اسکناس یکصد هزار ریالی

اسکناس یکصد هزار ریالی یا ۱۰٬۰۰۰ تومانی یکی از اسکناس‌های رایج در جمهوری اسلامی ایران است. این اسکناس از روز چهارشنبه ۲ تیر ۱۳۸۹ در بانک‌های ایران توزیع شد. اسکناس ده هزار تومانی دهمین برگ اسکناسی است که به مجموعه اسکناس‌های رایج در کشور ایران اضافه شده‌است. ده هزار تومانی از کاغذ پنبه‌ای با رنگ سبز زیتونی در ابعاد ۷۹ در ۱۶۶ میلیمتر است که برای نخستین بار در ایران دو رشته نخ امنیتی در آن به کار رفته‌است و در مقابل عواملی چون آب، مواد شوینده، پارگی، تای مضاعف و کشش از مقاومت کافی برخوردار است که درصورت استفاده صحیح عمر واقعی آن بین ۷ تا ۸ سال برآورد شده‌است.

ویژگی ظاهری

رنگ این اسکناس سبز زیتونی است و مانند سایر اسکناس‌های رایج کنونی بر روی آن تصویری از روح‌الله خمینی نقش بسته‌است.

پشت این اسکناس، تصویری از آرامگاه سعدی و شعر «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند/ که در آفرینش ز یک گوهرند» از بوستان سعدی به خط نستعلیق که ترجمه انگلیسی آن بصورت:

Human beings are members of a whole

In creation of one essence and soul

است، چاپ شده است.

نظر وجود اشتباه در شعر نوشته ‌شده در پشت اسکناس

هنگام انتشار اسکناس، اظهاراتی مبنی بر اشتباه بودن شعر سعدی بر پشت اسکناس، طرح شد.

در پاسخ، مدیرکل سازمان تولید اسکناس و مسکوک، اعلام کرد بانک مرکزی پیش از انتشار اسکناس، نظر فرهنگستان زبان و ادب فارسی را درباره این شعر پرسیده و آن‌ها به بانک مرکزی گفته‌اند:

«

درج کلمه «یکدیگرند» نسبت به کلمه «پیکرند» ارجح‌تر و صحیح‌تر است.

»

موسس مرکز سعدی‌شناسی نیز درباره اصالت بیت مشهور «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» که پشت اسکناس‌های ۱۰ هزار تومانی درج شده گفت:

«

این بیت مشهورتر است هر چند به همان اندازه از اصالت دورتر است.

»

غلامحسین یوسفی در توضیحات گلستان (ص ۲۶۴) در تایید و تاکید درستی این مطلب چنین می‌نویسد: «اعضای یکدیگرند» : چنین است در همه نسخه‌ها.

مجتبی مینوی در پاسخ اظهارنظری مبنی بر ترجیح ضبط «اعضای یک پیکرند» (رک: یغما ۱۰/۵۲۴) چنین نوشته است: «صحیح این شعر سعدی همین‌طور است (اعضای یکدیگرند) ... مضمون از عبارات معروف عصر سعدی بوده و او جمله‌ای را که زبانزد بوده است به قلم درآورده است.»

حبیب یغمایی در تایید نظر مذکور گفته است: «در بیست سال قبل که با مرحوم فروغی کلیات سعدی را برای تجدید چاپ آماده می‌کردیم نسخه‌های بسیار معتبر و قدیم که تاریخ کتابت آن‌ها از ۷۱۷ و ۷۲۴ به بعد بود در اختیار داشتیم. در همه این نسخه‌ها... قطعه معروف «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند» به همین عبارت نوشته شده و تاکنون هیچ نسخه‌ای از قدیم و جدید، خطی و چاپی به نظر اهل ادب نرسیده که به عبارتی جز این باشد. بنابراین جهات بر اهل ادب و طبع فرض است که این قطعه معروف را همچنان که سعدی فرموده و از عصر او تا کنون در همه نسخه‌ها نقل و کتابت شده بدانند و بخوانند: بنی آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند (یغما ۱۱/۴۵-۴۶)».

ویژگی امنیتی

این اسکناس دارای سه سطح امنیتی است که در سطح اول قابل تشخیص توسط عامه مردم از طریق نخ‌های امنیتی و واترمارک است. در سطوح دیگر موارد امنیتی این اسکناس قابل تشخیص توسط متصدیان بانکی و کارشناسان با استفاده از ابزاری نظیر دستگاه لامپ یو وی و در مرحله سوم نیز تنها کارشناسان بانک مرکزی توانایی تشخیص سطوح امنیتی آن را دارند. درج تصویر سه بعدی روح الله خمینی رهبر انقلاب ایران به‌صورت واترمارک در این اسکناس و همچنین عدد ۱۰۰ هزار ریال به‌صورت لاتین در زیر پرتره تصویر ایشان از دیگر موارد امنیتی است. در این اسکناس دو نوع نخ امنیتی استفاده شده که یک رشته آن نخ پنجره‌ای و از نوع هولوگرام و طول ۵٫۲ میلی متر و آرم بانک مرکزی در وسط آن است. نخ امنیتی دیگر به طور پنهان و از جنس پولیستر با عرض یک میلی متر در میان کاغذ و با نوشته بانک مرکزی بر روی آن تحت تابش اشعه ماورای بنفش با سه رنگ سبز، آبی و قرمز قابل مشاهده‌است. وجود الیاف فلورسنتی نامرئی در خمیره کاغذ که تحت تابش اشعه ماورای بنفش در چهار رنگ سبز، زرد، آبی و قرمر قابل مشاهده‌است از دیگر مشخصه‌های امنیتی این اسکناس می‌باشد.

جستار وابسته

• اسکناس ده هزار ریالی
• اسکناس بیست هزار ریالی
• اسکناس پنجاه هزار ریالی
• اسکناس‌های ریالی ایران

پیوند به بیرون

• گزارش تصویری/ مراسم رونمایی از اسکناس ۱۰ هزار تومانی، مهر، ۱ تیر ۱۳۸۹