اخلال در شبکه‌های ماهواره‌ای توسط دولت ایران

دولت ایران ضمن ممنوعیت استفاده از آنتن‌های گیرنده ماهواره، به جمع آوری آنتن‌ها از مجتمع‌های مسکونی و اقدام به ارسال پارازیت نیز می‌نماید. با این‏که دولت ایران مقابله با فساد را بعنوان یکی از دلایل اصلی این اقدام بر می‌شمرد، بیش‏ترین تمرکز بر روی شبکه‌های خبری سیاسی است. اخلال و پخش پارازیت پس از انتخابات جنجالی ریاست جمهوری در خرداد ۱۳۸۸ شدت بیشتری یافت. ارسال پارازیت با اعتراضات گسترده در داخل و خارج از ایران خصوصا بدلیل نگرانی از ایجاد بیماریهای مختلف در میان شهروندان قرار گرفته‌است که تاکنون بی نتیجه بوده‌است.

ایران هرگز به طور رسمی اتهام ارسال پارازیت بر شبکه‌های خارجی را تایید یا تکذیب نکرده‌است.

روش‏های اخلال

برای مقابله با امواج ماهواره امواجی مشابه اما با قدرت بیشتر که به آن آپلینک گفته می‌شود از یک فرستنده بسوی ماهواره فرستاده می‌شود. از آنجا که ماهواره تفاوت این امواج را درنمی‌یابد، تصمیم به برگزیدن موج قوی‌تر می‌گیرد و بدین گونه دچار اخلال می‌شود. ماهواره هات‌برد که از سوی اغلب کانالهای خبری خصوصا بی‌بی‌سی فارسی، صدای آمریکا و دویچه وله مورد استفاده قرار می‌گیرد و بزرگترین ماهواره مخابراتی اروپاست شاهد بیتشرین میزان ارسال پرازیت بوده‌است.

مرکز کنترل ماهواره «هات‌برد ۸» بر روی مانیتورهای کنترل خود می‌بیند که چگونه امواج اخلالگر بسوی ماهواره فرستاده می‌شود، اما از دست آنها کاری بر نمی‌آید. شرکت اویتل سات با یک نرم‌افزار مخصوص بنام «سات - آی دی» حتی محل فرستادن این پارازیت‌ها را که در تهران است مشخص کرده و به آژانس ملی فرکانس فرانسه نیز در این زمینه شکایت کرده‌است.

شرکت فرانسوی یوتل‌ست که بسیاری از کانال‌های عمده خارجی توسط ماهواره‌های آن در ایران پخش می‌شود در نه ماه گذشته دو شکایت در دادگاه بین‌المللی اقتصادی علیه ایران تنظیم کرده‌است که به ایجاد اختلال در برنامه‌های بی‌بی‌سی فارسی و صدای آمریکا مربوط می‌شود. این شرکت گفت که برای ادامه پخش بدون اختلال این امواج «به طور مستمر دست به عملیات فنی» می‌زند و این که گاه از سایر ماهواره‌هایی که حساسیت کمتری در مقابل پارازیت دارند استفاده کرده‌است.

اخلال پرازیت در مناسبت‌های خاص خصوصا اوج گرفتن اعتراضات مردم شدت بیشتری می‌گیرد.

درن سمالی کارشناس تکنولوژی در سرویس جهانی بی‌بی‌سی معتقد است در ایران از «دو نوع پارازیت» استفاده می‌شود:«نخستین دور پارازیت‌ها در زمان انتخابات از ماهواره فرستاده می‌شد و تنها می‌توانست ماهواره‌ها را مختل کند و اثری بر دیگر وسایل نداشت. اما بعد ازآن دومین گروه سیگنال‏ها ارسال شد. این پارازیت‌ها از ساختمان‌ها و دکل‌های بلند فرستاده می‌شود و قدرت آن بسیار زیاد است و می‌تواند بر بسیاری از ماهواره و دیگر موارد تاثیر گذارد.»

سازمانهای ارسال کننده پارازیت

دقیقا روشن نیست که کدام سازمان حکومتی مسئول انتشار پارازیت است.صداوسیما، سپاه، وزارت اطلاعات، مخابرات یا همه آنان.برخی نمایندگان مجلس مخابرات را مسئول دانسته‌اند اما شرکت مخابرات می‌گوید که این موضوع در حیطه اختیارات آنان نیست و امکاناتش را نیز ندارند.مدیر عامل شرکت مخابرات می‌گوید :«بلندترین دکل‌های شرکت مخابرات ۴۸ متر است، اما برای ارسال پارازیت ماهواره‌ای به دکل‌های بسیار بلندی نیاز است.» هرچند که شرکت مخابرات در تابستان ۱۳۸۸ در یک اقدام جنجالی و سئوال بر انگیز به یک کنسرسیوم که منتقدان دولت می‌گویند متعلق به سپاه و ستاد فرمان امام است، فروخته شد.برخی گزارش‌ها غیر رسمی سپاه پاسداران را مسئول ارسال پارازیت‌ها می‌داند گرچه سپاه تا کنون واکنشی نشان نداده‌است.

به هر حال هنوز به دقت روشن نیست که ارسال پارازیت توسط چه نهاد قدرتمندی صورت می‌گیرد که به هیچ کس حتی مجلس نیز پاسخگو نیست.

پیش از این از کشورهایی همچون بلغارستان، کوبا و ونزوئلا نیز اقدام به ارسال پارازیت صورت می‌گرفت.

بازتا‌ب‌های خارجی

بیانیه اتحادیه اروپا

وزاری امورخارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نشست خود بتاریخ ۲ فروردین ۱۳۸۹ در بروکسل از دولت ایران خواستند که از ارسال پارازیت بر روی کانالهای ماهواره‌ای خودداری کند. وزرای عضو خارجه کشورهای عضو تاکید کرده‌اند که تصمیم دارند از محکومیت لفظی فراتر رفته و اقدامات ملموسی را انجام دهند.

یک ماه پیش از نشست اتحادیه اروپا مدیران سه شبکه بی بی سی، صدای آمریکا و دویچه وله در بیاینه‌ای اقدام دولت ایران در ارسال پارازیت را محکوم کردند. در بخشی از این بیانیه آمده‌است :

مدیران سرویس جهانی بی بی سی، دویچه وله و صدای آمریکا نوشتند: «مقام‌های ایرانی برای پخش آزادانه برنامه هایشان به زبان‌های انگلیسی و عربی در اطراف جهان از همین خدمات ماهواره‌ای استفاده می‌کنند؛ و در همین حال مردم کشور خود را از برنامه‌هایی که از همین ماهواره‌ها از بقیه جهان می‌آید محروم می‌کنند. ما از پخش خبرهای دقیق و بی طرفانه درباره امور جاری به ایران دست برنخواهیم داشت». این سه شبکه می‌گویند که اقدام ایران در ارسال پارازیت، ناقض بند ۴۵ قانون اتحادیه ارتباطات بین المللی است که پخش سیگنال‌های مزاحم را ممنوع می‌کند و از جامعه مسئول نظارت بین المللی (بر این قوانین) خواستند موضعی قاطعانه تر در برابر این اختلال‌های عمدی اتخاذ کند.

دولت‌های بریتانیا، آلمان و فرانسه نیز در بیانیه‌ای که در اسفند ماه منتشر شده بود خواستار موضع گیری اتحادیه اروپا در برابر ارسال پارازیت بودند.

بیانیه سازمان ملل

اتحادیه ارتباطات بین‌المللی دوربرد سازمان ملل متحد از ایران خواسته‌است که به ارسال پارازیت بر روی ماهواره‌های خارجی، که برخلاف قوانین بین‌المللی است، پایان دهد. آی.تی.یو در بیانیه‌ای، که از سوی شورای قوانین رادیویی این اتحادیه سازمان ملل صادر شده، گفته‌است که پارازیت‌ها از داخل مرزهای ایران می‌آید و به سیگنال‌های شبکه‌های ماهواره‌ای که از سوی یوتل‌ست که یک ماهواره‌ای فرانسوی است آسیب می‌رساند. این اتحادیه از ایران خواسته که منبع پارازیت‌ها را بیابد و حذف آن را «در بالاترین اولویت» خود قرار دهد. یوتل‌ست ماهواره اصلی اروپا و یکی از سه گرداننده ماهواره‌ای اصلی دنیاست که مرکز آن در پاریس است. میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا از خدمات این شرکت استفاده می‌کنند و نزدیک به ۳۴۰۰ کانال تلویزیونی از طریق این ماهواره پخش می‌شود. این سازمان پخش پارازیت از سوی ایران را عمدی و مغیر با قوانین دانسته و خواستار توقف آن شده‌است. سان‌جای آچاریا سخنگوی آی.تی.یو با ذکر این‌که این موضوع به ایران گفته شده و ایران مسئولیت آن را نپذیرفته‌است، تصریح کرد که ایرانی‌ها گفته‌اند در باره آن تحقیق خواهندکرد.

خطرات ارسال پارازیت برای سلامتی مردم

مخاطرات پارازیت‌های ارسال شده توسط دولت ایران (در کنار امواج دکل‌های تلفن همراه که عمدتا غیر استاندارد هستند) برای سلامتی شهروندان توسط برخی نمایندگان مجلس و پزشکان مورد تایید قرار گرفته.

ناباروری

ناباروری و اثر گذاری بر روی سیستم عصبی از جمله مهمترین این مشکلات هستند. انوشیروان محسنی بندپی، نایب رئیس کمیسیون بهداشت درمجلس هشتم ضمن تایید آثار زیانبار این امواج گفت: «این امواج»برای سلامت تهرانی‌ها نگران کننده‌است و گزارش‌ها و تحقیقات حکایت از خطرناک بودن این پارازیت‌ها دارد.«علی گورانی، کارشناس بهداشت پرتوهای وزارت بهداشت هم به سایت اینترنتی خبر آنلاین می‌گوید:»اکثر آنتن‌های تلفن همراه که از سوی اپراتورهای تلفن همراه در کشور نصب شده‌اند و پارازیت‌های ارسالی، مجوزایمنی وزارت بهداشت را ندارند. حسن اصیلیان، معاون سابق محیط زیست انسانی سازمان محیط زیست هم دراین باره گفته‌است: «طی تحقیقی که در دانشگاه تربیت مدرس انجام دادیم به این نتیجه رسیدیم افرادی که در معرض تشعشعات دکل‌های تلفن همراه و پارازیت‌ها به اختلال نا باروری پیشرفته مبتلا هستند.»

محمد رضا رزاقی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در کنگره سالیانه تازه‌های باروری و ناباروری که ۲۳ و ۲۴ دی ۱۳۸۸ در تهران برگزار گردید یکی از علت‌های افزایش ناباروری در ایران را قرار گرفتن درمعرض تابش انواع امواج رادیویی، تلفن همراه و پارازیت‌های ماهواره‌ها دانست. وی افزود :

با قرارگرفتن دختران و پسران جوان در معرض این امواج، سلول‌های بلاست (تولید مثلی) تحت تاثیر قرارمی گیرد و سبب از بین رفتن عملکرد جنسی و قدرت باروری آنها می‌شود.

سیستم عصبی

دکتر مجتبی خاکپور، متخصص مغز و اعصاب در ایران معتقد است این امواج اثرات کوتاه مدت و بلند مدت بر افراد به جای می‌گذارد.

آقای خاکپور افزود:«این امواج بر روی جمعیت اثرات کوتاه مدت مثل سردرد یا حالت تهوع و استفراغ دارد. اثرات بلند مدتی نیز بر افراد مسن و سنین پایین تر می‌گذارد. در افراد مسن می‌تواند باعث آریتمی قلبی یا توقف قلب شود. در نوزادان و بچه‌ها در دراز مدت مشکلات جسمانی ایجاد می‌کند و آنها را مستعد به سرطان خون می‌کند.»

آثار مخرب بر جنین و بانوان باردار

این امواج عوارضی برای خانم حامله و جنین از لحاظ شکست کروموزمی ایجاد می‌کند و این شکست‌ها ممکن است باعث اختلالات بین نسلی شود. باید مشخص شود طول موج و فرکانس امواج چه قدر است و بیشترین ضرر این امواج در مناطقی است که این امواج از آنجا منتشر می‌شود، اپراتورها در معرض بیشترین اثرات زیانبار امواج خواهند بود."

افزایش حرارت بدن

گزارش‌های مختلفی در مورد خطرناک بودن این امواج منتشر شده است؛ مهندس مولوی عضو هیات علمی دانشکده پست و مخابرات ایران، پیش از این گفته بود که امواج در محدوده فرکانس ماکرویوو (بین ۳۰۰ مگاهرتز تا ۳۰۰ گیگاهرتز) پس از نفوذ به بدن انسان نوعی اثر گرمایی تولید می‌کند و باعث بالا رفتن درجه حرارت بدن می‌شود.

وزرات بهداشت ایران نیز ضمن پذیرش زیانبار بودن ارسال پارازیت وعده پیگیری همه جانبه آنرا داد، گرچه درباره نتایج آن خبری منتشر نشد.

اخلال در ناوبری هواپیماها و تلفن همراه

کارشناسان مستقل می‌گویند بدون آگاهی از مشخصات فنی مورد استفاده در شبکه ناوبری هواپیماها و فرودگاهها در ایران و شبکه تلفن‌های همراه به دقت نمی‌توان در باره این اثر گذاری اظهار نظر کرد اما اگر دکل‌ها نزدیک به ساختمان بانک یا فرودگاه‌ها باشد امکان تاثیرگذاری این پارازیت‌ها تا حدودی وجود دارد.

روشهای مقابله با پارازیت

روشهای مختلفی برای بی اثر کردن پارازیت‌ها تجربه شده، اما به نظر می‌رسد استفاده از ماهواره یوتل ست W۳A که دولت ایران تا کنون اقدام به ارسال پارازیت بر روی آن نکرده آسان‌ترین راه باشد. که گفته می شود اخیرا این ماهواره نیز با پارازیت مواجه شده است.

جستارهای وابسته

• پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)
• قطع سامانه پیامک ایران در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸
• تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی
• صدای آمریکا
• یوتل‌ست
• پارازیت ماهواره‌ای

پیوند به بیرون

• تاثیر امواج تلفن همراه و پارازیت‌ها‌ بر سقط جنین
• اذعان وزیر ارتباطات ایران به 'عواقب بسیار سوء' پارازیت‌های ماهواره‌ای
• ایران به کمک سوریه روی بی بی سی فارسی پارازیت می اندازد
• انتقاد عرب‌ست از ارسال پارازیت توسط ایران
• وقتی پارازیت‌ "سوسک‌های تهران را ناپدید کرد
• پارازیت‌اندازی ماهواره‌ای تهدیدی جدی علیه آزادی رسانه‌ای است