ابوالقاسم سحاب

ابوالقاسم سحاب
زادروز	۱۹ فروردین ۱۲۶۶ قریه فم , تفرش
درگذشت	۲۱ دی ۱۳۳۵ تهران
آرامگاه	صحن حرم حضرت معصومه در قم
شناخته‌شده برای	تاسیس موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب

ابوالقاسم سحاب متولد ۱۲۶۶ و درگذشته ۱۳۳۵ خورشیدی، پژوهشگر برجسته علوم انسانی در ایران بود.

زندگی

در ۱۹ فروردین سال ۱۲۶۶ شمسی در یک خانواده دهقانی در قریه فم تفرش متولد شد. در سه سالگی به مکتب‌خانه آخوند ملاحسین شاهمیری رفت و با استعداد شگرفی که داشت درمدت کوتاهی دروس مقدماتی را فرا گرفت. سپس در محضر دیگر علمای تفرش شادروانان امامی و سید علی اکبر سجادی به فراگرفتن فقه و اصول و زبان‌های عربی و فرانسه اهتمام کرد. او خطی خوش و طبعی روان داشت. با کمک رجال نفرش شادروانان دبیر لشکر و سناء الدوله در صدسال پیش مدرسه‌ای دخترانه در تفرش تاسیس کرد. در ۲۰ سالگی با دخترخاله‌اش ازدواج کرد. تلاش شبانه روزی این همسر وفادار موجب آسایش و آرامش بیشتر وی در پیشرفتهای علمی و فرهنگی شد.

فعالیت‌ها

در سال ۱۲۹۰ با انتقال به تهران و ادامه تحصیل موفق به تدریس در مدرسه آلیانس گردید. استاد ابوالقاسم سحاب که شغل معلمی را برگزیده بود به کار تدریس و پژوهش ادامه داد و به استخدام وزارت معارف درآمد. در ۱۲۹۹ به تقاضای شیخ جلال نهاوندی به ریاست معارف ثلاث (ملایر و نهاوند و تویسرکان) برگزیده شد. در این ماموریت خدمات ارزنده‌ای به فرهنگ آن منطقه کرد.

پس از بازگشت از نهاوند در دانشسرای عالی و مدارس بزرگ تهران مشغول بکار شد. این دوره از زندگانی استاد سحاب بیشتر صرف مطالعه و تالیف آثار ارزشمند وی شد. معاشرت با فرهیحتگان آن زمان از جمله شادروانان محمدتقی فخر داعی گیلانی، علامه علی اکبر دهخدا، امیر رضوانی، پروفسور محمود حسابی، استاد محیط طباطبایی و دیگران موجب شکوفائی بیشتر او شد و ضمن آغاز فعالیت‌های مطبوعاتی با نگارش مقالات و اشعار برای نشریات داخل و خارج کشور آثار ارزشمندی از خود برجای گذاشت.

استاد سحاب به زبانهای عربی، فرانسه، انگلیسی و آلمانی آشنائی داشت و در اواخر عمر به یادگیری زبان روسی نزد بانو دکتر فاطمه سیاح پرداخت. ترجمه‌های مقالات و کتب از زبانهای مختلف به فارسی نشان از تسلط وی به زبانهای بیگانه دارد.

آثار

از وی بیش از ۷۲ عنوان کتاب که برخی از آنها در چند مجلد تالیف شده باقی مانده‌است. از جمله این آثار زندگانی ائمه: حضرت سیدالشهداء ابی عبدالله الحسین، امام جعفر صادق، امام جواد، عسکریین و دیگر امامان و معصومین را می‌توان نام برد. دیگر آثار وی ترجمه کتابهای تاریخ قرآن، فلسفه و اسرار حج، تاریخ نقاشی در ایران، تاریخ هنر اسلامی از زبان عربی، ترجمه جغرافیای کارپنتر ذر ۶ جلد از انگلیسی، تالیف کتابهای ارزشمند فرهنگ خاورشناسان، زندگانی شاه عباس کبیر، تاریخ مدرسه عالی سپهسالار را می‌توان نام برد.

نگارش و ترجمه مقالات بسیار در روزنامه‌ها و مجلات آن زمان از جمله شفق سرخ، گلهای رنگارنگ، نوردانش نیز از دیگر فعالیت‌های او بود. وی طبع شعر داشت و اشعاری بصورت قصیده در موضوعات مختلف از جمله سفر مازندران و یا در مدح ائمه اطهار سروده‌است.

وی در ۲۱ دیماه ۱۳۳۵ شمسی در تهران بدورد حیات گفت و پیکرش را در صحن حرم حضرت معصومه در قم به خاک سپردند. از جمله کارهای بزرگ استاد تاسیس موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب در سال ۱۳۱۵ شمسی با همکاری فرزندش عباس سحاب بود که اکنون با مدیریت محمدرضا سحاب نسل سوم خاندان سحاب، اداره می‌شود و فعالیت گسترده‌ای در زمینه تهیه نقشه‌ها و انتشارات تاریخ و جغرافیا برعهده دارد.

منابع

• آگاهینامه و معرفی طرح اطلس چهارده قرن هنر اسلامی، ناشر موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، تهران ۱۳۸۱
• علی اکبر محمودیان، زندگی نامه فرهنگی استاد عباس سحاب، انجمن مفاخر فرهنگی، تهران ۱۳۸۰
• ابوالقاسم سحاب، زندگانی حضرت ابی عبدالله الحسین سیدالشهداء (ع)، کتاب سحاب، جاپ سوم، تهران ۱۳۷۴