اردشیر ریپورتر
اردشیر ریپورتر رئیس سازمان مخفی اطلاعات بریتانیا در ایران
در کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و حوادث بعد ی آن شبکه مفصل اطلاعاتی حکومت هند بر یتانیا در ایران، که از سال۱۸۹۳ میلادی/ ۱۳۱۰ ق. یعنی از سه سال قبل از قتل ناصرالدین شاه به وسیله سِر اردشیر ریپورتر (اردشیر جی) اداره میشد، نقش اصلی و تعیین کننده داشت. این شبکه بود که رضا شاه را برکشید و پرورش داشت و تمامی مقدمات کودتا را فراهم آورد و سپس مسیر دشوار او را در تأسیس سلطنت پهلوی هدایت و هموار کرد. البته در کودتا سرلشکر سِر ادموند آیرونساید (بعدها: بارون آیرونساید اول)، فرمانده نیروهای نظامی انگلیس مستقر در شمال ایران (نورپرفورس)، نیز نقش داشت. ولی باید توجه نمود که این نقش محدود بود. آیرونساید تنها مدت کوتاهی در منطقه و در ایران بود. او از ۴ ا کتبر ۱۹۲۰ تا ۱۷ فوریه ۱۹۲۱، یعنی کمتر از چهارماه و نیم فرمانده نورپرفورس بود که مأموریت جنگ با بلشویکها را به عهده داشت. وی در طول زندگی اش نیز ارتباطی با ایران نداشت و بنا بر این نقش او در کودتا نمیتواند همسنگ و حتی قابل مقایسه با نقش اردشیر ریپورتر باشد که به عنوان رئیس شبکه اطلاعاتی بریتانیا در ایران تا زمان کودتا ۲۸ سال در ایران اقامت داشت و بر حوادث مهمی چون انقلاب مشروطه و غیره تأثیر نهاده بود. البته آیرونساید به عنوان فرمانده نیروهای نظامی انگلیس در شمال ایران سهم معینی در کودتا داشت ولی او مجر ی دستورات وزیر جنگ وقت بر یتانیا، یعنی سِر وینستون چرچیل، بود. بعدها همین چرچیل، به عنوان نخست وزیر وقت بریتانیا، نقش سرنوشت سازی در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ایفا کرد.
[ویرایش] آثار
- فرهنگ اصطلاحات فارسی به انگلیسی[۱]، اثر: شاپور اردشیرجی ریپورتر- دکتر جاوید قیطانچی، چاپ پنجم، ۱۳۸۸، ناشر: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، شابک
ISBN: 978-964-03-4598-6
- فرهنگ اصطلاحات انگلیسی به فارسی[۲]، اثر: شاپور اردشیر جی ریپورتر، به اهتمام جاوید قیطانچی، چاپ: سوم، ۱۳۸۶، ناشر: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، شابک ISBN: 964-03-4678-0
- A dictionary of Persian-English idioms، ۱۹۷۵
- A dictionary of Persian-English idioms، ۱۹۷۵
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- سر اردشیر ریپورتر، سرویس اطلاعاتی بریتانیا و ایران
- سِر شاپور ریپورتر و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
- رضاخان و کودتای ۱۲۹۹، رزیتا میری، مرکز اسناد انقلاب اسلامی
- وبگاه شهبازی
- عبدالله شهبازی: ”پنهانکاری انگلیسی“ و اسرار دو کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ و ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
- عبدالله شهبازی: کانونهای استعماری، کودتای ۱۲۹۹ و صعود سلطنت پهلوی