اسماعیل فصیح

اسماعیل فصیح
زادروز	۲ اسفند ۱۳۱۳ تهران
درگذشت	۲۵ تیر ۱۳۸۸ تهران
ملیت	ایران
پیشه	نویسنده و مترجم
همسر	آنابل کمپل (متوفی) پریچهر عدالت
فرزندان	سالومه و شهریار

اسماعیل فصیح (۲ اسفند ۱۳۱۳ در تهران - ۲۵ تیر ۱۳۸۸ در تهران) داستان‌نویس و مترجم ایرانی بود. رمان‌های شراب خام، داستان جاوید، ثریا در اغما و درد سیاوش از مهم‌ترین آثار او به‌شمار می‌روند.

زندگی

اسماعیل فصیح‌زاده در سال ۱۳۱۳ در محله درخونگاه تهران (شهید اکبرنژاد فعلی) زاده شد. او دوران تحصیلات خود را در دبستان عنصری و سپس در دبیرستان رهنما سپری کرد.

فصیح پس از تحصیلات عالی در آمریکا به ایران برگشت و از سال ۱۳۴۲ درشرکت ملی نفت ایران در مناطق نفت خیز جنوب به‌عنوان کارمند بخش آموزش، به کار پرداخت و در سال ۱۳۵۹ با سمت استادیار دانشکده نفت آبادان بازنشسته شد. فصیح در مجموع به مدت ۱۹ سال در این شرکت به خدمت مشغول بود.

فصیح از آن به بعد به دلیل تخریب منزل مسکونی‌اش در آبادان به تهران مهاجرت کرد. او گهگاه در بخش برنامه‌های آموزشی زبان تخصصی و گزارش نویسی صنعت نفت خدمت می‌کرد. وی در ۲۵ تیر ۱۳۸۸ در بیمارستان شرکت نفت تهران به دلیل مشکل عروق مغزی درگذشت.

آثار

آثار فصیح همواره مورد استقبال کتابخوانان ایران بوده‌است. اما معمولاً کارهایش در بین منتقدین ادبی با استقبال جدی روبرو نمی‌شد. برخی دیگر او را یکی از معدود نویسندگان ایرانی می‌دانند که هم در جذب مخاطبین خاص و هم مخاطبین عام موفق بوده‌است.

بسیاری از داستان‌های فصیح در ارتباط مستقیم با تجربیات زندگی شخصی اوست. بگفته خودش «جلال آریان» در داستان «شراب خام»، شباهتی تمام با نویسنده دارد. چراکه در زندگی واقعی نویسنده هم آنابل کمبل اولین همسر فصیح سر زا رفت. عشق فصیح به آنابل و جوانمرگی همسرش، تأثیری عمیق بر او و نوشته‌هایش گذاشت.

آثار فصیح بگفته خودش از احمد محمود، محمدعلی جمال‌زاده و بزرگ علوی تأثیر پذیرفته‌است که خودش مستقیم به این مسئله اشاره کرده‌است. او همچنین علاقه زیادی به آثار صادق چوبک، فروغ فرخ‌زاد، و ارنست همینگوی داشت.

• شراب خام (۱۳۴۷)
• دل کور (۱۳۵۱)
• داستان جاوید (۱۳۵۹)
• ثریا در اغما (۱۳۶۳) ترجمه انگلیسی در لندن (۱۹۸۵)، ترجمه عربی در قاهره (۱۹۹۷)
• درد سیاوش (۱۳۶۴)
• زمستان ۶۲ (۱۳۶۶) ترجمه آلمانی (۱۹۸۸)،
• شهباز و جغدان (۱۳۶۹)
• فرار فروهر (۱۳۷۲)
• باده کهن (۱۳۷۳)
• اسیر زمان (۱۳۷۳)
• پناه بر حافظ (۱۳۷۵)
• کشته عشق (۱۳۷۶)
• طشت خون (۱۳۷۶)
• بازگشت به درخونگاه (۱۳۷۷)
• کمدی تراژدی پارس (۱۳۷۷)
• لاله برافروخت (۱۳۷۷)
• نامه‌ای به دنیا (۱۳۷۹)
• در انتظار (۱۳۷۹)
• گردابی چنین حایل (۱۳۸۱)
• تلخکام (۱۳۸۶)

مجموعه داستان‌ها

• خاک آشنا (۱۳۴۹)
• دیدار در هند (۱۳۵۳)
• عقد و داستان‌های دیگر (۲۵۳۷=۱۳۵۷)
• برگزیده داستان‌ها (۱۳۶۶)
• نمادهای دشت مشوش (۱۳۶۹).

ترجمه‌ها

• وضعیت آخر
• بازی‌ها؛ روانشناسی روابط انسانی اثر اریک برن
• ماندن در وضعیت آخر
• استادان داستان
• رستم‌نامه
• خودشناسی به روش یونگ
• تحلیل رفتار متقابل در روان‌درمانی
• شکسپیر «زندگی/خلاصه کل اثار/ هملت
• خواهر کوچیکه اثر ریموند چندلر

بخشی از نوشتارش

عمر ما هر کدام حلقه‌ای از یک زنجیر افسانه‌ای است که هرگز جساب نشده. یک ایرانی به گوشه‌ای از یک نسل یک قاره جوان درس فلسفه و عرفان می‌دهد، شاید به این دلیل ساده که یک دریانورد پرتقالی، راه هندوستان را عوضی رفت. بچه یک جوان تهرانی موقع دنیا آمدن در واشینگتن تلف می‌شود، چراکه خون یک زن نروژی مرضی از پدر معیوب خود در آنگون نروژ به ارث برده بود. دختری تبریزی در تهران آدمکش می‌شود، چراکه یک قاچاقچی در خرمشهر از دست قانون در رفت. من و ویدا یک شب عصاره گازدار تاکی را در زعفرانیه تهران خوردیم که یک تابستان زیر آفتاب شمال ونیز ایتالیا جان گرفته بود. در این فکرم که الان عصاره روح زیبای او، چشمان چه کسی را در لوس آنجلس سیراب می‌کند؟

(شراب خام - ۱۳۴۷)

پیوند به بیرون

• یادنامه اسماعیل فصیح
• وقایع‌نگاری در چهارچوب رمان، یادداشتی از پدرام رضایی‌زاده، وب‌گاه ناتور.
• مصاحبه‌ای با اسماعیل فصیح در ایسنا.

• یادنامه به مناسبت هفتاد و هشتمین سالگرد تولد اسماعیل فصیح