ابوالکلام آزاد

ابوالکلام آزاد

شناسنامه
نام کامل	مولانا ابوالکلام محی الدین احمد آزاد
زادروز	۱۱ نوامبر ۱۸۸۸
زادگاه	مکه،
تاریخ مرگ	۲۲ فوریه ۱۹۵۸
محل مرگ	دهلی نو،
اطلاعات سیاسی
سمت	وزیر فرهنگ و آموزش هند (۱۹۵۸-۱۹۴۷)

مولانا ابوالکلام محی الدین احمد آزاد ، (به انگلیسی: Maulana Abul Kalam Muhiyuddin Ahmed)‏ ‏(۱۱ نوامبر ۱۸۸۸ - ۲۲ فوریه ۱۹۵۸) مفسر بزرگ قرآن، وزیر فرهنگ هند و از رهبران درجه بالای جنبش استقلال هندوستان بود. او مدتی رهبری حزب کنگره ملی هند را به عهده داشت.

او یکی از برجسته‌ترین رهبران مسلمان هند بود که بر اتحاد هندوها و مسلمانان پافشاری می‌نمود و با جدایی مسلمانان هندوستان -تشکیل بنگلادش (در ابتدا پاکستان شرقی) و پاکستان (غربی)- مخالف بود.

همراه با استقلال هند، او به سمت وزیر فرهنگ و آموزش در هند رسید. او عموی بزرگ عامر خان هنرپیشه سرشناس هندی می باشد.

زندگی‌نامه

ابوالکلام آزاد در سال ۱۸۸۸ میلادی، در خانواده ای هراتی ایرانی تبار به نام «فیروز بخت» در شهر مکه به دنیا آمد و در سال ۱۸۹۸ به همراه پدر دانشمندش مولوی خیر الدین، به هندوستان کوچ کرد. مادر او دختر شیخ محمد ظاهر وطری، از دانشمندان مدینه بود.

ابو الکلام بعد از عودت از مکه، در حالیکه ده – یازده ساله بود به همراه پدرش در شهر کلکته رحل اقامت کردند.

از راست گاندی، پاتل و آزاد در نشست AICC در بمبیی در سال ۱۹۴۰

مولانا آزاد، مسئولیت مجلاتی چون الهلال و البلاغ را بر عهده داشته‌است و در آن‌ها دیدگاه‌های اندیشمندان مسلمان وقت، چون سید جمال الدین اسدآبادی را می‌نگاشته‌است.

او به زبان‌های فارسی، اردو، عربی و هندی مسلط بود. حکمت می‌نویسد: «ابوالکلام آزاد پیرمردی است که در حدود شصت سال دارد و بسیار باهوش و حسّاس و پر از حرارت و جوش است و عربی و فارسی را به فصاحت تکلّم می‌کند، ربع ساعتی پذیرایی نمود و از مسائل مربوط به فرهنگ عمومی سخن می‌گفت...» «مولانا ابوالکلام آزاد دعوت کرد که فردابه منزل او برای چای برویم»[۳]

او همچنین در رشته‌های ریاضیات، فلسفه، تاریخ جهان و علوم‌پایه بواسطهٔ آموزگاران خصوصی که خانواده‌اش برایش گرفته‌بودند، سررشته داشت.

او هنگامیکه در دادگاه انگلیسی و در برابر قاضی انگلیسی در حال محاکمه بود اینچنین گفت:

آری من گفته‌ام حکومت فعلی ستمگر است. اگر این را نگفته باشم و نگویم، چه بگویم؟ شما بگوئید! به خدا سوگند یا د می‌کنم که در شگفتم که چگونه از من می‌خواهند، اسم چیزها را تغییر دهم و سیاه را سفید قلمداد نمایم!...

من مسلمانم، و چون مسلمانم بر من واجب است که استبداد را بکوبم و زشتی آن را برملا نمایم، و بدیهای آن را آشکار کنم...

اینکه از مسلمانی بخواهند از گفتن حق ساکت بماند و ستم را ستم ننامد درست مانند آن است که از او بخواهند از زندگی اسلامیش دست بکشد در جائی که شما این حق را برای خودتان قائل نیستید که از انسانی بخواهید از دینش برگردد، این حق را هم ندارید از مسلمانی بخواهید که از حق گفتن خود داری نماید و ستم را ستم ننامد زیرا مفهوم این دو یکی است.

ابوکلام و کوروش بزرگ

یکی از معروفترین آثار او برای ایرانیان تفسیر او از ذوالقرنین است که برای اولین بار ثابت کرد ذو القرنین همان کوروش کبیر است. دکتر عبد المنعم النمر بالاترین مقام دینی (وزیر اوقاف و امور دینی مصر) و بزرگترین چهره اسلام شناس معاصر در مصر که در مجله العرب شماره ۱۸۴ پس از بیان دلایل ابوکلام آزاد و دلایل مفسرین قبلی نتیجه می گیرد که ابوکلام در موردکوروش کبیر و ذوالقرنین استدلالهای منطقی ارایه کرده است. که مورد توجه جهان عرب قرار گرفت.

آثار

از مکتوبات ابوالکلام برخی در قالب کتاب چاپ شده و انتشار یافته است؛ مانند:

• تفسیر ترجمان القرآن
• هند آزادی گرفت
• غبار خاطر
• تذکره

و برخی نیز به صورت رساله منتشر شده است که از آن دسته می‌توان به «البصائر»، «تحصیل السعادتین»، «البرهان»، «القول الثابت»، «الدین الخالص» و ... اشاره کرد.

منابع

• بخش آغازین از ویکی‌پدیای انگلیسی

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ابوالکلام آزاد موجود است.