نامهای خدا در اسلام
| بخشی از مجموعه مقالههای: |
 |
| اسلام |
| اصول |
| عدل |
| فروع |
|
نماز · روزه · زکات · حج · جهاد خاص تشیع: خمس · امر به معروف · نهی از منکر · تولی · تبری |
| منابع اسلامی |
| سنت (حدیث) |
| شخصیتها |
|
محمد · علی · فاطمه · اهل بیت · خلفای راشدین · امامان شیعه · صحابهٔ محمد |
| مذاهب |
| تصوف |
| علوم |
|
حدیث · تفسیر · فقه · کلام · فلسفه · عرفان |
| تاریخ |
|
امویان · عباسیان · فاطمیان · مملوکان · عثمانیان · صفویان · آخرالزمان |
| جغرافیا |
|
مکه · مدینه · بیتالمقدس · کوفه · نجف · کربلا · سامرا · کاظمین · مشهد · بغداد · دمشق · جهان اسلام(کشورهای اسلامی) · |
| فرهنگ و جامعه |
| درگاه اسلام |
اسماء حُسنی یا نامهای نیکوی خداوند نامهایی هستند که در اسلام برای الله به کار رفتهاست. غالبا شمار این نامها را ۹۹ نام دانستهاند که بیشتر آن در قرآن آمده است، ولی برخی دیگر براین باورند شمار آنها بیشتر است.
نامهای خدا در قرآن مجموعهای از بیش از ۲۰۰ نام خداوند است که در قرآن ذکر شدهاند و اصطلاحا، ۹۹ تای آن «اسماء الحسني» یا نامهای نیکوی خداوند خوانده میشوند. هر چند که تعداد نامهای خدا، شامل صفتها و کلمههای مرکب، در قرآن و سنت از ۹۹ عدد خیلی بیشتر هستند، ولی مسلمانان اعتقاد دارند که گروه برگزیدهای از نامها (نامهای نیکو)، تعدادشان ۹۹ عدد است.[۱]
از میان این ۹۹ نام، ۸۵ تای آن مستقیما در قرآن ذکر شده است. اما تعدادی از این نامها مستقیما در قرآن وجود ندارد. بعضی از محققان با رجوع به احادیث تا ۲۰۰ مورد از این نامها را یافتهاند.
محتویات |
[ویرایش] اسماء حسنی
اسماء حُسنی را به ۳ گروه بخش کردهاند:
- اسماء جمالی (۴۵ نام) برای کسب رحمت و روزی به کار میروند.
- اسماء جلالی (۲۲ نام) برای ایجاد عداوت و از میان بردن حریف به کار میآیند.
- اسماء مشترک (۲۲ نام) بسته به نیت، خاصیت هر دو گروه قبلی را دارند.[۲]
اعتقاد بر این است که یکی از اسامی که خدا بر کسی دانسته نیست اسم اعظم است. و با بر زبان آوردن آن هر خواستهٔ گوینده برآورده خواهد شد.
[ویرایش] فهرست نامهای نیکوی خداوند
۹۹ نام خدا بر طبق سنت اسلام، به نامهای نیکوی خداوند معروفند. باید توجه داشت که در هیچ مرجعی فهرست زیباییشناسانهٔ یکسانی که به ترتیب نامها را در خود ذکر کرده باشد وجود ندارد.
[ویرایش] اشاره به وجود نامهای نیکو در قرآن
- اطلاعات بیشتر: نامهای خدا در قرآن
در آیات زیر به وجود نامهای نیکو برای خداوند اشاره شده است:[۳]
- قرآن ۲۰.۷ الله لا اله الّا هو له الاسماء الحسنی
-
- ترجمه : او خداییست که نیست جز او خدایی، همانکه دارای نامهای نیکوست
- قرآن ۷.۱۸۰ و لله الاسماء الحسنی فدعوه بها
-
- ترجمه : و او نامهای نیکویی دارد، پس به آنها بخوانیدش
[ویرایش] فهرست نامهای نیکوی خداوند
در جدول زیر ۹۹ نام خدا بنا بر سنت اسلام، که به نامهای نیکوی خداوند معروفاند، با ترجمه فارسی و معادل ابجد آنها آمدهاست.
بر سر بیشتر این نامها اتفاق نظر است؛ هر چند که در مورد تعدادی از آنها همچنان اختلاف است.[۴][۵][۶][۷]
| شماره | عربی | فارسی | ابجد |
|---|---|---|---|
| ۱ | الرحمن | بخشاینده | ۲۹۸ |
| ۲ | الرحیم | مهربان | ۲۵۸ |
| ۳ | الملک | پادشاه | ۹۰ |
| ۴ | القدوس | مقدس | ۷۰ |
| ۵ | السلام | درود | ۱۳۱ |
| ۶ | المؤمن | اطمینان دهنده | ۱۳۶ |
| ۷ | المهیمن | نگهدارنده | ۱۴۵ |
| ۸ | العزیز | باشکوه | ۹۴ |
| ۹ | الجبار | توانگر | ۲۰۶ |
| ۱۰ | المتکبر | بسیار بزرگ | ۶۶۲ |
| ۱۱ | الخالق | آفریننده | ۷۳۱ |
| ۱۲ | البارئ | درست | ۲۱۳ |
| ۱۳ | المصور | نگارگر، صورتگر | ۳۳۶ |
| ۱۴ | الغفار | همیشه بخشاینده | ۱۲۸۱ |
| ۱۵ | القهار | فروکاهنده | ۳۰۶ |
| ۱۶ | الوهاب | نیک بخشاینده | ۱۴ |
| ۱۷ | الرزاق | همیشه روزی دهنده | ۳۰۸ |
| ۱۸ | الفتاح | گشاینده (پیروزکننده) | ۴۸۹ |
| ۱۹ | العلیم | داناترین | ۱۵۰ |
| ۲۰ | القابض | میراننده، بیرون کشنده جانها | ۹۰۳ |
| ۲۱ | الباسط | گستراننده، فراخ کننده روزی | ۷۲ |
| ۲۲ | الخافض | پست کننده، خوار کننده | ۱۴۸۱ |
| ۲۳ | الرافع | (به سوی خود) بالا برنده | ۳۵۱ |
| ۲۴ | المعز | عزیزکننده | ۱۱۷ |
| ۲۵ | المذل | خوارکننده | ۷۷۰ |
| ۲۶ | السمیع | شنواترین | ۱۸۰ |
| ۲۷ | البصیر | بیناترین | ۳۰۲ |
| ۲۸ | الحکم | دادگر | ۶۸ |
| ۲۹ | العدل | بینهایت عادل | ۱۱۴ |
| ۳۰ | اللطیف | آنکه بر بندگانش لطف دارد | ۱۲۹ |
| ۳۱ | الخبیر | آگاهترین | ۸۱۲ |
| ۳۲ | الحلیم | بسیار بردبار | ۸۸ |
| ۳۳ | العظیم | بیانتها | ۱۰۲۰ |
| ۳۴ | الغفور | بسیار بخشاینده | ۱۲۸۶ |
| ۳۵ | الشکور | بسیار سپاسگزار (پاداش دهنده بزرگ است مر عمل کوچک را) | ۵۲۶ |
| ۳۶ | العلی | بلند مرتبه | ۱۱۰ |
| ۳۷ | الکبیر | بزرگترین | ۲۳۲ |
| ۳۸ | الحفیظ | نگهدارنده | ۹۹۸ |
| ۳۹ | المقیت | خوراک دهنده | ۵۵۰ |
| ۴۰ | الحسیب | شمارنده | ۸۰ |
| ۴۱ | الجلیل | بسیار گرانقدر | ۷۳ |
| ۴۲ | الکریم | بسیار بخشنده | ۲۷۰ |
| ۴۳ | الرقیب | نگهبان، بیننده و آماده | ۳۱۲ |
| ۴۴ | المجیب | پاسخگو | ۵۵ |
| ۴۵ | الواسع | گسترده، پهناور | ۱۳۷ |
| ۴۶ | الحکیم | فرزانه، بسیار خردمند | ۷۸ |
| ۴۷ | الودود | دوست | ۲۰ |
| ۴۸ | المجید | بسیار لایق ستایش (در ذات و صفات خود عظیم و نسبت به بندگان بسیار با خیر و احسان است) | ۵۷ |
| ۴۹ | الباعث | برانگیزنده مردگان | ۵۷۳ |
| ۵۰ | الشهید | بیننده | ۳۱۹ |
| ۵۱ | الحق | راست، درست | ۱۰۸ |
| ۵۲ | الوکیل | وکیل | ۶۶ |
| ۵۳ | القوی | پرزور | ۱۱۶ |
| ۵۴ | المتین | سخت (و نیز پاینده) | ۵۰۰ |
| ۵۵ | الولی | دوست، یار و نگهبان | ۴۶ |
| ۵۶ | الحمید | ستوده | ۶۲ |
| ۵۷ | المحصی | شمارنده | ۱۴۸ |
| ۵۸ | المبدئ | نخستین آفریننده | ۵۶ |
| ۵۹ | المعید | بازگرداننده، دوباره زنده کننده | ۱۲۴ |
| ۶۰ | المحیی | زندگی بخش، هستی بخش | ۶۸ |
| ۶۱ | الممیت | میراننده، نابود کننده | ۴۹۰ |
| ۶۲ | الحی | زنده | ۱۸ |
| ۶۳ | القیوم | قائم به ذات (همه-آفرینندهای که کسی او را نیافرید)، پاینده | ۱۴۶ |
| ۶۴ | الواجد | یابنده | ۱۴ |
| ۶۵ | الماجد | بزرگوار | ۴۸ |
| ۶۶ | الواحد | یکتای بیهمتا | ۱۹ |
| ۶۷ | الاحد | یگانه (خدایی جز او نیست) | ۱۳ |
| ۶۸ | الصمد | بینیاز | ۱۳۴ |
| ۶۹ | القادر | توانا | ۳۰۵ |
| ۷۰ | المقتدر | تعیین کننده (قضا و قدر)، فراتر | ۷۴۴ |
| ۷۱ | المقدم | فراپیش کشنده | ۱۸۴ |
| ۷۲ | المؤخر | فراپس دارنده، پس گذارنده چیزها و نهنده آنها بجای آنها | ۸۴۶ |
| ۷۳ | الأول | نخستین، اول پدیدارکننده وجود | ۳۷ |
| ۷۴ | الأخر | واپسین، آخر فناکننده موجود | ۸۰۱ |
| ۷۵ | الظاهر | آشکار(پدیدار، هویدا)، همیشه پیروز | ۱۱۰۶ |
| ۷۶ | الباطن | پنهان، همه دربرگیرنده | ۶۲ |
| ۷۷ | الوالی | کاردار | ۴۷ |
| ۷۸ | المتعالی | خود ستوده | ۵۵۱ |
| ۷۹ | البر | نیکوترین | ۲۰۲ |
| ۸۰ | التواب | همیشه توبه پذیر | ۴۰۹ |
| ۸۱ | المنتقم | دادستان | ۶۳۰ |
| ۸۲ | العفو | درگذرنده(آمرزنده)، ناپدیدکننده گناهان | ۱۵۶ |
| ۸۳ | الرؤوف | بسیار دلسوز و مهربان | ۲۸۶ |
| ۸۴ | مالک الملک | فرمانروای جهان | ۲۱۲ |
| ۸۵ | ذوالجلال و الاکرام | دارای شکوه و بخشش | |
| ۸۶ | المقسط | عادل | ۲۰۹ |
| ۸۷ | الجامع | گردآورنده | ۱۱۴ |
| ۸۸ | الغنی | توانگر | ۱۰۶۰ |
| ۸۹ | المغنی | بینیاز کننده، بسنده | ۱۱۰۰ |
| ۹۰ | المانع | بازدارنده | ۱۶۱ |
| ۹۱ | الضار | آزار دهنده (این صفت تنها در احادیث یافت میشود) | ۱۰۰۱ |
| ۹۲ | النافع | سودمند | ۲۰۱ |
| ۹۳ | النور | روشنی | ۲۵۶ |
| ۹۴ | الهادی | رهنما | ۲۰ |
| ۹۵ | البدیع | سنجش ناپذیر، آفریننده | ۸۶ |
| ۹۶ | الباقی | ماندگار و واگردان نشدنی (تغییر ناپذیر) | ۱۱۳ |
| ۹۷ | الوارث | وارث | ۷۰۷ |
| ۹۸ | الرشید | راهنما، آموزگار و دانای بیخطا | ۵۱۴ |
| ۹۹ | الصبور | شکیبا | ۲۹۸ |
عموما بر سر اغلب این نامها با هم توافق دارند؛ هر چند که در مورد تعدادی از آنها همچنان اختلاف وجود دارد.[۸][۹][۱۰]
[ویرایش] دیگر نامهای خدا در قرآن
نامهای دیگری برای خداوند در قرآن یافت میشود اما جزء لیست ۹۹ نام نیکوی معروف خداوند ذکر نشده است.
لیست زیر شامل نامهایی است که در لیست آن ۹۹ نام قرار ندارند.
| شماره | عربی | فارسی | برخی آیات ذکر شده |
|---|---|---|---|
| ۱ | المالک | صاحب یا دارندهٔ هر چیز | |
| ۲ | الملیک | مالک همیشگی | |
| ۳ | ذو الفضل العظیم | دارای لطف و شان بیکران | ۲:۱۰۵، ۳:۷۴، ۸:۲۹، ۵۷:۲۱، ۵۷:۲۹، ۶۲:۴ |
| ۴ | ذو انتقام | صاحب انتقام (منسوب به انتقام گیرنده) | سوره آلعمران آیه ۴، سوره مائده آیه ۹۵، سوره ابراهیم آیه ۴۷ |
| ۵ | شدید العقاب | سخت کیفر (مجازات کنندهٔ شدید) | سوره غافر آیه ۲۲ |
[ویرایش] صوفیه
برای صوفیان باور به صدمین نام خدا از ارزش والایی برخوردار است. بنا بر باور آنان تنها در اثر شناخت تمام و کمال پروردگار و یا حتی یکیشدن با وی (خداگونه شدن) میتوان به این نام پی برد. آنها صدمین نام خداوند را اسم اعظم میگویند.[۱۱]
[ویرایش] نام صدم
در برخی احادیث مذاهب شیعه و سنی گفته شدهاست که مهدی نام صدم را آشکار میکند.
[ویرایش] اسماء نویسی
به نگارش اسماء حسنی با بکارگیری از صنعت مربعات و اعداد وفقی را بر پوست، کاغذ یا پارچه اسماء نویسی میگویند. این کار در دوران قاجار در ایران رواج داشت.[۱۲]
[ویرایش] پانویس
- ↑ Fleming, Marrianne. Worden, David. Religious Studies for AQA; Thinking About God and Morality. Oxford: Heinemann Educational Publishers, 2004. ISBN 0-435-30713-4.
- ↑ تناولی، ص. ۳۳
- ↑ قرآن مجید، انتشارات اسوه، به خط عثمان طه
- ↑ مهذب الاسماء
- ↑ فرهنگ دهخدا، علی اکبر دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران
- ↑ فرهنگ معین، محمد معین، انتشارات امیرکبیر
- ↑ تناولی، ص. ۳۵
- ↑ مهذب الاسماء
- ↑ فرهنگ دهخدا، علی اکبر دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران
- ↑ فرهنگ معین، محمد معین، انتشارات امیرکبیر
- ↑ Encyclopedia of The Orient (نوامبر ۲۰۰۷)
- ↑ تناولی، ص. ۳۳
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- محمد معین، فرهنگ معین
- پرویز تناولی، طلسم: گرافیک سنتی ایران، نشر بنگاه، تهران ۱۳۸۵، ISBN 964-96383-4-2
|
||||||||
