه شنبه از استعفایش خبرداد و از نیروهای مسلح لیبی خواست از اعتراض‌های مردم این کشور علیه معمر قذافی حمایت کنند. وی طی پیامی که از تلویزیون الجزیره پخش شد، گفت:

من استعفایم را از تمامی وظایف محوله در پاسخ [مثبت] به انقلاب ۱۷ فوریه اعلام می‌کنم. از تمامی نیروهای مسلح می‌خواهم به خواسته‌های مردم جواب مثبت بدهند.

وی که لباس نظامی به تن داشت و پشت یک میز نشسته بود، صمیمیت مردم لیبی را در زمینه دستیابی به خواست هایشان تایید کرده و از مسئولین رده بالای نظامی خواست ندای مردم را بشنوند. چند روز پیش هم وزیر دادگستری لیبی در واکنش به سرکوب خشونت بار معترضین از مقامش استعفا داد وبه صف مخالفان حکومت قذافی پیوست. سفرای لیبی در کشورهای مختلف جهان از جمله آمریکا چین هند فرانسه مالزی نیز در واکنش به آنچه نسل کشی هموطنانشان نامیدند اعلام استعفا کردند. .[۱۶]

واکنش قذافی[ویرایش]

معمر قذافی رهبر انقلاب لیبی در یک سخنرانی تلویزیونی(در ۱۸ حزیران سال ۲۰۱۱) گفت که

«منصبی در اختیار ندارد که استعفا دهد، زیرا که رهبر انقلاب لیبی است و تا ابد در این مقام باقی خواهد ماند. »

وی هم‌چنین از مردم لیبی خواست که به خیابان‌ها آمده و کشور را از دست شورشیان -که به زعم وی صد نفراند- نجات دهند.[۱۷]

۶ اسفند

معمر قذافی، رهبر لیبی، در بحبوحه اعتراضات سراسری در حالی که کنترل بخش بزرگی از کشورش را از دست داده، در سخنانی اسامه بن لادن رهبر شبکه القاعده، را بانی خشونت‌های اخیر در لیبی دانست و ادعا کرد که «افراد ناشناس به جوانان لیبی مواد مخدر و قرص‌های روان‌گردان داده‌اند».[۱۸] در طرابلس، پاۈتخت لیبی، سربازان و شبه‌نظامیان آفریقایی وفادار به سرهنگ قذافی در همه جای شهر حضور داشتند. هم‌چنین سازمان ملل متحد تواقفنامه‌ای که بر اساس آن عایشه قذافی، تنها دختر رهبر لیبی، سفیر حسن نیت این سازمان شده بود را لغو کرد.[۱۹]

۷ اسفند

در تاریخ ۷ اسفند (۲۶ فوریه ۲۰۱۱ میلادی)، شورای امنیت سازمان ملل متحد، معمر قذافی رهبر لیبی، پنج تن از فرزندان او و ده نفر از مشاوران نزدیک او را تحریم کرد. این شورا هم‌چنین خواهان محاکمه معمر قذافی در دیوان بین‌المللی کیفری شد. هر پانزده عضو شورای امنیت در نهایت بر سر ارجاع معمر قذافی به محکمه دائمی جنایت‌های جنگی به توافق رسیدند.[۲۰] بان کی‌مون، دبیر کل سازمان ملل متحد نیز از شورای امنیت خواسته‌بود به سرعت و به طور قاطع در برابر سرکوب مخالفان و «نقض جدی حقوق بشر» در لیبی واکنش نشان دهد.[۲۱]

۸ اسفند

مصطفی محمد عبدالجلیل که در حمایت از اعتراضات از سمت وزارت دادگستری کناره‌گری کرده بود در شهر بنغاری ریاست دولت موقت را بر عهده گرفت. وی در اولین موضع‌گیری خود معمر قذافی را مسئول جنایت‌های انجام شده دانست. قذافی به همراه چهار پسر خود بنام‌های سیف الاسلام، ساعدی، معتصم و خمیس در پادگان نظامی باب‌العزیزه در غرب طرابلس پناه گرفته و از آنجا حرکات نیروهای ضدمردمی را هدایت می‌کردند. از پنج پسر قذافی سیف‌العرب از پدر جدا شده و به انقلابیون پیوسته‌است. همزمان با تشکیل دولت انتقالی لیبی باراک اوباما خطاب به معمر قذافی از او خواست که سریعاً قدرت را واگذار کند.[۲۲] وی همچنین اظهار داشت:

قذافی، مشروعیت خود را از دست داده‌است و باید کنار برود. مردم لیبی شایسته نظام سیاسی بهتری هستند.

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا از مسدود کردن حداقل ۳۰ میلیارد دلار از سپرده‌های بانکی دولت لیبی خبر داد.[۲۳]

۹ اسفند

معمر قذافی، رهبر لیبی در مصاحبه با کریستین امان‌پور از شبکه ای‌بی‌سی وقوع اعتراضات در طرابلس را رد کرد و گفت که مردم کشورش عاشقش هستند. وی هم‌چنین ادعا کرد که مردم لیبی برای حفاظت از او جان خود را فدا خواهند کرد. او بار دیگر معترضان را اعضای القاعده و افراد تحت نفوذ مواد مخدر خواند و گفت کسی در لیبی مخالف او نیست.[۲۴]

در پی تحریم‌های یک جانبه از سوی سوئیس، ایالات متحده آمریکا و پادشاهی متحده علیه لیبی، کشورهای عضو اتحادیه اروپا با اعمال یک سلسله تحریم علیه لیبی موافقت کردند که شامل تحریم تسلیحاتی و هم‌چنین مسدود کردن دارایی‌های سرهنگ قذافی و اعضای خانواده‌اش می‌شود.[۲۵]

۱۰ اسفند

نیروهای دریایی و زمینی آمریکایی لیبی را به محاصره خود درآوردند. «دیوید کامرون» نخست‌وزیر بریتانیا نیز احتمال روی آوردن به گزینهٔ نظامی را علیه رژیم قذافی بعید ندانسته بود. در داخل لیبی نیز قبایل «الامازقه» به انقلابیون لیبی پیوستند. مخالفان معمر قذافی بر مخالفت با هر گونه دخالت خارجی تاکید کرده بودند، اما «هیلاری کلینتون» وزیر خارجه آمریکا در سخنان امروز خود از مطرح بودن همه گزینه‌ها از جمله گزینه نظامی خبر داده بود. در تازه ترین مواضع آمریکا کاخ سفید، تبعید را یکی از گزینه‌های مطرح درباره دیکتاتور لیبی دانسته‌است. خوزه لوئیز زاپاترو نخست وزیر اسپانیا که به قطر رفته‌است، ادامه اوضاع کنونی لیبی و خشونتهای رژیم قذافی را غیر قابل تحمل دانست.[۲۶]

۱۲ اسفند

ناکامی حمله نیروهای قذافی به بندر نفتی بریقه و شهرهای اجدابیا و البریقه لیبی در کنترل مخالفان، مخالفان حکومت معمر قذافی در لیبی، حمله نیروهای دولتی به بندر بریقه در شمال شرق این کشور را دفع کرده و بار دیگر کنترل مراکز حساس آن‌را در دست گرفتند. نیروهای وفادار به رهبر لیبی سحرگاه چهارشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۹ (۲ مارس ۲۰۱۱ میلادی) به بریقه که دومین تأسیسات مهم نفتی لیبی در آن واقع است، حمله کردند و با مخالفان درگیر شدند. با سقوط شهرهای اجدابیا و البریقه در روز چهارشنبه ۲ مارس، تمامی شهرهای بزرگ شرق لیبی در کنترل مخالفان حکومت معمر قذافی قرار گرفتند. شهر البریقه تا صبح ۳ مارس در کنترل نیروهای وفادار به سرهنگ قذافی بود، اما دوباره در دست مخالفان قرار گرفت. به این ترتیب شهرهای طبرق، البیضا، بنغازی، راس النوف در شرق لیبی و مصراته، الزاویه و بن قردان در غرب لیبی در کنترل مخالفان قرار گرفت. شهرهای سرت، وازن، نالوت و طرابلس، پایتخت و مهم‌ترین شهر لیبی هنوز در کنترل نیروهای وفادرا به سرهنگ قذافی قرار گرفت.[۲۷]

۱۴ اسفند

با گسترش اعتراضات سراسری در لیبی، این کشور در آستانه «جنگ داخلی» قرار گرفته‌است. در برخی مناطق نبردهای خونینی میان مخالفان و نظامیان حامی معمر قذافی در جریان است. در این نبردها تاکنون صدها نفر کشته و زخمی شده‌اند. نظامیان حامی سرهنگ قذافی شهر زاویه را به محاصره خود درآورده‌اند. زوایه در ۵۰ کلیومتری طرابلس قرار دارد و پیش از این صحنه تظاهرات گسترده ضدحکومتی بوده‌است. شدیدترین نبردها در بندر نفتی «راس لانوف» و برقیه رخ داد. به گفته مخالفان، «شهر و فرودگاه شهر به دست مردم» افتاده‌است و نیروهای سرهنگ قذافی مجبور به عقب‌نشینی شده‌اند. هم‌چنین در طرابلس، پلیس با گاز اشک‌آور و شلیک گلوله صدها تظاهرکننده را متفرق کرد.[۲۸]

۱۹ اسفند

هواداران معمر قذافی، رهبر لیبی، شهرهای مهم زاویه و بندر نفتی راس لانوف را تصرف کردند. در شهر صدرا نیروهای دولتی موفق به تصرف بندرگاه و فرودگاه این شهر شدند. روز چهارشنبه پالایشگاه این شهر نیزهدف حمله هوایی نیروهای دولتی قرار گرفته بود. [۲۹] ژنرال جیمز کلپر، مشاور ارشد رئیس جمهوری آمریکا در امور اطلاعات و امنیت، گفت انتظار دارد معمر قذافی در نبردش برای ماندن در قدرت پیروز شود.[۳۰] سیف‌الاسلام قذافی قول داد شرق کشور را از دست شورشیان خارج کند. [۳۱]

۲۰ اسفند

نیروهای هوادار رهبر لیبی به پیشروی خود به سوی شرق این کشور ادامه می‌دهند و موفق به باز پس گیری شهرهای بسیاری از جمله بریقه بندر نفتی «رأس لانوف» شده‌اند.[۳۲] خبرنگار الجزیره در طبرق معتقد است آنان اکنون از موقعیت خوبی برای بازپس گیری بن غازی، مهمترین پایگاه مخالفین برخوردار اند.[۳۳]

۲۱ اسفند

رسوخ هواداران قذافی به مناطق تحت کنترل شورشیان ادامه یافت. درگیریها در شهر زواره با افتادن کنترل این شهر به دست هواداران قذافی پایان یافت. نیروهای قذافی، اجدابیا، آخرین شهر قبل از بنغازی را به شدت بمباران کردند. تلویزیون لیبی از پیشنهاد عفو به شورشیان خبر داد. [۳۴][۳۵]

۲۴ اسفند

نیروهای دولتی، کنترل شهر کلیدی اجدابیا، آخرین شهر در جاده منتهی به بنغازی را بازپس گرفتند.[۳۶]

۲۷ اسفند

شورای امنیت سازمان ملل متحد پرواز هر نوع هواپیما بر فراز آسمان لیبی را ممنوع اعلام کرده و به کشورهای دیگر اجازه داده‌است که برای اجرای این منع، برقراری آتش‌بس و دفاع از غیرنظامیان «تمام تدابیر لازم» از جمله «گزینه نظامی» را اتخاذ کنند. این قطعنامه، دومین اقدام تنبیهی شورای امنیت علیه حکومت سرهنگ معمر قذافی پس از اعتراضات و شورش سراسری در لیبی است. قطعنامه شورای امنیت با ۱۰ رای موافق در برابر پنج رای ممتنع تصویب شد. روسیه، چین و آلمان از جمله کشورهایی بودند که به این قطعنامه رای ممتنع دادند. [۳۷]

فروردین ۱۳۹۰[ویرایش]

در ۱۶ فروردین ۱۳۹۰ (۵ آوریل ۲۰۱۱ میلادی) دیوان بین‌المللی کیفری اعلام کرد «طبق شواهد رزیم قذافی پیش از گسترش اعتراضات از تونس و مصر تصمیم کشتار غیرنظامیان مخالف حکومت را گرفته بود و شلیک به غیر نظامیان تصمیمی بود که پیش از شروع اعتراضات اتخاذ شده بود.»[۳۸]

مرداد ۱۳۹۰[ویرایش]

جستار وابسته: نبرد طرابلس ۲۰۱۱

طی ماهها درگیری‌های داخلی لیبی، چندین بار نیروهای دولتی بعضی شهرهای تحت کنترل مخالفین را تصرف کرده و مجدداً از آنها رانده شدند. در قالب عملیات سپیده دم عروس دریا در ۲۹ مرداد ۱۳۹۰ (۲۰ اوت ۲۰۱۱ میلادی) مخالفین توانستند همه شهرهای مذکور را در دست خود بگیرند. و تا نزدیکی طرابلس موضع بگیرند همزمان عبدالسلام جلود (نفر دوم حکومت لیبی و نخست‌وزیر قذافی) به مخالفین پیوست.

۳۱ مرداد

در سیپده دم این روز نیروهای انقلابی با ورود به شهر طرابلس و تصرف بیشتر بخشهای وارد اخرین مرحله از نبرد برای حکومت نابودی معمر قذافی شدند. آنان بسرعت وارد میدان سبز شدند و در همین روز یکی از تلویزیونهای دولتی را تصرف کردند.[۳۹] آنان پس از ورود به میدان سبز طرابلس نام آن را به میدان شهدا تغییر دادند.[۴۰]

شهریور ۱۳۹۰[ویرایش]

۱ شهریور

پس از حدود ۴۸ ساعت نبرد در طرابلس، در آخرین ساعت نخستین روز شهریور، نیروهای انقلابی وارد منطقه باب‌العزیزیه شدند و مقر معمر قذافی را تصرف کردند. همچنین مخالفان شهر راس لانوف را تصرف کرده‌اند.[۴۱]

۸ شهریور

مخالفان قذافی در ضرب‌الاجلی به نیروهای طرفدار وی تا روز شنبه ۱۲ شهریور، فرصت دادند تا تسلیم شوند.[۴۲]

۱۰ شهریور

معمر قذافی در پیامی صوتی گفت که جنگی طولانی در پیش است، وی از مردم لیبی خواست که بر ضد مخالفان بجنگند، وی همچنین افزود:

حتی اگر تمام لیبی در آتش بسوزد، به جنگ ادامه خواهم داد .

در همین حال سران ۶۰ کشور در پاریس در نشتسی تحت عنوان "دوستان لیبی" برای ایندهٔ لیبی تصمیماتی همچون کمک در تأمین بودجه و آموزش پلیس این کشور گرفتند.[۴۳][۴۴]

۱۸ شهریور

پلیس بین‌الملل حکم جلب رهبر لیبی، معمر قذافی و فرزندش، سیف‌الاسلام را به اتهام جنایت بر ضد بشریت و به‌درخواست دادگاه بین‌المللی کیفری صادر کرد. [۴۵]

۲۸ شهریور

نیروهای مخالف قذافی پس از مدتی وقفه توانستند مواضعی در نزدیکی شهر سبها را اشغال کنند. در بنی ولید پیشروی خاصی نشده است.[۴۶]

مهر ۱۳۹۰[ویرایش]

۲ مهر

پس از روزها درگیری‌های سنگین، نیروهای شورای انتقالی وارد شهر سرت شدند و به سمت مرکز شهر حرکت کردند.[۴۷]

۱۷ مهر

نیروهای دولت انتقالی توانستند پیشروی قابل توجهی در شهر سرت بکنند و دانشگاه و مرکز کنفرانس سرت را به تصرف خود درآوردند. در اطراف بنی‌ولید نیر یک شهر کوچک گرفته شد. تک تیراندازان هوادار معمر قذافی به مقاومت ادامه می‌دهند.[۴۸]

۲۵ مهر

شهر بنی ولید سقوط کرد. نظامیان هوادار دولت انتقالی موفق به تصرف کامل این شهر شدند. سرت هنوز کامل تصرف نشده است.[۴۹]

۲۸ مهر

نیروهای دولت انتقالی لیبی پس از تصرف شهر سرت و شکست نیروهای هوادار حکومت سابق، معمر قذافی رهبر پیشین لیبی و یکی از فرزندان وی، معتصم قذافی را کشتند.[۵۰][۵۱] پس از این واقعه مردم لیبی در خیابان‌های شهرهای سرت و طرابلس، به جشن و پایکوبی پرداختند.[۵۰]

آبان ۱۳۹۰[ویرایش]

۱ آبان

مصطفی عبدالجلیل، رئیس شورای ملی انتقالی لیبی در مراسمی آزادسازی لیبی و پایان جنگ را اعلام کرد.[۵۲] وی در این مراسم گفت[۵۲]:

شریعت اسلامی منبع قانونگذاری در لیبی خواهد بود و همه قوانین سابق که با شریعت تناقض دارد در نظام جدید لغو شده است.

۹ آبان

ناتو رسماً پایان عملیات در لیبی را اعلام کرد.

بهمن ۱۳۹۰[ویرایش]

4 بهمن

نیروهای طرفدار سرهنگ معمر قذافی رهبر سابق لیبی شهر بنی ولید را توسط سلاح های سنگین به تصرف خود درآوردند

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «A vision of a democratic Libya»(انگلیسی)‎. وب گاه. Guardian، مارس ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اوت ۲۰۱۱. 
  2. «Libyan rebels pledge free and fair election»(انگلیسی)‎. وب گاه. Reuters، مارس ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اوت ۲۰۱۱. 
  3. «Time running out for cornered Gaddafi»(انگلیسی)‎. وب گاه. ABC News، فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اوت ۲۰۱۱. 
  4. [WYATT]. «Security Council Calls for War Crimes Inquiry in Libya»(انگلیسی)‎ (وبگاه). New York Times، فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. 
  5. «Libya: Muammar Gaddafi subject to ICC arrest warrant»(انگلیسی)‎ (وبگاه). BBC News، ژوئن ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. 
  6. «Gadhafi blasts 'crusader' aggression after strikes»(انگلیسی)‎ (وبگاه). MSNBC، ژوئن ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. 
  7. «Who is Saif al-Islam Gadhafi?»(انگلیسی)‎ (وبگاه). CNN News، اوت ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. 
  8. «Libyan rebel forces penetrate Qaddafi's compound»(انگلیسی)‎ (وبگاه). CNBCNews، اوت ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. 
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Two policemen hanged in Libya protests Xinhua, 18 Feburary ۲۰۱۱
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ بی‌بی‌سی فارسی | دویچه‌وله فارسی | یورونیوز فارسی | الجزیره انگلیسی
  11. Libya forces 'open fire' at funeral Aljazeera, 19 Feburary ۲۰۱۱
  12. Libyan Opposition Warns of ‘Massacre,’ Calls for Intervention Bloomberg, 19 Feburary ۲۰۱۱
  13. دویچه‌وله فارسی | بی‌بی‌سی فارسی
  14. رویترز
  15. شورای امنیت سرکوب معترضان در لیبی را محکوم کرد بی بی‌سی فارسی، ۲۳ فوریه ۲۰۱۱
    شورای امنیت سرکوب تظاهرکنندگان در لیبی را محکوم کرد دویچه‌وله فارسی، ۲۳ فوریه ۲۰۱۱
  16. وزیر کشور لیبی به انقلابیون پیوست - Irna
  17. رادیو فردا
  18. قذافی مواد مخدر و القاعده را مسبب خشونت‌ها دانست، بی‌بی‌سی فارسی
  19. Gaddafi blames al-Qaeda for revolt, Aljazeera English
  20. UN slaps sanctions on Libyan regime, Aljazeera English
  21. شورای امنیت معمر قذافی را تحریم کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  22. خبرگزاری ایرنا
  23. Treasury: $۳۰ Billion In Libyan Assets Frozen, The Huffington Post
  24. قذافی: «همه مردم من عاشقم هستند»، بی‌بی‌سی فارسی
  25. قذافی: مردم لیبی عاشق من هستند، دویچه‌وله فارسی
  26. دیجی آنلاین، لیبی در محاصره نظامی آمریکا قرار گرفت
  27. بی‌بی‌سی فارسی | یورونیوز فارسی
  28. دویچه‌وله فارسی | یورونیوز فارسی | بی‌بی‌سی فارسی | نیویورک تایمز
  29. نیروهای قذافی زاویه و راس لانوف را تصرف کردند | euronews, اخبار جهان
  30. BBC فارسی - جهان - نیروهای رهبر لیبی حملات سنگین به شورشیان را آغاز کردند
  31. BBC News - Libya revolt as it happened: Thursday 10 March
  32. Libyan rebels in retreat - Africa - Al Jazeera English
  33. الجزیره انگلیسی | رادیو فردا
  34. Gaddafi army penetrates rebel areas - Africa - Al Jazeera English
  35. Libya Live Blog - March ۱۴ | Al Jazeera Blogs
  36. Key town 'falls' to Gaddafi forces - Africa - Al Jazeera English
  37. بی‌بی‌سی فارسی | رادیو فردا
  38. Exclusive: Gaddafi pre-planned attacks on civilians: prosecutor, رویترز, Apr 5, 2011.
  39. طرابلس یک شب تاریخی را پشت سر گذاشت | euronews, اخبار جهان
  40. تغییر نام میدان سبز به میدان شهدا، (انگلیسی).
  41. BBC فارسی - جهان - پوشش لحظه به لحظه نبرد طرابلس
  42. «ضرب الاجل مخالفان سرهنگ قذافی به نیروهای طرفدار او»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۳۰ اوت ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در سپتامبر ۲۰۱۱. 
  43. «سرهنگ قذافی: جنگی طولانی در پیش است»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۱ سپتامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۱۱. 
  44. «معمر قذافی: می جنگیم و تسلیم نمی‌شویم»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۱ سپتامبر ۲۰۱۱ (۱۰ شهریور ۱۳۹۰). بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۱۱. 
  45. «اینترپل حکم جلب قذافی و سیف‌الاسلام را صادر کرد». بی‌بی‌سی فارسی، ۹ سپتامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱. 
  46. BBC فارسی - خبرهای کوتاه - نیروهای مخالف قذافی مواضع حساس در سبها را 'اشغال کردند'
  47. «پیشروی مخالفان قذافی به سوی مرکز شهر سرت». وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی، ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در اکتبر ۲۰۱۱. 
  48. «شهر سرت 'در آستانه سقوط' قرار دارد». وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی، ۹ اکتبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱. 
  49. «بنی‌ولید تسلیم شد؛ سرت سرسختی می کند». یورونیوز فارسی، ۱۸ اکتبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱. 
  50. ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ «معمر قذافی در سرت کشته شد». وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱. 
  51. «Gadhafi killed in crossfire after capture, Libyan PM says»(انگلیسی)‎. CNN، ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱. 
  52. ۵۲٫۰ ۵۲٫۱ «شورای ملی انتقالی لیبی پیروزی انقلاب و آزادسازی کشور را اعلام کرد». سحام نیوز، ۲ آبان ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در آبان ۱۳۹۰. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جنگ داخلی لیبی در پروژه‌های خواهر

در ویکی‌گفتاورد گفتاوردهای مرتبط در ویکی‌گفتاورد
در ویکی‌انبار پرونده‌های مرتبط در ویکی‌انبار
در ویکی‌خبر خبرهای مرتبط در ویکی‌خبر