اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
     IOR-ARCاعضاء      IOR-ARC طرف های گفتگو

اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند (به انگلیسی: Indian Ocean Rim-Association for Regional Cooperation یا IOR-ARC) اساساً به عنوان ابتکار حاشیه اقیانوس هند شناخته می‌شد، یک سازمان بین‌المللی است که در سال ۱۹۹۷ با ابتکار هند و موریس آغاز به کار کرد.

تاریخ بنیاد گذاری[ویرایش]

تاسیس این سازمان در مارس ۱۹۹۵ در نشستی در کشور موریس که اکنون مقر این اتحادیه‌است، مورد تصویب قرار گرفت و بعداً در روزهای ۶و ۷ مارس ۱۹۹۷ رسماً آغاز به کار کرد.

اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند دارای ۱۹ کشور عضو از سه قاره آسیا، افریقا و اقیانوسیه می‌باشد که بیش از ۲ میلیارد نفر جمعیت جهان و ۲۰٫۵ میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد. اهداف این سازمان مواردی همچون تقویت رشد پایدار و توسعه متوازن در منطقه و بین اعضای اتحادیه، تمرکز بر آن حوزه از همکاری‌های اقتصادی که حداکثر فرصت‌ها را برای منافع مشترک و منافع متقابل فراهم می‌کند و گسترش آزادسازی تجاری و حذف موانع موجود بر سر راه جریان‌های تجارت، سرمایه و فناوری در منطقه اقیانوس هند اعلام شده‌است. از لحاظ جغرافیایی، این اتحادیه وسعتی بیش از 5/20 میلیون کیلومتر مربع از سه قاره آسیا، آفریقا و اقیانوسیه را دربرگرفته و جمعیتی نزدیک به 2 میلیارد نفر را در خود جای داده است. استرالیا، هند، ایران و آفریقای جنوبی از وسیع‌ترین کشورهای اتحادیه و هند، اندونزی، بنگلادش و ایران نیز از پرجمعیت‌ترین کشورهای اتحادیه مذکور به شمار می‌آیند.

اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای کشورهای حاشیه اقیانوس هند بر پایه بهبود و تسریع همکاری‌های اقتصادی و گردهمایی نمایندگان دولت، تجار و دانشگاه‌ها بنا شده و با در نظر گرفتن اصل چندجانبه گرایی در جهت گسترش تفاهم و همکاری سودمند دوجانبه از طریق اجماع نظر، نگرش تکاملی و عدم مداخله جویی تلاش کرده و اصولی را در مورد تمامی دول عضو به کار خواهد بست.

اهداف کلی اتحادیه مذکور نیز برپایه آزادسازی تجاری، تقویت همکاری‌های آموزشی، تکنولوژیکی و ایجاد تسهیلات تجاری و سرمایه‌گذاری با هدف تقویت روابط تجاری و اقتصادی بین کشورهای عضو تعریف شده است. مهمترین پروژه‌های همکاری بین اعضا، ایجاد واحد حمایت از شیلات در خصوص همکاری در زمینه ماهیگیری و آبزیان، توسعه گردشگری، تشکیل شورای حمل و نقل دریایی، ایجاد مرکز علوم و انتقال فناوری است.

همچنین موضوع همکاری اعضا در خصوص منابع آلودگی اقیانوس هند، حفاظت محیط زیست و ذخایر اقیانوس هند، توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری، انرژی، ایجاد پارک‌های فناوری مطرح است.

ارکان و ساختار سازمانی[ویرایش]

ساختاراتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند نیز عبارتند از:

  • شورای وزیران که هر دوسال یکبار تشکیل جلسه می‌دهد Council of Ministers (COM)
  • کمیته مقامات ارشد Committee of Senior Officials (CSO)
  • مجمع تجاری حاشیه اقیانوس هند Indian Ocean Rim Business Forum (IORBF)
  • گروه آکادمیک حاشیه اقیانوس هندIndian Ocean Rim Academic Group (IORAG)
  • کارگروه تجارت و توسعه Working Group on Trade and Investment (WGTI)
  • ستاد عالی اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هندIOR-ARC High Level Task Force

اعضای اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند به دو دسته اعضای اصلی و اعضای ناظر و طرف گفتگو تقسیم می‌شوند.

ارکان اتحادیه[ویرایش]

  • شورای وزیران

متشکل از وزیران کشورهای عضو که ریاست آن هر دو سال یک بار تغییر می‌کند و به طور معمول هر سال تشکیل می‌شود.

ایران از سال 2005 به مدت 2 سال ریاست دوره‌ای اتحادیه را بر عهده داشت. با توجه به ریاست موفق ایران بر اتحادیه و همچنین مشکلات یمن برای میزبانی، ریاست ایران برای یک سال دیگر تمدید شد و هشتمین نشست اتحادیه در آوریل 2008 در تهران بر‌گزار شد.

نشست مقامات ارشد متشکل از معاونین وزرای خارجه

  • وظایف:

بررسی نحوه اجرای تصمیمات شورای وزیران

مشخص کردن اولویت‌ها در همکاری‌های اقتصادی

همکاری با مجمع تجاری، گروه دانشگاهی و گروه تجارت و سرمایه‌گذاری و بررسی نتیجه گزارش نشست گروه‌های سه‌گانه جهت ارائه به نشست شورای وزیران

بررسی و تأیید پروژه‌هایی که نیاز به حمایت مالی صندوق ویژه اتحادیه دارد.

نشست روسای هیئت‌های دیپلماتیک[ویرایش]

این نشست بیشتر در پرتوریا بر‌گزار می شود

با توجه به ضرورت پیگیری توافقات، طرح‌ها و پروژه‌های همکاری در سطح اتحادیه، پیشنهاد تشکیل و برگزاری نشست گروه کاری سفراء کشورهای عضو اتحادیه در پرتوریا مورد تصویب قرار گرفت.

معاون وزیر خارجه ریاست دوره‌ای اتحادیه، مسئولیت ریاست این نشست را بر عهده دارد.

برخی از پروژه‌ها (مانند راهکارهای تقویت دبیرخانه) به صورت موردی در کمیته فرعی این نشست مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مجمع تجاری[ویرایش]

متشکل از بخش‌های خصوصی و نهادهای اقتصادی است.

به عنوان یک بازوی مشورتی و اجرایی، نظریات بخش‌های خصوصی را برای توسعه بیشتر همکاری‌های اقتصادی بین شرکت‌ها به اجلاس مقامات ارشد و نهایتاً اجلاس وزراء ارائه می‌دهد.

اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران مسئولیت پیگیری پروژه‌های این کمیته را عهده‌دار است.

مهمترین پروژه های مطروحه در این گروه:

توسعه گردشگری، تقویت خطوط کشتیرانی، توسعه همکاری در بخش IT، توسعه تجارت بین اعضا،

گروه آکادمیک[ویرایش]

متشکل از افراد دانشگاهی و نمایندگان بخش‌های آموزشی، پژوهشی است. با هدف تقویت کار تحقیقاتی در بین اعضا شکل گرفته است.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مسئولیت پیگیری و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های این گروه را بر عهده دارد. مسئولیت برگزاری نشست تبادل دانشگاهی یا UMIOR را نیز بر عهده دارد.

مهمترین پروژه‌های این گروه:

مطالعه منابع آلودگی اقیانوس هند، توسعه مدیریت آموزشی، انتقال تکنولوژی، کاهش بلایای طبیعی، مدیریت مناطق ساحلی و پیگیری نتایج نشست تبادل دانشگاهی

گروه کاری تجارت و سرمایه‌گذاری[ویرایش]

متشکل از نمایندگان دولتی از بخش‌های بازرگانی کشورهای عضو است. وزارت بازرگانی مسئولیت پیگیری و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های این گروه را برعهده دارد.

مهمترین پروژه‌های مطروحه در این گروه:

موافقتنامه تجارت ترجیحی (PTA)، حمایت از بخش شیلات، ترتیبات تسویه پرداخت‌ها (CPA)، رژیم‌های سرمایه‌گذاری، همکاری‌های گمرکی، توسعه استاندارد، مبارزه با آنفلوآنزای پرندگان و ایجاد بانک مشترک بین اعضا

  1. دبیرخانه. مقر دبیرخانه اتحادیه در بندر لوئیس، پایتخت کشور موریس قرار دارد.

تصدی پست مدیر اجرایی دبیرخانه اتحادیه از ابتدای تأسیس تا کنون کایلش روحی (موریس)، دوداسلال دوسوروث (موریس)، شمس الدین (سریلانکا) و سرمدی تا آبان ماه 1390 و اکنون باغیرت (هند) بوده‌اند.

  1. صندوق ویژه:طرح‌های مطالعاتی پروژه‌ها که مورد تأیید کمیته مقامات ارشد قرار گرفته، می‌توانند از امکانات این صندوق بهره‌مند شوند.

مراکز زیر نظر اتحادیه[ویرایش]

  1. مرکز منطقه‌ای علوم و انتقال تکنولوژی (RCSTT)

این مرکز در سال 2008 با انعقاد یادداشت تفاهم بین دولت جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقیانوس هند و با هدف ارتقاء سطح فناوری‌های نو و تبادل دانش و تجربیات بین کشورهای عضو ایجاد و در تهران تاسیس شد.

  1. واحد حمایتی ماهیگیری (FSU) مقر آن در مراحل تاسیس در عمان است.
  2. مرکز منطقه ای دریانوردی

این واحد نیز از مصوبات اتحادیه برای استقرار در عمان می‌باشد که هنوز اجرایی نشده است.

کشورهای عضو[ویرایش]

عبارتند از: آفریقای جنوبی، هندوستان، جمهوری اسلامی ایران، سنگاپور، مالزی، اندونزی، تایلند، سریلانکا، استرالیا، امارات متحده عربی، عمان، یمن، بنگلادش، کنیا، موریس(مقر اتحادیه)،تانزانیا، ماداگاسگار، موزامبیک، سیشیل. کشورهای چین، ژاپن، مصر، انگلستان و فرانسه از اعضای ناظر و طرف گفتگو اتحادیه هستند.

اعضا[ویرایش]

Full members Date of accession
 استرالیا مارس ۱۹۹۵
 بنگلادش مارس ۱۹۹۹
 هند مارس ۱۹۹۵
 اندونزی سپتامبر ۱۹۹۶
 ایران مارس ۱۹۹۹
 کنیا مارس ۱۹۹۵
 ماداگاسکار سپتامبر ۱۹۹۶
 مالزی سپتامبر ۱۹۹۶
 موریس مارس ۱۹۹۵
 موزامبیک سپتامبر ۱۹۹۶
 عمان مارس ۱۹۹۵
 سیشل November 2011
 سنگاپور مارس ۱۹۹۵
 آفریقای جنوبی مارس ۱۹۹۵
 سری‌لانکا مارس ۱۹۹۶
 تانزانیا سپتامبر ۱۹۹۶
 تایلند مارس ۱۹۹۹
 امارات متحده عربی مارس ۱۹۹۹
 یمن سپتامبر ۱۹۹۶

طرفهای گفتگو[ویرایش]

کشورهای چین، ژاپن، مصر، انگلستان و فرانسه از اعضای ناظر و طرف گفتگو اتحادیه هستند:

هدف‌ها و آرمان[ویرایش]

  1. توسعه پایدار
  2. همکاری‌های اقتصادی
  3. بر طرف سازی مانع‌های سر راه همکاری های علمی و تجاری میان کشورها

کوشش‌ها[ویرایش]

کشورهای عضو در زمینه‌های مختلف حمل ونقل دریایی، شیلات، تجارت و سرمایه گذاری، علوم و انتقال فناوری، مدیریت ریسک، گردشگری با همدیگر همکاری می‌نمایند.

تاکنون سه مرکز منطقه‌ای وابسته به اتحادیه شامل:

  1. مرکز علوم و انتقال فناوری در تهران،
  2. واحد حمایت از ماهیگیری
  3. شورای حمل ونقل دریایی در عمان شروع به‌کار کرده‌است.

این اتحادیه به انتشار اطلاعات در خصوص رژیم‌های تجاری و سرمایه گذاری اعضا با هدف کمک به فهم بهتر فرصت‌های سرمایه گذاری در درون این منطقه توسط تجار و صنعتگران اقدام می‌کند.

اهداف این سازمان مواردی همچون تقویت رشد پایدار و توسعه متوازن در منطقه و بین اعضای اتحادیه، تمرکز بر آن حوزه از همکاری‌های اقتصادی که حداکثر فرصت‌ها را برای منافع مشترک و منافع متقابل فراهم می‌کند و گسترش آزادسازی تجاری و حذف موانع موجود بر سر راه جریان‌های تجارت، سرمایه و فناوری در منطقه اقیانوس هند اعلام شده‌است.

فعالیت‌های اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند برای همکاری شامل چندین پروژه و برنامه‌های کاری موضوعی است که توسط کشورهای عضو با هدف منافع مشترک انجام می‌شود. این برنامه‌ها تحت نظر سه کارگروه تجارت و سرمایه گذاری، مجمع تجاری حاشیه اقیانوس هند و گروه آکادمیک حاشیه اقیانوس هند قرار دارد.

آخرین تحولات[ویرایش]

در اولین اجلاس وزرای تجاری و اقتصادی در موریس مرداد 1392 تصمیمات تجاری گرفته شد سیشل در سال ۱۹۹۹ به عضویت در آمد ولی ۲۰۰۳ خارج شد و مجدداً در ۲۰۱۱ هموند گردید. در دوازدهمین اجلاس شورای وزیران اتحادیه 8 تا 12 آبان ماه 1391 در شهر گورگائون (دهلی) کمور سال 2012 عضو رسمی گردید و آمریکا شریک گفتگو شد. یازدهمین اجلاس شورای وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند ۲۴ آبان ۱۳۹۰ باحضور هیات ایرانی(به سرپرستی معاون حقوقی بین‌المللی وزارت خارجه) در شهر بنگلور هند بر‌گزار شد..[۱] در اجلاس اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند که با حضور وزرا و مقامات ارشد ۱۹ کشور عضو و ۵ کشور عضو ناظر طرف گفتگوی اتحادیه برگزارشد، مرتضی سرمدی دبیر کل ایرانی اتحادیه پس از سه سال پست خود را به دبیر کل جدید بهاجی رات از هند واگذار کرد.[۳] قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه همکاری منطقه‌ای کشورهای حاشیه اقیانوس هند» که در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ نهم بهمن ماه یکهزار و سیصد و نود مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 26/11/1390 به تایید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره 74700/173 مورخ 9/12/1390 مجلس شورای اسلامی واصل و جهت اجراء ابلاغ گردیده است..[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [۱]دریای پارس
  2. [۲]دریای پارس

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • وب سایت سازمان [۴]
    • اقیانوس هندو اتحادیه همکاریهای منطقه ای کشورهای حاشیه اقیانوس هند[۵]
  • دوازدهمین اجلاس شورای وزیران اتحادیه همکاری های کشورهای حاشیه اقیانوس هنددر دهلی بر‌گزار شد[۶]
  • همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:[۷]
  • یازدهمین اجلاس1390[۸]
  • قانون پیوستن ایران به اتحادیه اقیانوس هند [۹]
  • [۱۰]
  • [۱۱]