اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در شهریور ۱۳۹۰ مقامات و رسانه‌های ایران از کشف اختلاسی بزرگ در بانک‌های ایران خبر دادند که مه آفرید امیرخسروی توانست مبلغ ۳ هزار میلیارد تومان ( سه تریلیون تومان ) و یا ۲۸۰۰ میلیارد تومان را از شبکه‌های بانکی ایران به سرقت ببرد. به نوشتهٔ رسانه‌های ایران این بزرگترین اختلاس در تاریخ ایران بوده‌است. این اختلاس بازتاب فراوانی داشت و زمینهٔ درگیری میان دو جناح مختلف از اصولگرایان را سبب شد.[۱] در این اختلاس ۷ بانک دخیل بوده‌اند و رقم اختلاس در سال ۸۸ کمتر از ۸۰ میلیارد تومان، در سال ۸۹ حدود ۸۰۰ میلیارد تومان و در سال ۹۰ نیز ۲۸۰۰ میلیارد تومان بوده‌است. این اختلاس که از طریق بانک صادرات ایران انجام و کشف شده‌است منجر به لغو مجوّز بانک آریا و دستگیری رئیس آن امیر منصور آریا و افراد دیگری شده‌است.[۲][۳][۴] بانک ملی، بانک سامان، بانک سپه، بانک صنعت و معدن و بانک پارسیان از جمله بانک‌های درگیر در اختلاس بوده‌اند.[۵]

در جلسات دادگاه فساد بانکی نام چندین تن از مدیران دولتی برده شده است که می‌توان به وزیر سابق راه و ترابری، معاون وزیر صنایع، قائم مقام سابق بانک مرکزی، معاون سابق وزیر اقتصاد، وزیر سابق صنایع، معاون سابق وزیر راه و ترابری و برخی از نمایندگان مجلس اشاره کرد.[۶]

بر اساس حکم بدوی صادر شده ۴ تن از متهمان به اعدام، ۲ تن به حبس ابد و سایر متهمان نیز به حبس‌های طولانی مدت محکوم شده‌اند.[۷]

جزئیات اختلاس[ویرایش]

رسانه‌های ایران و مقامات مختلف حکومتی و سیاسی مطالب مختلفی پیرامون جزئیات این اختلاس و نحوه کشف آن بیان کردند. سخنان مقامات حکومتی پیرامون سازمان و یا فردی که اختلاس را کشف کرده بعضاً متناقض است. همچنین برخی از آنان خواستار آن شدند که بدلیل کشف اختلاس مورد تقدیر قرار گیرند که این اظهارات واکنش منفی در جامعه بدنبال داشت.

به نوشتهٔ روزنامه تهران امروز در شماره ۲۲ شهریور ۱۳۹۰ حدود ۲ هزار میلیارد تومان از مبالغ اختلاس شده از کشور خارج شده‌است، اما رئیس بانک مرکزی این موضوع را تکذیب کرده و گفت که دلیلی حاکی از خروج مبالغ اختلاس شده از کشور موجود نیست. [۸]

به نوشته خبرگزاری فارس مدیرکل دفتر بازرسی وزارت اقتصاد در مهرماه سال ۸۸ طی نامه‌ای به مسئولان بانک صادرات، خواستار عدم ارائه تسهیلات به گروه امیر منصور آریا با توجه به بدهی این شرکت به سیستم بانکی شده بود، که در پاسخ رئیس بانک صادرات (سیدمحمد جهرمی) نوشته بود:«گروه امیرمنصور آریا از مشمولیت ماده ۱۴۱ قانون تجارت خارج شده و عمده تعهدات کوتاه مدت شرکت‌های طرف قرارداد پرداخت شده‌است. در ضمن قسمتی از تعهدات بانک‌ها توسط این شرکت پرداخت شده و سایر تعهدات سیستم بانکی طرف قرارداد هم تعیین تکلیف شده‌است.» جهرمی اضافه کرده بود که گروه امیرمنصور آریا نسبت به اصلاح ساختار مالی، نسبت‌های مالی، روش‌های فروش و تامین مواد اولیه اقدام کرده‌است. بانک صادرات پس از انتشار این سند در پاسخ جوابیه‌ای منتشر کرد و مسئولیت را به مدیر عامل قبلی و مدیر حراست محول کرد.[۹]

خبرگزاری فارس همچنین نامه داخلی را منتشر کرد که بر اساس آن مسئولان این بانک در سال ۸۸ در جریان وضعیت نامناسب مالی گروه امیرمنصور آریا بوده‌اند و هشدارهای لازم به این بانک برای عدم پرداخت تسهیلات داده شده بود.[۱۰]

حضور نزدیکان احمدی نژاد در پرونده[ویرایش]

جهرمی، مدیر عامل سابق بانک صادرات با متهم کردن خواهرزاده اسفندیار رحیم مشایی گفت: {{اعترافات خوبی به دست آمده و مشخص شده که آقای خاوری چقدر پول گرفته یا اینکه خواهر زاده آقای مشایی چه مقدار دریافت کرده است و در کیفر خواست نامش آورده شده است...دو مدیرعامل بانک دولتی در این داستان رشوه گرفته‌اند و در کیفر خواست آمده است}}. [۱۱] [۱۲]

حضور نمایندگان مجلس در پرونده[ویرایش]

دادستان تهران از فراخوان چهار نماینده به عنوان مطلع در این پرونده خبر داد. [۱۳]. گفته می‌شود که شانزده نماینده در این اختلاس دخیل بوده‌اند[۱۴]. برخی تعداد نمایندگان درگیر را تا سی نماینده اعلام می‌کنند[۱۵]. همچنین دو الی سه کاندیدای انتخابات مجلس نهم به دلیل درگیر بودن در پرونده اختلاس رد صلاحیت شده‌اند[۱۶].

سیر قضایی[ویرایش]

وکیل متهمان[ویرایش]

در حالیکه امیرعباس سهراب بیگ اعلام کرد که وکالت متهم پرونده اختلاس را نپذیرفته‌است اما دادستان عمومی و انقلاب اهواز به خبرآنلاین گفت که وی با امضای اسناد قانونی وکیل این پرونده شده‌است. وی که در حال حاضر وکیل دعاوی است پیش از این معاونت اجرایی قوه قضائیه در زمان هاشمی شاهرودی، مشاور معاون حقوقی رئیس قوه قضائیه، ریاست کل دادگستری استان گیلان و رئیس کل دادگستری خوزستان بوده‌است.[۱۷]

رئیس قوه قضائیه در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۹۰ گفت :«فرار مالیاتی گسترده و دریافت وامهای زیاد، بدون پشتوانه و فقدان وثیقه‌های معتبر و کافی از جمله موارد کشف شده در پرونده فساد مالی اخیر است.»[۱۸]

واکنش‌ها[ویرایش]

واکنش‌ها در دولت[ویرایش]

سید شمس‌الدین حسینی وزیر اقتصاد دولت ۲۷ شهریور ماه و اندکی پس از رسانه‌ای شدن اختلاس پس از حضور در نمایشگاه بورس، بانک و خصوصی‌سازی در جمع خبرنگاران ادعا کرد که «هنوز هیچ چیز روشن نیست و اگر من هم جای رئیس بانک صادرات بودم استعفا نمی‌دادم».[۱۹]

واکنش‌ها در مجلس[ویرایش]

مجلس در ۲۷ شهریور جلسه‌ای غیر علنی برای بررسی موضوع اختلاس تشکیل داد. در این جلسه ابتدا پورمحمدی رئیس سازمان بازرسی کل کشور و نام بردن از برخی دولتمردان بعنوان حامیان اختلاس گر بزرگ با واکنش منفی یکی از نمایندگان حامی دولت و دولتمردان حاضر در جلسه مواجه گردید. آنان معتقد بودند که پیش از اثبات در محکمه قضایی نباید نام افراد برده شده و به آنان اتهام وارد شود.[۲۰]

حمیدرضا کاتوزیان رئیس کمیسیون انرژی مجلس به خبرآنلاین گفت رئیس کل بانک مرکزی گفته که این اختلاس «مسئله مهمی نیست و در همه جای دنیا اتفاق می‌افتد» وزیر اقتصاد نیز فرد اختلاس کننده را قهرمان صنعتی کشور خواند که در سالهای گذشته ده هزار اشتغال ایجاد کرده‌است و اکنون خطایی صورت گرفته ولی این فرد قهرمان است.[۲۱][۲۲] احمد توکلی نیز در جمع خبرنگاران خواستار استعفای دولت مردان شد.

کار آن آمریکایی بزرگ‌ترین کلاهبرداری آمریکا بود و اگر آن اختلاس را به نسبت تولید ناخالص آمریکا مقایسه کنیم، آن کلاهبرداری ۴۶ درصد از تولید ناخالص ملی (GDP) آمریکاست و اگر رسوایی واقع شده در ایران را با تولید ناخالص ملی کشورمان مقایسه کنیم، ۷۲ درصد می‌شود؛ یعنی ۵/۱ برابر بزرگ‌تر از فاجعه فساد مالی واقع شده در آمریکاست. اخبار سوءاستفاده‌های متعددی که منتشر می‌شود، وقتی خوب مورد رسیدگی واقع نشده و افراد و مقامات بلندپایه دولت متهم هستند و به اتهام آنها رسیدگی نمی‌شود، این مساله سیگنال امنیت را به فاسدها می‌دهد و آنها دست به هر کاری می‌زنند.... در همین اختلاس بزرگ، فردی در دهه ۸۰ با داشتن یک گاوداری به جایی می‌رسد که ۳۸ شرکت تاسیس کرده، ۳۸ کارخانه دارد و ۱۸ پروژه در حال اجرا نیز در اختیار گرفته‌است..... قوه‌قضاییه نباید سبک و سنگین و چاق و لاغر کند، اگر قبلاً به اتهامات صاحبان قدرتی که متهم به فساد بودند رسیدگی می‌شد، امروز اختلاس‌گران چنین کاری نمی‌کردند. مسوولان دولتی می‌گویند که بانک مرکزی گفته که ما علم غیب نداشتیم، بنده به آنها می‌گویم که نظام بازرسی را برای کشف غیب تاسیس کردند؛ معاون بانک مرکزی یعنی آقای حمید پورمحمدی..... مسوول نظارت بر بانک‌ها، صدور مجوز برای بانک‌ها و مسوول تنظیم مقررات اعمالی برای نظارت بود اما به کدام وظیفه خود عمل کرده‌است. وقتی افراد ناشایست و نالایق با پشتیبانی دفتر رییس‌جمهور سمت می‌گیرند، نتیجه‌اش همین می‌شود؛ ما می‌گوییم که وقتی افراد نالایق سر کار هستند..... اینها به طور طبیعی سیستم را مستعد فساد می‌کنند...... وقتی در دولت کسانی هستند که احمدی‌نژاد دور آنها خط قرمز می‌کشد و اجازه نمی‌دهد که قوه‌قضاییه وظیفه قانونی خود را انجام داده و به پرونده آنها رسیدگی کند، معلوم است که افراد بی‌سر و پا این‌طور طمع می‌کنند که هفت بانک را به هم بدوزند...... به دولت و اعضای کابینه می‌گویم که در ژاپن در سال ۹۸ دو کارمند در وزارت اقتصاد متهم به رشوه‌خواری شدند اما پس از این اتهام مدیرکل ذیربط خودکشی کرد و وزیر اقتصاد هم استعفا داد؛ خودکشی پیشکش شما، استعفا داده و بروید. شما که نمی‌توانید زیردستی‌های خود را کنترل و نظارت کرده و افراد ناسالم را سر کار می‌آورید و کشور را به این وضع می‌رسانید، خودکشی نمی‌خواهد بکنید، فقط استعفا بدهید.

او این را هم گفت که اگر رییس‌جمهور از ماجرا مطلع بوده باید مستقیماً پاسخگوی اعتبارات باشد.[۲۳] محمدرضا خباز نیز گفت:

آقای احمدی‌نژاد و مسئولین دولت‌های ایشان ادعا دارند که پاک‌ترین دولت‌های تاریخ هستند و من می‌خواهم این سوال را مطرح کنم که اگر با این اختلاسی که صورت گرفته این دولت پاک‌ترین دولت است، پس دولت ناپاک را چگونه می‌توان شناخت؟

[۲۴]

به گفته محمدرضا تابش عضو فراسیون اقلیت مجلس «موارد مشابهی نظیر اختلاس سه هزار میلیارد تومانی وجود دارد، ولی چون گفته‌اند سخنی نگوییم از بیان آنها صرف نظر می‌کنم. شبیه به تخلف سه هزار میلیارد تومانی باز هم وجود دارد، اما عزمی برای رسیدگی به آنها وجود ندارد. ببینید وقتی می‌گویم مجلس کارکردش را از دست داده‌است...»[۲۵] ۲۲ نماینده مجلس نیز خواستار تشکیل کمیته‌ای ویژه برای پیگیری اختلاس شدند.[۲۶]

به دنبال انتشار گزارش‌هایی مبنی بر دست داشتن علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، و چند تن دیگر از نمایندگان در اختلاس «سه هزار میلیارد تومانی»، بروجردی اظهار کرد که او و فرزندانش نقشی در فساد مالی نداشته‌اند.

این در حالی است که کریم قدوسی، یکی از اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس، می‌گوید علاءالدین بروجردی از گروه اقتصادی امیر منصور آریا، مجموعه‌ای که گفته می‌شود در رأس این اختلاس قرار دارد، حمایت می‌کرده است.

قدوسی در این خصوص به روزنامه اعتماد گفت که بروجردی «با استفاده از سربرگ کمیسیون توصیه‌هایی را در جهت حمایت از گروه اقتصادی امیرمنصور آریا انجام داده و این امر کفایت می‌کند که وی از ریاست کمیسیون استعفا کند».

کریم قدوسی همچنین تأکید کرد که «اگر بروجردی استعفا نکند، برکنارش می‌کنیم از ریاست کمیسیون امنیت ملی».[۲۷]

واکنش‌ها در قوه قضائیه[ویرایش]

غلامحسین محسنی‌اژه‌ای که از سوی رئیس قوه قضائیه بعنوان مسئول رسیدگی به پرونده تعیین شده‌است ضمن سفر به خوزستان گفت:

این نکته باعث تاسف است که برخی افراد به جای اینکه برای فساد بزرگی که صورت گرفته‌است، از مردم عذرخواهی کنند و بگویند چه زمینه‌ای بوده که موجب این مساله شده‌است و همچنین در معرفی افراد خاطی و ارایه اسناد، به قوه قضاییه کمک کنند، به فرافکنی اقدام و در مصاحبه‌هایشان ادعا می‌کنند که همه مظنونان را شناسایی کرده‌اند. محسنی‌اژه‌ای تصریح کرد: از مدیران بانک مرکزی، ملی، صادرات و وزارت اقتصاد و دارایی که ادعا می‌کنند متهمان را شناسایی کرده‌اند، سوال دارم که آیا در این مدت گزارشی به مقامات قضایی استان خوزستان ارایه کرده‌اند؟ وی با بیان اینکه در این مدت ۴۳ روز هیچ گزارش رسمی‌ای از سوی این مراجع به دادگستری استان خوزستان نرسیده است

وی از دستگیری ۱۹ نفر در ارتباط با این پرونده خبر داد.[۲۸]

نقش بانک ملی ایران در فسادهای عظیم اقتصادی[ویرایش]

بعد از ماجرای محمودرضا خاوری مدیرعامل بانک ملی ایران در پرونده رسوایی بزرگ اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی در ایران نکته جالب در این پرونده آن است که این برای چندمین بار است که در یک پرونده فساد بزرگ مالی در کشور ، بانک ملی ایران هم دخالت اساسی دارد پیشتر نیز در جریان فساد بزرگ اقتصادی در پرونده المکاسب از اسدالله امیر اصلانی مدیرعامل بانک ملی ایران به عنوان متهم ردیف اول نام برده شد که این به شبه ها و ابهامات اقتصادی بسیار زیادی در ساختار و بدنه و همچنین نقش این بانک بزرگ در فسادهای اقتصادی انجامیده است.[۲۹][۳۰]

واکنش فعالان سیاسی[ویرایش]

عماد افروغ نماینده مجلس هفتم از جناح اصولگرا گفت:«وقتی که شعارهای خوب انقلاب ما ابزاری برای رفتارهای غیرانقلابی می‌شوند، تبعا یک چنین نتیجه‌ای در بر خواهد داشت. وقتی که با مفسدین اقتصادی و به ویژه مفسدینی که به گونه‌ای دست در قدرت دولتی دارند مقابله جدی نمی‌شود، خواه ناخواه بستری برای این گونه موارد فراهم می‌شود.... مساله این جاست که وقتی پرونده بیمه مطرح شد و نقش مقامات اجرایی کلیدی در فسادهای مالی مطرح شد به آن‌ها هیچ توجهی نشد گویا هیچ اتفاقی نیفتاده است، بنا براین این گونه خواه ناخواه زمینه برای چنین فسادهایی فراهم خواهد شد»[۳۱]

سایت آینده مدعی شد که دولت شرکت مهندسی خط و ابنیه راه آهن را با شرایطی خاص به این گروه واگذار کرده است.(« شرکت خط و ابنیه راه آهن تنها با ۵ درصد ارزش اسمی آن، به صورت قسطی واگذار شد، به نحوی که خریدار این شرکت که اموال فراوان را به تصاحب درآورده بود، تنها ۵ درصد به عنوان پیش پرداخت و مابقی را در اقساط ده ساله به صورت قرض الحسنه خریداری کرده بود.») همچنین به ادعای سایت آینده «پروژه راه آهن شیراز ـ جهرم ـ لار ـ بندرعباس، باز هم بدون مناقصه به این شرکت واگذار شده و سپس ۱۲۶۰میلیارد تومان هزینه این پروژه که قاعدتاً باید توسط پیمانکار یعنی گروه آریا تامین گردد، ۸۵ درصد از سوی بانک ملی فاینانس گردیده و ۱۵ درصد آن را خود وزارت راه و شهرسازی متقبل شده است.»[۳۲]

اعدام مه‌آفرید امیرخسروی[ویرایش]

سرانجام پس از صدور رای دادگاه در بامداد سوم خرداد ۱۳۹۳ حکم اعدام مه آفرید خسروی اجرا شد. بر این اساس دادسرای عمومی و انقلاب تهران اعلام کرد، حکم محکومیت به اعدام محکوم علیه زندانی مه آفرید امیرخسروی فرزند منصور، سحرگاه روز شنبه، سوم خردادماه ۱۳۹۳ در محل زندان اوین اجرا شد.[۳۳][۳۴] برخی دیدگاههای تحلیلگرانه در این زمینه این اعدام حاکی از این است که دادگاه بیش از آنکه به دنبال کشف حقیقت و اجرای عدالت بوده باشد، به دنبال ارضاء و اقناع افکار عمومی بوده است.[۳۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «3هزارمیلیارد پول بانک مرکزی وبانک ملی بوده»
  2. جهرمی: یک هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان از اختلاس بانکی هنوز پرداخت نشده‌است.
  3. واکنش بهمنی به اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی؛ به بانک صادرات هشدار داده بودیم.
  4. رکورد اختلاس در ایران شکسته شد: ۳هزار میلیارد تومان!
  5. واگذاری صدها هکتار زمین به 'اختلاس‌گر بزرگ' در کیش و کاشانک با قیمت متری ۱۶ریال!
  6. از سوی برخی مطلعان و متهمان در دادگاه فساد بانکی مطرح شد: اتهامات جدید علیه مقامات دولتی؛ دنیای اقتصاد؛ ۸ خرداد ۱۳۹۱
  7. سخنگوی قوه‌قضائیه اعلام کرد اعدام برای ۴ متهم فساد بزرگ؛ دنیای اقتصاد؛ ۱۰ مرداد ۱۳۹۱
  8. آفتاب - ادعای خروج ۲ هزار میلیارد از اختلاس بزرگ به خارج
  9. افشاگری بانک مرکزی وبانک صادرات علیه یکدیگر
  10. نامه سال ۸۸ وزارت اقتصاد به بانک صادرات: به گروه امیرمنصور آریا تسهیلات ندهید
  11. سایت خبری شفاف: رد پای نزدیکان مشایی در اختلاس بزرگ تاریخ ایران
  12. سایت خبری شفاف:آیا خواهرزاده مشایی رشوه گرفته است؟
  13. سایت خبری شفاف: پای نمایندگان مجلس نیز به اختلاس باز شد
  14. سایت خبری شفاف: شانزده نفری که قطعاً رد صلاحیت می‌شوند
  15. سایت خبری شفاف: خبرتوکلی ازسوء استفاده30نماینده درمجلس
  16. سایت خبری شفاف: ردصلاحیت 2 الی3 نماینده مرتبط با اختلاس
  17. معاون اجرایی قوه قضاییه در دوره شاهرودی، وکیل مدافع متهم اختلاس ۳ هزار میلیاردی؟!
  18. «فرار مالیاتی گسترده در پرونده فساد مالی». فردا، ۲۰ مهر ۱۳۹۰. 
  19. جهرمی چرااستعفادهد؟من هم بودم نمی‌دادم!
  20. خشم دولت از افشاگری پورمحمدی درمجلس
  21. BBC فارسی - ایران - دستگیری متهم اختلاس سه میلیارد دلاری بانک صادرات ایران
  22. BBC فارسی - اقتصاد - دفتر احمدی نژاد ارتباط رئیس این دفتر با اختلاس بانکی را تکذیب کرد
  23. روزنامه شرق- استعفا دهید- دوشنبه,۲۸ شهریور ۱۳۹۰
  24. «اگراین دولت پاکترین است، پس ناپاک چیست؟»
  25. مواردی مشابه اختلاس ۳ میلیاردی وجود دارد ولی گفتند نگوییم!
  26. تشکیل کمیسیون ویژه اختلاس در مجلس
  27. رئیس کمیسیون امنیت مجلس: من و فرزندانم در اختلاس دست نداشتیم
  28. روزنامه شرق-اژه‌ای: برخی جای عذرخواهی فرافکنی می‌کنند- دوشنبه,۲۸ شهریور ۱۳۹۰
  29. http://web.archive.org/web/20080926072727/http://www.voanews.com/persian/archive/2008-08/2008-08-08-voa13.cfm
  30. http://www.bbc.co.uk/persian/iran/030312_a-almakaseb.shtml
  31. افروغ:ریشه اختلاس درپاسخگو نبودن دولت است
  32. «دولت هیچ ارتباطی با پرونده اختلاس ندارد، این هم دلیلش!آقای احمدی نژاد از سرمایه گذاری حمایت می کنید یا از سرمایه سوزی؟*». آینده نیوز، ۱۸ مهر ۱۳۹۰. 
  33. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13930303000072
  34. http://www.mehrnews.com/detail/News/2297379
  35. «'صادق زیباکلام به زندان محکوم شد'». bbc فارسی، 19 ژوئن 2014 - 29 خرداد 1393.