اسماعیل نوری‌علاء

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اسماعیل نوری‌علاء
زمینهٔ کاری شاعر، منتقد ادبی، روزنامه‌نگار
ملیت ایرانی
نام(های)
دیگر
ا. ن. پیام[۱]، ماهیار[۲]
فرزندان
خواهر: پرتو نوری‌علاء

اسماعیل نوری‌علاء از فعال‌ترین شاعران و منتقدان و روزنامه‌نگاران و از پیگیرترین مفسران و مدافعان شعر موج نو در دهه‌های چهل و پنجاه بود. او به همراه احمدرضا احمدی، محمدعلی سپانلو، غفار حسینی و نادر ابراهیمی انتشارات طرفه را به نیت دفاع از هنر موج نو و پشتیبانی از هنرمندان موج نویی (به‌ویژه شاعران)، در اوایل دههٔ چهل تأسیس کرده بود و با انتشار چندین جُنگ و داستان و مجموعهٔ اشعار و نگارش مقالات فراوان در نشریات متعدد توانسته بود که حرکت موج نو را تسریع کند.[۳]

زندگی[ویرایش]

روز اول اردی‌بهشت سال ۱۳۴۷ در جلسهٔ شلوغی در خانهٔ جلال آل‌احمد «کانون نویسندگان ایران» رسماً فعالیت خود را آغاز کرد. بنابر پیش‌بینی اساسنامه، ۴۹ تن از امضاکنندگان بیانیهٔ اول اسفند ۱۳۴۶ - که در جلسه حضور داشتند - هیأت مؤسس نامیده شدند و از میان آن‌ها کمیسیونی مأمور شد که مقدمات انتخابات هیأت دبیران کانون را، مطابق اساسنامه فراهم آورد. یکی-دو هفته بعد، در خانهٔ جعفر کوش‌آبادی انتخاب هیأت دبیران انجام شد.[۴] اسماعیل نوری‌علاء در این انتخابات به عنوان یکی از اعضای نخستین هیأت دبیران کانون نویسندگان ایران و سمت منشی کانون انتخاب شد.[۵] در انتخابات دورهٔ دوم کانون اسماعیل نوری‌علاء با ۲۵ رأی به همراه رضا براهنی با ۱۳ رأی به عنوان عضو علی‌البدل دومین دورهٔ کانون نویسندگان ایران برگزیده شدند.[۶]

در زمینهٔ نقد[ویرایش]

نقد ادبی[ویرایش]

نقد شعر نو در دههٔ سی، به رغم ظاهر علمی، نقدی ذوقی-اخلاقی بود؛ نقدی بود اخلاقی، بر اساس دانش عمومی منتقد در زمینه‌های مختلف و علایق شخصی به مقولهٔ شعر و شاعری. نقد در معنای علمی، در دههٔ چهل پا گرفت؛ اگرچه از انحراف و حب و بغض‌ها هنوز خالی نبود. فعال‌ترین و مطرح‌ترین منتقدین دههٔ چهل عبارت بودند از:[۷] عبدالعلی دستغیب (منتقد نوقدمایی میانه‌رو)، یدالله رؤیایی (منتقد و مبلغ و بانی نقد فرمالیستی در ایران)، اسماعیل نوری‌علاء (مبلغ و مفسر و مروج شعر موج نومحمد حقوقی (مسلط بر ادبیات قدیمه و مدافع فرمالیسمم. آزاد، مهرداد صمدی و رضا براهنی (که به رغم پاره‌ای انحرافات، اصولی‌ترین نقدها را نوشت).[۸]

در این میان اسماعیل نوری‌علاء مطرح‌ترین مدافع و مفسر و شارح شعر موج نو بود. او شعر سهراب سپهری را «پدر بلافصل» شعر احمدرضا احمدی - بانی موج نو - می‌دانست.[۹] او شعر «لولوی شیشه‌ها»ی سهراب سپهری را از نمونه‌های اول این طرز دانسته و نوشته بود: «سپهری در این شعر دریچه‌ای به دنیای تازه‌یافته می‌گشاید و تصاویری تازه ارائه می‌دهد.» با این وجود از نظر مدافعان «طرح» احمدرضا احمدی هیچ‌چیز جز خود مدرنیسم افراطی ضدسنت مطرح نبود، آن‌ها حتی گرایش عرفانی سپهری و ایرانی را که به‌نوعی تعهد و معنا احاله داشت، برنمی‌تافتند.[۱۰] از نظر نوری‌علاء شعر موج نو حرکت قاطعی به سوی «شعر ناب» محسوب می‌شود و به همین دلیل بسیاری از مشخصات شعر ناب را می‌توان در آن دید.[۱۱]

چند سال پس از انتشار شعر موج نو، اسماعیل نوری‌علاء شاخه‌هایی را در آن مشخص و از هم جدا می‌کند که به قرار ذیل بود:[۱۲]

  1. شعر موج نو اصیل. که به نظر نوری‌علاء، تنها نمایندهٔ واقعی آن احمدرضا احمدی بود (و ظاهراً هنوز نیز تنها اوست). احمدی در موج نو «نثرگرای اصیل» نیز بوده‌است.[۱۳]
الف. نثرگرایان اصیل موج نو. از این شاخه شاعران زیادی را می‌شد نام برد که بعد از احمدی، مهمترین آن‌ها عبارت بودند از: محمدرضا اصلانی، شاهرخ صفایی، شهرام شاهرختاش، فریدون معزی‌مقدم، م. نوفل، محمدرضا فشاهی، عظیم خلیلی، مجید نفیسی، تیرداد نصری.[۱۴]
ب. نظم‌گرایان اصیل موج نو. شاعران این شاخه معدود بودند. از جملهٔ این گروه می‌شد از حسین مهدوی (م. مؤید) و جواد مجابی نام برد.[۱۵]
  1. موج نو مشکل. نوری‌علاء شعر عده‌ای از شاعران را از شعر موج نو اصیل نمی‌داند.[۱۶] او معتقد است همهٔ خصوصیات موج نو - به طور کلی - در مورد این شاخه صادق است، با این تفاوت که اگر در شاخهٔ اصیل موج نو کوشش در به وجود آوردن وسایل ایجاد رابطه همچنان برقرار است، در این شاخهٔ دوم، شعر به صورت مشکل و نامفهوم و اصم درآمده و گاه ایجاد رابطه با آن غیرممکن می‌شود. شعر این شاخه از موج نو بیشتر چشم به کوشش‌های شاخهٔ «شعر نوی حاشیه‌ای» دارد و می‌کوشد تا از تجارب دست‌نخوردهٔ آن‌ها استفاده کند.[۱۷] نوری‌علاء شاعران مشکل‌گوی موج نو را نیز به دو گروه تقسیم می‌کند:[۱۸]
الف. نثرگرایان مشکل‌گوی موج نو؛ که در آن میان از بهرام اردبیلی، بیژن الهی، پرویز اسلامپور، هوتن نجات، حسین رسائل و حمید عرفان نام می‌برد. و دربارهٔ بیژن الهی می‌نویسد:[۱۹]
اولین کسی که در این راه قدم می‌زند بیژن الهی است. او که در اشعار نخستین خود تمایلی به ساده‌گویی و ایجاد رابطه با خواننده [داشت] رفته‌رفته از این کار سر باز می‌زند و اشعارش به یک‌باره تبدیل به حجمی سیاه و دست‌نیافتنی می‌گردد.[۲۰]
ب. نظم‌گرایان مشکل‌گوی موج نو؛ که به اعتقاد نوری‌علاء مهم‌ترین شاعر این شاخه یدالله رؤیایی است.[۲۱]

اسماعیل نوری‌علاء پابرجاترین مدافع شعر محمدعلی سپانلو نیز بود. وقتی که نوری‌علاء به موارد متعددی از اغلاط دستوری و تصویری در شعر سپانلو اشاره می‌کند، مهرداد صمدی - مفسر مؤثر موج نو در دههٔ چهل - می‌گوید: «اصلاً غلط دستوری توی شعر خیلی کم‌اهمیت است. مخصوصاً وقتی شعر خوب باشد» و سپانلو می‌گوید: «اگر واقعاً عیبی هست من کلاً بی‌تقصیرم.»[۲۲]

از اتفاقات قابل توجه سال ۱۳۴۶ توجه چشمگیز زنان به شعر و شاعری بود. عده‌ای علت این توجه را موفقیت و مرگ فروغ دانسه بودند. اسماعیل نوری‌علاء ضمن اشاره و تأیید این نکته در مقاله‌ای تحت عنوان «تذکرة اللطیفه» می‌نویسد که این هجوم و استقبال متأسفانه سبب «کمبود اصالت و فقدان استقلال لازم در شاعره‌ها»ی دههٔ چهل شد. او در این مقاله از ۱۲۰ شاعره نام می‌برد.[۲۳]

نقد اجتماعی[ویرایش]

اسماعیل نوری‌علاء همچنین مقالاتی با عنوان «دربارهٔ جوانان» با نام مستعار «ماهیار» در مجلهٔ فردوسی شماره‌های ۸۸۲ تا ۸۸۸ (از مهر تا آذر ۱۳۴۷) به چاپ رساند و در این مقالات کوشش کرد تا وجوه مختلف زندگی جوان آن روز ترسیم کند. [۲۴]

در زمینهٔ شعر[ویرایش]

«اتاق‌های در بسته» نخستین مجموعهٔ شعر اسماعیل نوری‌علاء اتفاقا ربط چندانی به شعر موج نو نداشت؛ اگرچه انگیزهٔ پیدایش شعر متفاوتِ موج نو که مخالفت با سانتی‌مانتالیسم و سمبولیسم و روی آوردن به اشیا و روابط غیرمعمول روزمره بود، پشت سر اشعار او نیز دیده می‌شد.[۲۵]

اشعار «اتاق‌های در بسته» بدیع و ساده بود، ولی کمبود موسیقی و در نتیجه جا نیفتادن پاره‌ای از کلمات در بافت اشعار، آن را به مجموعه ترجمه‌ای تشبیه کرده بود؛ به‌ویژه آن‌که نوع تصویرسازی و بسیاری از اشیا مورد توجه شاعر هم، بیشتر رنگ‌وبوی فرنگی داشت؛ مثل «ماه‌نوردان» و «جنگ جهانی» که از طریق مجلات به ما می‌رسید.[۲۶]

انتشارات طُرفه[ویرایش]

اسماعیل نوری‌علاء به همراه احمدرضا احمدی، محمدعلی سپانلو، غفار حسینی و نادر ابراهیمی انتشارات طرفه را به نیت دفاع از هنر موج نو و پشتیبانی از هنرمندان موج نویی (به‌ویژه شاعران)، در اوایل دههٔ چهل تأسیس کرده بود و با انتشار چندین جُنگ و داستان و مجموعهٔ اشعار و نگارش مقالات فراوان در نشریات متعدد توانسته بود که حرکت موج نو را تسریع کند.[۲۷]

جنگ ادبی طُرفه[ویرایش]

کتاب اول طرفه در تیرماه ۱۳۴۳ منتشر شد.[۲۸] این کتاب مشتمل بر ۴ بخش بود: قصهٔ ایرانی، شعر ایرانی، شعر دیگران، و بررسی و نقد. بخش شعر شامل اشعاری از: جعفر کوش‌آبادی، یدالله رؤیایی، بهمن فرسی، رضا براهنی، ا. ن. پیام (اسماعیل نوری‌علاء)، م. آزاد، غفار حسینی، محمدعلی سپانلو و احمدرضا احمدی.[۲۹]

کتاب دوم طرفه در آبان ۱۳۴۳ منتشر شد. شاعران این مجموعه عبارت‌اند از: محمدعلی سپانلو، منوچهر آتشی، احمدرضا احمدی، م. آزاد، یدالله رؤیایی، جعفر کوش‌آبادی، پرتو نوری‌علاء، غ. متین، منوچهر شیبانی، محمد حقوقی، مروا، بیژن الهی، سیروس آتابای، غفار حسینی، و الف. ن. پیام. (اسماعیل نوری‌علاء)[۳۰]

جزوهٔ شعر[ویرایش]

در فروردین سال ۱۳۴۵ انتشارات طرفه که مدافع جریان شعر موج نو بود، جُنگی با نام جزوهٔ شعر منتشر کرد. مسؤول و مدیر جزوه اسماعیل نوری‌علاء بود.[۳۱] شاعران دفتر اول جزوهٔ شعر عبارت‌اند از: احمدرضا احمدی، عبدالوهاب احمدی، بهرام اردبیلی، محمدرضا اصلانی، بیژن الهی، پروانه، الف. ن. پیام (اسماعیل نوری‌علاء)، الف. تمرز، محمدعلی سپانلو، شاهرخ صفایی، حمید عرفان، پ. غریب، بیژن کلکی، فریده فرجام، جواد مجابی، فریدون معزی‌مقدم.[۳۲]

آثار[ویرایش]

تألیف[ویرایش]

کتاب[ویرایش]

مجموعه شعر
نقد ادبی
نقد هنری
  • فوویسم و نقاشان فوویست (جزوهٔ بیست‌وششمین نمایشگاه تالار قندریز)، تهران: تالار قندریز، نشریهٔ شمارهٔ ۱۵، بهمن ۱۳۴۵[۴۱]
نقد اجتماعی

مقاله[ویرایش]

ترجمه[ویرایش]

کتاب[ویرایش]

نقد هنری
داستانی

مقاله[ویرایش]

  • شعر و دنیای جدید، فرانک ریموند لیویس، مجلهٔ نگین، سال اول، شمارهٔ چهارم[۱۰۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پی‌نوشت[ویرایش]

  1. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۱۴۲.
  2. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۹ (پانویس).
  3. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۶۸.
  4. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۹۲.
  5. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۹۲.
  6. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۹۳.
  7. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۲۰.
  8. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۲۱.
  9. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۲۵.
  10. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۵.
  11. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۶.
  12. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۰.
  13. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۰.
  14. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  15. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  16. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  17. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  18. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  19. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  20. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  21. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۱.
  22. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۱۲۳.
  23. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۹۳.
  24. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۹ (پانویس).
  25. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۶۸.
  26. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۶۸.
  27. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۶۸.
  28. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۱۴۲.
  29. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۱۴۲.
  30. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۱۴۴.
  31. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۰.
  32. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۱.
  33. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۲۹.
  34. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۳۰.
  35. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۴:‎ ۶۳۴.
  36. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  37. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۴:‎ ۶۳۴.
  38. صور و اسباب در شعر امروز ایران، اسماعیل نوری‌علا، شمارهٔ هفده، کتابخانه الکترونیک عروض
  39. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  40. نوری‌علا، تئوری شعر.
  41. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  42. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  43. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  44. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۵۸.
  45. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  46. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  47. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  48. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۳۷.
  49. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  50. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  51. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  52. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  53. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  54. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  55. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۷.
  56. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  57. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  58. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۹.
  59. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  60. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  61. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  62. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  63. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  64. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  65. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  66. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  67. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  68. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۷۸.
  69. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۹۳.
  70. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  71. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۴۹.
  72. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۳۴.
  73. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۹.
  74. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۵۸.
  75. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  76. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۲۵.
  77. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۹.
  78. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۴۷.
  79. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۴۷۱.
  80. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  81. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۹.
  82. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۵۸۶.
  83. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  84. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  85. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  86. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۳۷۹ (پانویس).
  87. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۹.
  88. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۵۵۰.
  89. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  90. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۷.
  91. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۱.
  92. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  93. جواهری گیلانی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۳:‎ ۶۹۸.
  94. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۲.
  95. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۰.
  96. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  97. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۴۰.
  98. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  99. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  100. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  101. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  102. جزئیات اطلاعات کتاب در پایگاه کتابخانهٔ ملی ایران
  103. نوری‌علاء، صور و اسباب در شعر امروز ایران، ۵۵۳.

منابع[ویرایش]

  • جواهری گیلانی، محمدتقی. تاریخ تحلیلی شعر نو. ویرایش دوم. ۴ جلد. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۶۴-۳۰۵-۳۷۴-۱. 
  • نوری‌علاء، اسماعیل. تئوری شعر: از «موج نو» تا «شعر عشق». لندن: غزال، بهار ۱۳۷۳. 
  • نوری‌علاء، اسماعیل. صور و اسباب در شعر امروز ایران. تهران: سازمان انتشارات بامداد، فروردین ۱۳۴۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]