اختلال شخصیت نمایشی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
داده‌ها در دیگر منابع
آی‌سی‌دی-۱۰ F60.4
آی‌سی‌دی-۹ 301.50
مدلاین پلاس 001531
سمپ D006677



افراد مبتلا به اختلال شخصيت نمايشي (به انگلیسی: (Histrionic personality disorder (HPD ) تحريك پذير و هيجاني اند و رفتاري پر رنگ و لعاب، نمايشي و برونگرايانه دارند. اما علي رغم رفتار متظاهرانه و پر زرق و برقي كه دارند، اغلب نمي توانند دلبستگي عميقي را به مدت طولاني حفظ كنند.[۱] این بیماران، خود را همتای برترین ستاره‌های سینما می‌دانند و همواره ستاره متظاهر مجلس بوده، و با دلربایی، جذابیت‌های ظاهری، و اغواگری و عشوه‌گری می‌کوشند در کانون توجه باشند. آنان هیجان ها و روابطی پر‌شور، ولی در عین حال سطحی و پیوسته در حال تغییر دارند. آنان با فخر فروشی درباره داشتن سهام سازمان‌های بزرگ یا مهارت‌های ورزشی، می‌کوشند توجه دیگران را به خود جلب کنند. علایق و نگرش‌های آنان به‌ سهولت تحت تأثیر دیگران یا نقشی که هم‌اکنون ایفا می‌کنند، قرار می‌گیرد. آنان به سرعت، روابط صمیمانه پرشوری را برقرار می‌کنند، ولی به سرعت خسته شده و احساس می‌کنند که قدر‌شناسی کافی از آنان به عمل نیامده است.[۲]

تشخيص[ویرایش]

بيماران مبتلا به اختلال شخصيت نمايشي در مصاحبه، كلا همكاري خوبي دارند و مشتاق اند كه تاريخچه خود را با جزئيات كامل ارائه دهند. در صحبت كردن آنها، ژست ها و تاكيد ها و مكث هاي نمايشي شايع است. لغزش هاي زباني در گفتار آنها زياد است و زباني پر زرق و برق و پر رنگ و لعاب دارند. اظهار نظرهاي عاطفي در آنها شايع است، اما اگر مجبورشان كنيد كه وجود احساس خاصي ( مثل خشم، اندوه، و خواستهاي جنسي) را در خود قبول كنند ابراز تعجب، نارضايتي، يا انكار مي كنند. از معاينه شناختي آنها معمولا نتايج طبيعي بدست مي آيد، جز اينكه در تكاليف مربوط به تمركز يا رياضيات ممكن است پافشاري نشان ندهند و با كمال تعجب، موضوعات عاطفي را هم خيلي زود از ياد مي برند.[۱]

ملاك هاي DSM-IV-TR در مورد اختلال شخصيت نمايشي[ویرایش]

احساساتی بودن و توجه طلبی مفرط به صورت الگویی نافذ و فراگیر که از اوایل بزرگسالی شروع شده باشد و در زمینه های مختلف تظاهر یابد،‌ که علامت اش وجود لااقل پنج تا از موارد زیر است:

  1. در موقعیت هایی که مرکز توجه نیست ،‌ناراحت باشد و در رنج و مشقت به سر برد.
  2. مشخصه تعاملش با دیگران،‌رفتار نامتناسب به صورت اغواگری جنسی یا تحریک کنندگی جنسی باشد.
  3. ابراز احساساتش به سرعت تغییر کند و سطحی باشد.
  4. همواره از ظاهر جسمی خود برای جلب توجه دیگران استفاده کند.
  5. سبک تکلمش به نحوه افراطی مبتنی بر حدس و گمان و فاقد جزئیات باشد.
  6. خود نما و نمایشی باشد و در ابراز احساسات مبالغه کند.
  7. القا پذیر باشد،‌ یعنی به راحتی تحت تأثیر افراد یا موقعیت ها قرار گیرد.
  8. روابط را خودمانی تر از آنچه واقعاً هستند، بپندارد.[۳]

خصايص باليني[ویرایش]

بيماران مبتلا به اختلال شخصيت نمايشي، رفتار توجه طلبانه بسيار زيادي از خود نشان مي دهند. آنها در افكار و احساسات خود اغلب مبالغه مي كنند و هر چيز ساده اي را مهمتر از آنچه در واقع هست، جلوه مي دهند. اگر كانون توجه واقع نشوند يا تحسين و تاييد نشوند، تندخو مي شوند، مي زنند زير گريه، و ديگران را ملامت مي كنند و به آنها افتراهاي ناروا مي زنند. رفتار اغواگرانه در اين گونه بيماران، از هر جنسي كه باشند، شايع است. پرداختن به تخيلات جنسي در مورد افرادي كه با آنها رابطه دارند، در اينها شايع است، منتها اين تخيلات را هميشه بر زبان نمي آورند و به عوض اين كه از نظر جنسي پرخاشگر باشند، عشوه گر و اهل لاس زدن هستند. اين بيماران ممكن است به كژكاري رواني-جنسي مبتلا باشند: زنهاي نمايشي ممكن است آنورگاسمي داشته باشند و مردهاي نمايشي هم ممكن است دچار ناتواني جنسي باشند. براي آنكه مطمئن شوند نزد جنس مخالف جاذبه دارند، ممكن است تكانه هاي جنسي خود را به عمل درآورند. نياز آنها به مطمئن ساختن خود تمامي ندارد، با اين حال، روابط آنها اغلب سطحي است و ممكن است افرادي مغرور، غرق در خود و دمدمي مزاج باشند. نيازهاي بسيار شديد آنها به وابستگي باعث مي شود كه زود به هر كس اعتماد كنند و خيلي راحت بشود فريبشان داد. دفاعهاي عمده بيماران دچار اختلال شخصيت نمايشي، واپس زني و تجزيه است. در نتيجه دفاع اول از فهم احساسات واقعي خود عاجزاند و در نتيجه دفاع دوم نمي توانند انگيزه هاي خود را توضيح دهند. اين افراد اگر تحت فشار رواني قرار گيرند، حس واقعيت سنجي اشان به راحتي مختل مي شود. [۱]

تشخيص افتراقي[ویرایش]

افتراق نهادن ميان اختلال شخصيت نمايشي و اختلال شخصيت مرزي، دشوار است. البته اقدام به خودكشي، ابهام در هويت، و حملات گذراي روانپريشي، در اختلال شخصيت مرزي محتملتر است. اگرچه مي شود در يك بيمار هر دو تشخيص مذكور را هم مطرح كرد، اما بالينگر بايد بتواند اين دو را از هم تفكيك كند. اختلال جسماني سازي يا سندروم بريكه نيز ممكن است همزمان با اختلال شخصيت نمايشي پيدا شود. براي بيماران مبتلا به اختلال روانپريشي گذرا و اختلالات تجزيه اي، مي شود تشخيص اختلال شخصيت نمايشي را نيز همزمان مطرح كرد.[۳]

سير و پيش آگاهي[ویرایش]

با بالا رفتن سن علايم كمتري در بيماران مبتلا به اختلال شخصيت نمايشي ديده مي شود، اما از آنجا كه انرژي اين بيماران نيز با افزايش سن كمتر مي شود، تفاوتي كه در علايم آنها ديده مي شود ممكن است ظاهري باشد، نه واقعي. اين بيماران، افرادي هيجان طلب هستند و ممكن است با قانون درگير شوند و به سوء مصرف مواد روي آورند، يا لاابالي گري كنند. [۳]

درمان[ویرایش]

روان‌درمانی[ویرایش]

بيماران دچار اختلال شخصيت نمايشی اغلب از احساسات واقعی خود بی‌خبرند؛ لذا تبيين احساسات درونی آنها فرايند درمانی مهمی است. روان‌درمانی مبتنی بر روانكاوی، چه به صورت گروهی و چه به صورت فردی، شايد درمان انتخابی اختلال شخصيت نمايشی باشد.[۳]

دارودرمانی[ویرایش]

برای برخی علايم می‌شود از دارودرمانی هم به صورت کمکی استفاده كرد ( مثل استفاده از داروهای ضد افسردگی برای افسردگی و علايم جسمی، داروهای ضداضطراب برای اضطراب و داروهای ضدروان‌پريشی برای مسخ واقعيت و خطاهای ادراكی).[۳]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ هارولد کاپلان و بنیامین سادوک، چکیده روانپزشکی بالینی، دو:‎ ۴۲۳.
  2. فرانسس، آلن. مبانی تشخیص روانپزشکی برا اساس DSM-5. ترجمهٔ عبدالرضا منصوری راد. تهران: کتاب ارجمند، ۱۳۹۲. ۱۳۴. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۲۰۰۳۷۱۳. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ هارولد کاپلان و بنیامین سادوک، چکیده روانپزشکی بالینی، دو:‎ ۴۲۴.