ابوالحسن بیهقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ابن فندق بیهقی)
پرش به: ناوبری، جستجو

ظهیرالدین ابوالحسن علی بن ابوالقاسم زید ابن محمد بیهقی، معروف به ابن فندق بیهقی و فرید خراسان، حکیم و ادیب مشهور ایران و از ریاضی‌دانان بزرگ سده ۶ هجری است.

زندگینامه[ویرایش]

وی در فقه، اصول، طب، لغت، عروض، حکمت، کلام، تاریخ و سایر علوم رایج زمان تبحر داشت. ولادت او را «یاقوت حموی» به سال ۴۹۹ ه‍. ق نوشته‌است اما از قرائن چنین برمی آید که باید پیش از این تاریخ بوده باشد.

ابن فندق در ششتمد متولد شد در جوانی به کسب علوم مختلف پرداخت و بسیاری از استادان بزرگ زمان خود را در بیهق، نیشابور، مرو، سرخس و دیگر مناطق خراسان ملاقات کرد و از آنان بهره جست، از جمله دیداری با «حکیم عمر خیام» داشت که شرح آن را در کتاب «تتمه صوان الحکمة» آورده‌است. بیهقی مدتی را نیز در بیهق به قضاوت گذراند.

مهم‌ترین اثر او کتاب پارسی «تاریخ بیهق» در تاریخ و جغرافیای ناحیه بیهق و ذکر رجال علم و ادب و کتاب و نیز سادات و خاندانهای مشهور و دیگر اطلاعات تاریخی آن سرزمین است.

آثار[ویرایش]

از آثار او کتابی در ستاره‌شناسی به پارسی به نام جوامع احکام النجوم در سه جلد موجود است که او این کتاب را به خواهش دوستان خود نوشت. برخی آثار او عبارت‌اند از:

  • تتمه صوان الحکمه (به زبان عربی و ذیلی است بر صوان الحکمه ابوسلیمان محمدبن طاهر بن بهرام سجستانی منطقی، با نام درة الاخبار ترجمه شده‌است)
  • لباب الانساب، تفسیر نهج البلاغه
  • مشارب التجارب (که در دست نیست و ذیلی بود بر تاریخ یمینی)
  • وشاح دیمة القصر (این کتاب نیز در دست نیست و ذیلی بود بر دمیة القصر باخرزی)
  • الامانات فی شرح الاشارات
  • الاناده فی کلمه الشهادة
  • اسئله القرآن مع الاجوبه
  • اصول الفقه
  • ازهار اشجار الاشعار
  • آداب السفر
  • اعجاز القرآن
  • الافاده فی اثبات الحشر و الاعادة،
  • اسرار الحکم

درگذشت[ویرایش]

بیهقی در سال ۵۶۵ ه‍. ق. درگذشت. آرامگاه این ادیب اکنون در شهر ششتمد در ۳۰ کیلومتری جنوب سبزوار قرار دارد.

منبع[ویرایش]

(وب‌گاه [۱]) صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات ایران(جلد دوم)، انتشارات فردوس، چاپ هفدهم

  • مشاهیر نیشابور، از فریدون گرایلی