احمدشاه درانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
احمدشاه درانی
پادشاه افغان
Ahmad Shah Baba,Durani.jpeg
احمدشاه درانی
دوران سلسله درانی ۱۷۷۳-۱۷۴۷
تاجگذاری قریه شینه ولسوالی بگرامی
لقب(ها) بابای بزرگ
زادروز حدود ۱۷۲۳ م
زادگاه هرات
مرگ ۱۷۷۳ م
محل مرگ قندهار، افغانستان
آرامگاه قلای سالو
پیش از تیمورشاه
پس از نادرشاه افشار
کاخ قلعه کلوخک
دودمان سلسله درانی
دین اسلام

احمد خان اَبدالی (١١٠١ - ١١٥١هجرى خورشيدى) که پسان ها پس از بقدرت رسيدن قدرت, تخلص درانى به خود داد و ممکن با لقب در دوران و يا استعاره آلماس و زر و سيم به احمد شاه درانی مشهور شد. وى در سال ١٧٢٢ ميلادى برابر به ١١٣٤ هجرى قمرى برابر به ١١٠١ هجرى خورشيدى در شهر هرات خراسان بزرگ آنزمان امروز درحدود افغانستان کنونی به دنیا آمد. در سال تولد اش پدراش زمان خان فوت نمود. خانواده پدرى اش ازقوم سدوزائی - شاخه پوپلزائی - از قبیله‌های پشتون ملتان هند و ايران مى آيند که امروز پس از سال ١٩٤٨ م مربوط استان خیبر پختونخوا پاکستان مي باشد. مادر اش به قول تاريخ نويسان پشتون از قوم اليکوزى شاخه باريکزى و در ارغنداب کندهار زندگى ميکرد. دانشنامه برتانيه هم در پيرامون زادگاه هاى شاننظرات گوناگون باز تاب نموده است . [۱] وى در جوانی توسط شاه حسین خلجی، حکمران قندهار زندانی شد ولی پس از آنکه نادرشاه افشار در سال ۱۷۳۶ میلادی، قندهار را تصرف کرد، به خدمت نادرشاه درآمد و پس از مدتی فرمانده یکی از لشکرهای نادرشاه شد.


پادشاهی بر خراسان[ویرایش]

پس از قتل نادر «در سال ۱۷۴۷ میلادی برابر به ١٠٥٩ هجرى قمرى برابر به ١١٢٦ هجرى خورشيدى دولتی در خراسان پدید آورد»[۲] هدف وی از اعلان پادشاهی همانند دیگر مدعیان نظیر علیقلی خان برادر زادهٔ نادر سلطنت بر ایران بود. .[۳] بعدها قلمرو پادشاهی وی افغانستان نام گرفت.[۲]

الماس کوه نور پس از قتل نادرشاه به دست وی افتاد.

تشابه اسمی دو طایفه درانی در کرمان و افغانستان، این احتمال را به وجود آورده است که ریشه قومی مشترکی داشته باشند؛

ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻭ ﺗﺤﻜﻴﻢ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ[ویرایش]

{{ ﻣﻮﻗﻌﻴﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻰ ﺑﺮﺍﻯ ﺗﺤﻜﻴﻢ ﻳﻚ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺮﻛﺰﻯ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﻧﻤﻮﺩ، ﺩﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺯﻳﺮ ﺣﻜﻤﻔﺮﻣﺎ ﺑﻮﺩ: ﺍﺳﺘﻴﻼ ﻭ ﺗﺠﺰﻳﺔ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﺟﻨﺒﻲ، ﻋﺪﻡ ﻣﻮﺟﻮﺩﻳﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ، ﺭﻛﻮﺩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ، ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﺩﻭﻝ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﺯﻣﻴﻨﺔ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﻚ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻣﻬﻴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ. ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺩﺭ ﺍﺭﺩﻭﻱ ﺑﺰﺭگ ﺍﻭ ﺑﻲ ﻧﻈﻤﻲ ﺭﻭﻧﻤﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺑﻪ ﭼﻬﺎﺭ ًﻧﺎﮔﻔﺘﻪ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺑﺨﺶ ﺍﺭﺩﻭﻱ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺭﺍ ﻗﺸﻮﻥ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻴﺪﺍﺩ، ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﺰﺍﺭ ﻏﻠﺠﺎﻳﻲ ﻭ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﻫﺰﺍﺭ ﺳﺪﻭﺯﺍﺋﻰ ﻭ ﺍﺯﺑﻚ ﻣﻴﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﻗﻮﻣﺎﻧﺪﺍﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻮﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﻮﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﺳﺮﺍﻥ ًﺧﺎﻥ ﻏﻠﺠﺎﻳﻲ ﻭ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﻗﻄﻌﺎﺕ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺳﻮﻕ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﻌﺪﺍ ﻏﻠﺠﺎﻳﻲ، ﺍﺯﺑﻚ، ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﻭ ﻫﺰﺍﺭﻩ ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﻚ ﺟﺮﮔﻪ ﻗﻮﻣﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺗﺎ ﻳﻚ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﺮﮔﻪ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﺯﻋﻴﻢ ﻳﺎ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺩﺍﺭﺓ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺑﺪﻫﺪ ﻛﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻫﻤﭽﻮ ﺟﺮﮔﺔ ﻣﻮﺭﺩ ﻗﺒﻮﻝ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﺮﺍﻥ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺟﺮﮔﺔ ﻣﺰﺍﺭ ﺷﻴﺮ ﺳﺮﺥ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﺔ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻧﺎﺩﺭ ﺁﺑﺎﺩ ﺩﺭ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺕ ﻧﻪ ﻳﻮﻡ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﺮﮔﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻓﻴﺼﻠﺔ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻧﻤﻲ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ، ﺯﻳﺮﺍ ﻫﺮ ﺧﺎﻥ، ﻣﻘﺘﺪﺭ ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﻛﺴﻴﻜﻪ ﺩﺭﻳﻦ ﺟﺮﮔﻪ ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ، ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺗﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻗﺒﻴﻠﺔ ﺳﺪﻭﺯﺍﻳﻰ ﺩﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﻛﻤﻴﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺑﻮﺩ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻧﻬﻢ، ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﺮﮔﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻓﻴﺼﻠﻪ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﺮﮔﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﺣﻜﻢ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ. ﺷﺨﺺ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺗﻌﻠﻖ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪﻩ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻫﻢ ﻧﺒﻮﺩ. ﺍﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﺻﺎﺑﺮ ﺷﺎﻩ ﻛﺎﺑﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﺘﺼﻮﻑ ﻣﻌﺮﻭﻑ »ﻻﻳﺨﻮﺍﺭ« ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺭﺍﺩﺕ ﻭ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﻓﻲ ﺳﻴﺎﺳﺘﻤﺪﺍﺭ ﺍﺯ ﺟﺎ ﺑﺮﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺭﺍ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺧﻮﺷﻪ ﮔﻨﺪﻡ ﺭﺍ ﻋﻮﺽ ﺗﺎﺝ ﺷﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﻋﻤﺎﻣﺔ ﺍﻭ ﻧﺼﺐ ﻛﺮﺩ. ﺧﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭگ ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺑﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻴﻌﺖ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺤﻴﺚ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻗﺒﻮﻝﻧ ﻤﻮﺩﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﭘﺴﺮ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﻭ ﻧﻮﺍﺳﺔ ﺩﻭﻟﺖ ﺧﺎﻥ ﺳﺪﻭﺯﺍﻳﻲ ﺑﻮﺩ. ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺯﺭﻏﻮﻧﻪ 1722ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻋﺒﺪﺍﻟﻐﻨﻲ ﺧﺎﻥ ﺍﻟﻜﻮﺯﻱ ﻭﺍﻟﻲ ﺳﺎﺑﻖ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺩﺭ ﻭﻻﻳﺖ ﻫﺮﺍﺕ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﮔﺮﭼﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟﺪ ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻗﻮﻝ ﺭﺍﺟﻊ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﻧﻈﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ، ﻳﻚ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺆﺭﺧﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟﺪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺭﺍ ﻫﺮﺍﺕ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻠﺘﺎﻥ ﮔﻮﻳﻨﺪ، ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺯ ﻣﺪﺕ ﻫﺎ ﺑﺪﻳﻨﺴﻮ ﻣﻨﺰﻟﻲ ﺩﺭ ﻣﻠﺘﺎﻥ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺪﻭﺯﺍﻳﺎﻥ ﺁﻧﺮﺍ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﻣﻲ ﭘﻨﺪﺍﺭﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺍﺭﺩﻭﻱ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﻟﻴﺎﻗﺖ ﻭ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﻗﻮﻣﺎﻧﺪﺍﻥ ﻗﻄﻌﺎﺕ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﻭ ﺍﺯﺑﻚ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮﺩ. ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺑﻲ ﻧﻈﻤﻲ ﮔﺮﺍﻳﻴﺪ، ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﺩﻭﻟﺖ ﺟﻨﻴﺪﻱ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺍﻧﺤﻄﺎﻁ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻨﺪ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ »ﺳﻴﻮﺍﺟﻲ« ﺭﻭﻳﻜﺎﺭ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮگ ﺍﻭﺭﻧﮕﺰﻳﺐ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺎﺑﺮﻱ ﻫﻨﺪ ﻗﺎﺩﺭ ﻧﺒﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﻭ ﺧﺎﻃﺮﺟﻤﻌﻲ ﺑﻪ ﺑﺎﺭ ﺁﻭﺭﺩ. ﺍﻭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺍﺯﻳﻦ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﻚ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﺍﻋﺎﺩﺓ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﻫﺎﻱ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﻋﻈﻤﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻴﺪﺍﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻼﻛﻴﻦ ﻭ ﺭﺅﺳﺎﻯ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮﻳﺶ، ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻜﻴﻢ ﻳﻚ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﺎ ﺛﺒﺎﺕ ﻣﺸﻜﻼﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻮﺻﻮﻑ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﺑﺎﺭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺁﻭﺭﺩ. ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﻭ ﻓﺎﻳﻖ ﺁﻣﺪﻥ ﺑﺮ ﻣﺸﻜﻼﺕ، ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺷﺎﻣﻞ، ﻭ ﺩﺭ ﺟﺮﮔﻪ ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﻋﻀﻮﻳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻳﺎﺕ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺭﺝ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺳﻔﺮﻫﺎﻯ ﻧﻈﺎﻣﻰ ﻧﻴﺰ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﺳﺎﺧﺖ. ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺭﺳﻴﺪ ﻧﻜﺎﺕ ﺫﻳﻞ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﺔ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﻣﻬﻢ ﺟﻬﺖ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﻚ ﻧﻈﺎﻡ ﺑﺎﺛﺒﺎﺕ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ: ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻫﺪﻑ ﺍﻭ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﻭﺣﺪﺕ ﻣﻠﻲ ﻭ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﻣﺠﺪﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﺩﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ، ﻫﺪﻑ ﺩﻭﻣﻲ ﺍﻭ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺳﺮﺣﺪﺍﺕ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺁﻣﻮ ﺗﺎ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺳﻨﺪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻫﺪﻑ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻓﺎﻉ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻛﺸﻮﺭ ﻫﺎﻱ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ. ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﺩﻥ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻭ ﺍﺧﺬ ﻣﺸﻮﺭﺓ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﻳﻚ ﺷﻮﺭﺍﻱ ﺩﺍﻳﻤﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻧﻤﻮﺩ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﺮﮔﻪ ﻣﺰﺍﺭ ﺷﻴﺮﺳﺮﺥ ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺩﺍﺭﺓ ﺑﻬﺘﺮ ﻧﺨﺴﺖ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺭﺍ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ ، ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺍﻗﺘﺒﺎﺳﻲ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﻣﻴﺮﻭﻳﺲ ﻧﻴﻜﻪ، ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻰ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﻧﺎﺗﻤﺎﻡ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﺭﺃﺱ ﺗﻤﺎﻡ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﺍﺩﺍﺭﻱ، ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﻃﻊ ﺑﻮﺩ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﺩﺍﺭﺓ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﻣﺮﻛﺰ ﻭ ﻭﻻﻳﺖ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩ. ﮔﺮﭼﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ 62 ﺳﺎﻝ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺧﻮﺩ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻜﻴﻢ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ، ﺍﺻﻼﺣﺎﺕ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﺳﻔﺮ ﻫﺎﻱ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻭ ﺧﺎﺭﺝ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺖ ﺟﻬﺖ ﺍﻧﻜﺸﺎﻑ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ، ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻭ ﺗﺮﺑﻴﻪ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﻣﺒﺬﻭﻝ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻣﻮﺻﻮﻑ ﺑﻌﻀﻲ ﻛﺎﺭ ﻫﺎ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﻋﻤﺎﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻯ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ، ﺗﺎﺷﻘﺮﻏﺎﻥ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﺭ ﻣﻘﺒﺮﻩ ﺍﺵ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ »ﺧﺮﻗﺔ ﻣﺒﺎﺭﻙ« ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩ ﮔﻲ ﺍﺯ ﺳﺒﻚ ﻣﻌﻤﺎﺭﻱ ﺁﻥ ﻋﺼﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﺑﻪ ﻋﺮﻓﺎﻥ ﻭ ﺛﻘﺎﻓﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺍﺷﺖ، ﻳﻜﺘﻌﺪﺍﺩ ﻛﺘﺐ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺭﺷﺘﺔ ﺗﺤﺮﻳﺮ ﺩﺭ ﺁﻣﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ: ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺟﻠﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻨﺸﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺍﻭ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﺍﻟﺤﺴﻴﻨﻲ، »ﺗﻮﺍﺭﻳﺦ ﺣﺎﻓﻆ ﺭﺣﻤﺖ ﺧﺎﻧﻲ« ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺎﺿﻞ، ﻛﺘﺎﺏ ﻃﺒﻲ »ﺑﺤﺮﺍﻟﻔﻮﺍﻳﺪ« ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎﺿﻲ ﺩﻝ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻓﻐﺎﻥ ﻭ »ﺧﻼﺻﺔ ﺍﻻﻧﺴﺎﺏ« ﺩﺭ ﺑﺎﺭﺓ ﻧﺴﺐ ﭘ+ﺘﻮن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﺎﻓﻆ ﺭﺣﻤﺖ ﺧﺎﻥ ﺑ7ﻳ&. ﻭ ﻫﻢ ﭼﻨﺎﻥ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻣﻮﺯﻳﻢ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺑﻨﺎﻡ »ﺑﻴﺖ ﺍﻟﺸﺮﻑ« ﺗﺄﺳﻴﺲ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ، ﻫﺮﺍﺕ ﻭ ﭘﺸﺎﻭﺭ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻧﻤﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺸﻬﻮﺭﺗﺮﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺪﺭﺳﺔ »ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻬﻦ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ« ﺑﻮﺩ ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻃﺒﻊ ﺷﻌﺮﻯ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﻳﻮﺍﻥ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺍﻭ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩ ﮔﻲ ﺍﺯ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪﻱ ﻭﻯ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻑ ﻭ ﻋﺮﻓﺎﻥ ﻣﻴﻨﻤﺎﻳﺪ.}}

ﺳﻮﻗﻴﺎﺕ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ[ویرایش]

{{ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﺟﻨﺒﻲ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﻓﻠﻬﺬﺍ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺭﻓﺘﺔ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺳﺮﺣﺪﺍﺕ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻗﺒﻠﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺳﻮﻗﻴﺎﺕ ﻭ ﺳﻔﺮ ﻫﺎﻱ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺩﺳﺖ ﺯﺩ. ﺩﺭﻳﻦ ﺩﺭﺱ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻓﺸﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺳﻮﻗﻴﺎﺕ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺕ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮﺩﺩ}}

سفر اول (7471- 8471 ﻣﻴﻼﺩﻱ)[ویرایش]

{{ﺧﺎﻥ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻏﺰﻧﻲ، ﻛﺎﺑﻞ، ﺟﻼﻝ ﺁﺑﺎﺩ ﻭ ﭘﺸﺎﻭﺭ ﺗﺎ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺳﻨﺪ ﺭﺳﻴﺪ. ﻧﺎﺻﺮﺧﺎﻥ ﻭﺍﻟﻲ ﻛﺎﺑﻞ ﻭ ﭘﺸﺎﻭﺭ ﻛﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﺑﻮﺩ ﻣﻴﺨﻮﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻗﺸﻮﻥ ﺍﻳﻤﺎﻕ ﻭ ﻫﺰﺍﺭﻩ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺑﺠﻨﮕﺪ، ﺍﻣﺎ ﻗﺸﻮﻥ ﺍﻳﻤﺎﻕ ﻭ ﻫﺰﺍﺭﻩ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻭﺭﺯﻳﺪﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻄﺮﻑ ﺷﺮﻕ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﺍﻩ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪ. ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻻﻫﻮﺭ ﻓﺮﺍﺭ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻻﻫﻮﺭ ﺭﺍ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﻧﻤﻮﺩ. ﺷﻬﻨﺸﺎﻩ ﻫﻨﺪ ﺍﺯ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﺍﻓﻐﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﺮﺍﺱ ﺍﻓﺘﺎﺩ، ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﻣﻐﻮﻟﻰ ﻭﻟﻴﻌﻬﺪ، ﻗﻤﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺩ، ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﻓﻐﺎﻧﻬﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺗﺤﺖ ﺁﺗﺶ ﺗﻮﭘﺨﺎﻧﻪ ﻫﻨﺪﻳﻬﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺗﻠﻔﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ »ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ« ﻭ ﻣﻠﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﺍﻫﺪ ﺧﺎﻥ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﺮﻭ ﻧﺸﺎﻧﺪﻥ ﺷﻮﺭﺷﻰ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻟﻘﻤﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﺑﺮﺍﻩ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻣﺮﺍﺟﻌﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ.}}

ﺳﻔﺮ ﺩﻭﻡ[ویرایش]

{{ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﺳﺎﻝ 9471ﻡ ﺑﻪ ﻫﺮﺍﺕ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩ. ﺳﻪ ﻧﻔﺮﺍﺯ ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﻧﺎﺩﺭ ﺍﻓﺸﺎﺭ ﺑﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﮕﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﺔ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﺧﺎﻥ ﻫﺰﺍﺭﻩ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩ، ﻫﺮﺍﺕ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺗﺴﺨﻴﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﻣﻮﺻﻮﻑ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﻭﺍﻟﻲ ﻫﺮﺍﺕ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮﺩ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺎﻭﻟﻴﺨﺎﻥ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺣﻜﻢ ﻧﻤﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻤﺎﻝ ﺳﻔﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﺤﻄﺎﻁ ﺩﻭﻟﺖ ﺟﻨﻴﺪﻱ ﻣﺮﻭ، ﻓﺎﺭﻳﺎﺏ، ﺟﻮﺯﺟﺎﻥ، ﺑﻠﺦ، ﺧﻠﻢ، ﺑﺪﺧﺸﺎﻥ ﻭ ﺗﺨﺎﺭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩﻣﺨﺘﺎﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺷﺎﻭﻟﻲ ﺧﺎﻥ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺭﺍ ﻳﻜﻲ ﺑﻌﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﻣﺪﻏﻢ ﻧﻤﻮﺩ.}}

سفر سوم[ویرایش]

{{ﺩﺭ ﺑﻬﺎﺭ 0571 ﻡ »ﻋﺒﺎﺱ ﻗﻠﻲ ﺑﻴﺎﺕ« ﺩﺭ ﻧﻴﺸﺎﭘﻮﺭ ﺑﻐﺎﻭﺕ ﻧﻤﻮﺩ، ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻧﻴﺸﺎﭘﻮﺭ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﻭ ًﻭ ﻋﺒﺎﺱ ﻗﻠﻲ ﺑﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﺍﺭﺩﻭﻱ ﺍﻓﻐﺎﻧﻰ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﻴﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ، ﺑﻌﺪﺍ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﻔﻮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﺣﺎﻛﻢ ﻧﻴﺸﺎﭘﻮﺭ ﻣﻘﺮﺭ ﻧﻤﻮﺩ. ﻣﻮﻗﻌﻴﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻫﺮﺍﺕ ﺭﺳﻴﺪ، ًﻣﻄﻠﻊ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺮﻋﻠﻢ ﺧﺰﻳﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺣﻤﻠﻪ ﻧﻤﻮﺩﻩ »ﺷﻬﺮﺥ ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ« ﻧﻮﺍﺩﺓ ﻧﺎﺩﺭﺍﻓﺸﺎﺭ ﺭﺍ ﺧﻠﻊ ﻧﻤﻮﺩﻩ،ﺑﻨﺎء ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺮﮔﺸﺖ، ﻣﻴﺮﻋﻠﻢ ﺭﺍ ﻣﻐﻠﻮﺏ ﻭ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺷﻬﺮﺥ ﺭﺍ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﻮﺩ.}}

سفر چهارم[ویرایش]

{{ﺗﻌﻬﺪ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﻌﻠﻞ ﻭﺭﺯﻳﺪ، ًﺩﺭ ﺳﺎﻝ )1571 ﻣﻴﻼﺩﻱ( ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺩﺭ ﺗﺄﺩﻳﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻴﻜﻪبه احمد شاه بابا تعهد نموده بود ابا ورزید ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﺓ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ، ﺍﻣﺎ ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺍﺯ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺍﻧﻜﺎﺭ ﻧﻤﻮﺩ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﺷﺮﻕ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩ، ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ »ﮔﻮﺭﺍﻣﻞ« ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ. ﺟﻨﮓ ﺩﺭ ﻣﺤﻞ »ﺷﺎﻩ ﺩﺭﻩ« ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪ، ﮔﻮﺭﺍﻣﻞ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻟﺸﻜﺮ ﺍﻭ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩ. ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﻋﻔﻮ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻋﻔﻮ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻣﻘﺮﺭ ﻧﻤﻮﺩ. ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﺗﻌﻬﺪ ﺳﭙﺮﺩ ﻛﻪ ﻭﻻﻳﺎﺕ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻭ ﻣﻠﺘﺎﻥ ﻳﻚ ﻗﺴﻤﺖ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪﺑﻮﺩ. ﺳﭙﺲ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺗﻌﻬﺪﻧﺎﻣﻪ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺭﺍ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﺓ ﺧﻮﺩ ﻗﻠﻨﺪﺭﺧﺎﻥ ﺟﻬﺖ ﻣﻬﺮ ﻭ ﺗﺎﻳﻴﺪ، ﺑﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺩﻫﻠﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺑﺪﻳﻨﺘﺮﺗﻴﺐ )ﭘﻨﺠﺎﺏ، ﻣﻠﺘﺎﻥ ﻭ ﺳﻨﺪ( ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺩﺭ ﺍﺧﻴﺮ ﺳﺎﻝ 1571 ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻗﻴﺎﺩﺕ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﺒﺪﺍﷲ، ﺟﻬﺖ ﺍﻟﺤﺎﻕ ﻛﺸﻤﻴﺮ، ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ »ﺍﺗﻚ ﻭ ﺣﺴﻦ ﺍﺑﺪﺍﻝ« ﺑﻪ ﻛﺸﻤﻴﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺧﻮﺍﺟﺔ ﻛﺸﻤﻴﺮ ﻣﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﻭﻟﺖ ﻫﻨﺪ ﻗﻄﻊ ﻭ ﺍﻟﺤﺎﻕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﺎﻳﺪ. }}

سفر پنجم به شرق[ویرایش]

{{ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﻭﺍﻟﻲ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺩﺭ )3571 ﻡ( ﻓﻮﺕ ﻧﻤﻮﺩ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﺤﻤﺪﺍﻣﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﻣﻴﺮﻣﻨﻮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻴﺚ ﻭﺍﻟﻲ ﻋﻮﺽ ﺍﻭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮﺩ. ﻣﺎﺩﺭ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻣﻴﻦ )ﺑﻴﮕﻢ ﻣﻐﻼﻧﻲ( ﺑﻪ ﻧﻴﺎﺑﺖ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺍﻣﻮﺭ ﻭﻻﻳﺘﻲ ﺭﺍ ﭘﻴﺶ ﻣﻴﺒﺮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﺭ ﻭﻗﺖ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺩﻫﻠﻲ ﺁﻟﺔ ﺩﺳﺖ )ﻋﻤﺎﺩﺍﻟﻤﻠﻚ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ( ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﻫﻨﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﻭ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ، ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ، ﭘﺴﺮ ﻣﺤﻤﺪﺷﺎﻩ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻫﻨﺪ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻛﻨﺎﺭ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﻋﻮﺽ ﺍﻭ ﻋﺎﻟﻤﮕﻴﺮ ﺩﻭﻡ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﺩﻫﻠﻲ ﻧﺸﺎﻧﺪ. ﻭ ﺑﻴﮕﻢ ﻣﻐﻼﻧﻲ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻭﻻﻳﺖ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺩﻳﻨﻪ ﺑﻴﻚ ﺳﭙﺮﺩ. ﻋﺎﻟﻤﮕﻴﺮ ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻗﻴﺎﺩﺕ )ﻧﺠﻴﺐ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ( ﻭﺍﻟﻲ ﺳﻬﺎﺭﻧﭙﻮﺭ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ، ﺍﻣﺎ ﻧﺠﻴﺐ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻳﻜﺠﺎ ﻭ ﻋﺎﻟﻤﮕﻴﺮ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺩﻫﻠﻲ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺭﺍ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺣﻔﻆ ﻋﻼﻳﻖ ﺩﻭﺳﺘﻰ، ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﺓ ﻋﺎﻟﻤﮕﻴﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﻧﻜﺎﺡ ﺷﻬﺰﺍﺩﻩ ﺗﻴﻤﻮﺭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﻭﻃﻦ ﺑﺮﮔﺸﺖ}}

سفر ششم به به شرق[ویرایش]

{{ﻣﻮﻗﻌﻴﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﺯ ﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻋﻮﺩﺕ ﻧﻤﻮﺩ، ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺍﻓﻐﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻗﻮﺕ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﺑﺪﺍﻟﻲ ﺑﺮ ﺩﻫﺎﻗﻴﻦ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻭﺿﻊ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮﻭﺯ ﺷﻮﺭﺵ ﻫﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺳﻚ ﻫﺎ، ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺷﻮﺭﺵ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ »ﺍﻣﺮﺗﺴﺮ« ﺑﻪ ﺗﺸﻜﻴﻼﺕ ﺁﻏﺎﺯ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻶﺧﺮﻩ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺯﺩ ﻭ ﺧﻮﺭﺩ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻓﻐﺎﻥ ﻫﺎ ﻭ ﺳﻚ ﻫﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﻧﺠﻴﺐ ﺍﷲ ﻳﻮﺳﻔﺰﻱ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ ﻫﻨﺪ ﻓﺮﺍﺭ ﻧﻤﻮﺩ، ﺟﺖ ﻫﺎ ﻭ ﺭﺍﺟﭙﻮﺕ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻱ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺍﺳﺒﻖ ﻫﻨﺪ ﺳﻚ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﻬﺎ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻣﻲ ﻧﻤﻮﺩ. ﺁﺩﻳﻨﻪ ﺑﻴﻚ ﺑﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺳﻚ ﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻨﺎﻡ )ﺟﻠﻨﺪﺭ( ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﻓﻐﺎﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻛﺸﺖ. ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺍﭘﺮﻳﻞ 8571ﻡ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﻋﺒﺪﺍﻟﺼﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺩﺷﻤﻦ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪ. ﺷﻬﺰﺍﺩﻩ ﺗﻴﻤﻮﺭ ﻭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺗﺎﺏ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻩ ﺗﺎ ﺍﺗﻚ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭﺷﻮﺭﺷﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﻱ )ﺍﻭﺩﻩ( ﺣﻜﻤﺮﺍﻧﻲ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﻀﻴﻪ ﻫﻨﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﻧﺎﺁﺭﺍﻣﻲ ًﻫﻨﺪ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻋﺠﺎﻟﺘﺎ ﻗﻀﻴﻪ ﻫﻨﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﻧﺎﺁﺭﺍﻣﻲ ﻫﺎﻱ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ. ﻗﻮﺍﻱ ﺗﺤﺖ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺷﺎﻭﻟﻴﺨﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﺳﻮﻕ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﻧﺼﻴﺮ ﺧﺎﻥ ﺭﻫﺒﺮ ﺷﻮﺭﺷﻴﺎﻥ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﺧﻮﺍﻫﺶ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﻧﻤﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﻔﻮ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺜﻞ ﺳﺎﺑﻖ ﺟﺰء ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻗﻴﺎﺩﺕ ﻧﻮﺭﺍﻟﺪﻳﻦ ﺑﻪ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺍﻋﺰﺍﻡ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺗﺎ ﻗﻮﺍﻱ ﺭﺍ ﺟﻬﺖ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﺑﺎ ﺳﻚ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻧﻤﺎﻳﺪ}}

سفر هفتم ﺟﻨﮓ ﭘﺎﻧﻲ ﭘﺖ 0671- 1671 ﻣﻴﻼﺩﻱ[ویرایش]

{{ﺍﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﺷﺮﻕ ﺍﺯ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ، ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 8571 ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺩﺭ ﻫﻨﺪ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﻭ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺩﺍﺧﻞ ًﻭﺍﻗﻌﺎﺕ ﻣﻬﻢ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ ﻧﺨﺴﺖ ﺳﻚ ﻫﺎﻱ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻗﻴﺎﻡ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ، ﺛﺎﻧﻴﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﻮﻡ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻘﻮﻁ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﮔﺮﺩﻳﺪ، ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻧﺼﻴﺮﺧﺎﻥ ﺑﻠﻮچ ﺑﻮﺩ. ﻭﻗﺘﻴﻜﻪ )ﺳﻨﺪﻳﺎ( ﺭﺋﻴﺲ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ ﻣﺮﻛﺰﻱ ﺭﺳﻴﺪ، ﺭﺍﺟﭙﻮﺕ ﻫﺎ ﻭ ﺟﺖ ﻫﺎ ﺑﺎﻫﻢ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﻨﺪﻳﺎ ﺑﻄﺮﻑ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮﺩ ﺁﺩﻳﻨﻪ ﺑﻴﮓ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺷﺪ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺭﺍ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﻛﺮﺩ. ﺷﻬﺰﺍﺩﻩ ﺗﻴﻤﻮﺭ ﻭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﭘﺸﺎﻭﺭ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﻣﻮﻗﻌﻴﻜﻪ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺍﺯ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺑﺎ ﺳﻲ ﻫﺰﺍﺭ ﻋﺴﻜﺮ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺩﺭﺓ ﺑﻮﻻﻥ ﺑﻪ ﺳﻨﺪ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺷﻬﺰﺍﺩﻩ ﺗﻴﻤﻮﺭ ﻭ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﻳﻜﺠﺎ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻄﺮﻑ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺠﺮﺩﻳﻜﻪ ﺳﻨﺪﻳﺎ ﻭ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺍﺯ ﺣﺮﻛﺖ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻄﻠﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﻧﺠﻴﺐ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺻﻠﺢ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﺩﻫﻠﻲ ﺭﻭﺍﻥ ﺷﺪﻧﺪ، ﺩﺭ ﺩﻫﻠﻲ ﻋﺎﻟﻤﮕﻴﺮ ﺩﻭﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﻭ ﻧﻮﺍﺳﺔ ﺍﻭﺭﻧﮕﺰﻳﺐ ﺭﺍ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ، ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺎ ﺳﻪ ﻗﻮﻩ، ﺍﻭﻟﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺳﻨﺪﻳﺎ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺭﺍﻩ ﺩﻫﻠﻲ، ﺩﻭﻣﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ )ﻫﻮﻟﮕﺮ( ﻛﻪ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﭼﭗ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺟﻤﻨﺎ ﺳﻮﻣﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ )ﺟﻨﮕﻮﺭﺍ( ﻭ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﻭ ﺑﻪ ﻣﺠﺮﺩﻳﻜﻪ ﺟﻨﮓ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ ﻗﻮﺍﻱ ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻗﻮﺍﻱ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻫﻲ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ. ﺯﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻭ ﺟﻨﮕﻮﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻮﺍﻯ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻄﻠﻊ ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﺪ ﺩﻫﻠﻲ ﺭﺍ ﺗﺮﻙ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﺍﺭ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﺭﻫﺒﺮ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ )ﺑﺎﻻﺑﺎﺟﻲ( ﺗﻤﺎﻡ ﺭﺋﺴﺎﻯ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﺭﺍ ﺍﻃﻼﻉ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻟﺸﻜﺮ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺭﺍﺟﭙﻮﺕ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﻛﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺻﺪ ﻫﺰﺍﺭ ﻣﻴﺮﺳﻴﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺼﺖ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﭘﺎﻧﻲ ﭘﺖ ﺟﻨﮓ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ. ﺍﻓﻐﺎﻧﻬﺎ ﻓﺎﺗﺢ ﻭ ﻗﻮﺍﻱ ﻣﺨﺎﻟﻔﻴﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺍﺧﻞ ﺩﻫﻠﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺗﺨﺖ ﺩﻫﻠﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺰﺍﺩﻩ ﻋﻠﻲ ﮔﻮﻫﺮ، ﺍﻣﻮﺭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﻭ ﺑﺨﺶ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺠﻴﺐ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺳﭙﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻣﺮﺍﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮﺩ.}}

ﺳﻔﺮ ﻫﺸﺘﻢ- 2671- 3671 ﻣﻴﻼﺩﻱ[ویرایش]

{{ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 2671 ﻣﻴﻼﺩﻯ ﺳﻚ ﻫﺎﻱ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺗﺤﺖ ﺭﻫﺒﺮﻱ »ﺟﻴﺴﺎﺳﻨﮓ« ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﺩﺳﺖ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ »ﺍﻣﺮﺗﺴﺮ« ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﺮﻛﺰ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺩﺭ ﻛﺸﻤﻴﺮ ﺗﺒﻠﻴﻐﺎﺕ ﺿﺪ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﻭ ﺷﻬﺮ ﻻﻫﻮﺭ ﺭﺍ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮﺩ. ﻗﻮﺍﻱ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮﻱ ﺳﻚ ﻫﺎ ﺗﺎﺭ ﻭ ﻣﺎﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻧﺠﻴﺐ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺍﻣﻨﻴﺖ »ﺳﺮﻫﻨﺪ« ﻭ ﻛﺸﻤﻴﺮ ﺭﺍ ﺍﻋﺎﺩﻩ ﻧﻤﺎﻳﺪ}}

ﺳﻔﺮ ﻧﻬﻢ- 3671 ﻡ[ویرایش]

{{ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﻚ ﻫﺎ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻋﻮﺩﺕ ﻧﻤﻮﺩ. ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺮﻳﻀﻲ ﻛﻪ ﻋﺎﻳﺪ ﺣﺎﻟﺶ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺗﺎ ﺍﺧﻴﺮ ﺳﺎﻝ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺑﺠﺎﻳﻰ ﺳﻔﺮ ﻧﻜﺮﺩ. ﺩﺭﻳﻦ ﻣﻮﻗﻊ ﺳﻚ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺟﺖ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺮﻫﺘﻪ ﻫﺎ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺁﻏﺎﺯ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻭ ﺳﺮﻫﻨﺪ ﻗﺼﺪ ﺗﺴﺨﻴﺮ ﺩﻫﻠﻲ ﺭﺍ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 3671 ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﻪ ﭘﻨﺠﺎﺏ ﻟﺸﻜﺮ ﻛﺸﻴﺪ ﻭ ﺷﻮﺭﺷﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻜﺴﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﻣﺘﻮﺍﺭﻱ ﺳﺎﺧﺖ. ﺩﺭ ﺍﺧﻴﺮ ﺳﺎﻝ 3671 ﻡ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺷﺎﻭﻟﻴﺨﺎﻥ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻠﺦ ﺍﻋﺰﺍﻡ ﻧﻤﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﺰﻳﺰ ﺧﺎﻥ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺟﻨﻴﺪﻱ ﻣﺬﺍﻛﺮﻩ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻭ ﺩﺭ ﻣﺬﺍﻛﺮﺍﺕ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻱ ﺑﺎ ﻭﻱ ﻋﻘﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺩﺭﻳﺎﻯ ﺷﺎﻩ ﻭﻟﻴﺨﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﺪﺧﺸﺎﻥ ﺑﺮﮔﺸﺖ ًﺁﻣﻮ ﻛﻤﺎ ﻓﻲ ﺍﻟﺴﺎﺑﻖ ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺑﻴﻦ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺑﺨﺎﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﻌﺪﺍ ﺧﺮﻗﻪ ﻣﺒﺎﺭﻙ ﻳﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﺣﻀﺮﺕ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ )ﺹ( ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻓﻴﺾ ﺁﺑﺎﺩ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺩﺍﺩ.}}

ﺳﻔﺮ ﺩﻫﻢ- 9671 ﻣﻴﻼﺩﻱ[ویرایش]

{{ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 9671 ﻣﻴﻼﺩﻯ ﺑﻴﻦ ﻧﺼﺮﺍﷲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻭ ﻧﺎﺩﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺷﺎﻩ ﺭﺥ ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﻗﺪﺭﺕ، ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩ، ﺯﻳﺮﺍ ﻧﺼﺮﺍﷲ ًﺍﺧﺘﻼﻑ ﭘﻴﺪﺍ ﺷﺪ ﺩﺭ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﻭﺿﻊ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺧﺮﺍﺑﻲ ﮔﺮﺍﻳﻴﺪ ﺑﻨﺎء ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎ ﻛﺮﻳﻢ ﺧﺎﻥ ﺯﻧﺪ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻗﺎﻳﻢ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ. ﺣﺎﻛﻢ ) ﺗﻮﻥ ﻭ ﻃﺒﺲ( ﻋﻠﻴﻤﺮﺍﺩ ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺳﺮﻛﺸﻲ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻣﺸﻬﺪ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺳﭙﻬﺴﺎﻻﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﻥ ﻭ ﻧﺼﻴﺮﺧﺎﻥ ﻭﺍﻟﻲ ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻐﺮﺽ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﻋﻠﻴﻤﺮﺍﺩ ﻣﻮﻇﻒ ﺳﺎﺧﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﻠﻴﻤﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ. ﻧﺼﺮﺍﷲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺭﺥ ﺩﺧﺘﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺴﺮ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﻧﻜﺎﺡ ﻧﻤﻮﺩ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺎﺱ ﻧﺎﺩﺭﺍﻓﺸﺎﺭ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﺭﺥ ﺳﭙﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻪ ﻗﻨﺪﻫﺎﺭ ﻋﻮﺩﺕ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻮﺩﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺷﺶ ﺳﺎﻝ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﻳﻀﻲ ﺳﺮﻃﺎﻥ ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻤﺮ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻓﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﻭﺩﺍﻉ ﻧﻤﻮﺩ. ﻣﻮﺻﻮﻑ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻭﺻﻴﺘﺶ ﺩﺭ 3771ﻡ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺮﻗﺔ ﻣﺒﺎﺭﻙ ﺑﻪ ﺧﺎﻙ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺷﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻳﻜﭙﺎﺭﭼﻪ ﻭ ﻣﺘﺤﺪ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﻣﻠﺖ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺍﺧﻼﻕ ﻧﻴﻚ، ﺗﻘﻮﺍ، ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﺧﺪﻣﺎﺗﺶ ﺍﻭ ﺭﺍ )ﺑﺎﺑﺎ( ﻟﻘﺐ ﺩﺍﺩﻧﺪ. ﺍﺣﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺣﻴﺎﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺩﻩ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﺪ، ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﻭ ﺷﻤﺎﻝ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮﺩ. ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 3771ﻡ ﻭﻓﺎﺕ ﻧﻤﻮﺩ، ﻳﻚ ﺍﻣﭙﺮﺍﺗﻮﺭﻱ ﻭﺳﻴﻊ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺷﺮﻕ ﺗﺎ ﺳﺮﻫﻨﺪ، ﺩﺭ ﻏﺮﺏ، ﺗﺎ ﺳﺒﺰﻭﺍﺭ ﻏﺮﺏ ﻣﺸﻬﺪ، ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﺗﺎ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺁﻣﻮ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺗﺎ ﺑﺤﻴﺮﺓ ﻋﺮﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮ ﻣﻰ ﮔﺮﻓﺖ.}}

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ احمدشاه درانی موجود است.
  • افغانستان در پنج قرن اخیر نوشته میر محمد صدیق فرهنگ
  • افغانستان در مسیر تاریخ نوشته میر غلام محمد غبار
  • مهدیزاده کابلی، درآمدی بر تاریخ افغانستان، قم: نشر صحافی احسانی، چاپ اول - زمستان ۱۳۷۶ خورشیدی.
  • احمد شاه بابا (پشتو ویکی پیدیا
  1. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/10162/Ahmad-Shah-Durrani
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ درآمدی بر تاریخ افغانستان، ص۱
  3. «اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شمارهٔ ۲۲۵، ص۳۸».