ابنفهد حلی
| شناسنامه | ||
|---|---|---|
| نام کامل | ابوالعباس جمالالدين احمد بن شمسالدين محمد بن فهد حلى اسد |
|
| تاریخ تولد | ۷۵۷ | |
| زادگاه | حله، عراق | |
| محل تحصیل | حله | |
| محل زندگی | حله | |
| تاریخ وفات | ۸۴۱ | |
| محل وفات | کربلا،  عراق |
|
| اطلاعات علمی | ||
| اساتید | علی بن محمد بن خازن حایری احمد بن متوّج بحرانی علی بن یوسف بن عبدالجلیل نیلی سید جمالالدین بن اعرج حسینی و ... |
|
| شاگردان | ابن طی ابن عشره احمد بن محمد بحرانی ابن راشد قطیفی و ... |
|
| تالیفات | الاوعیة و الفتوم استخراج الحوادث اسرار الصلاة بغیة الراغبین تاریخ الائمه و ... |
|
ابوالعباس جمالالدين احمد بن شمسالدين محمد بن فهد حلى اسد فقیه و محدث شیعی قرن ۸ و ۹ هجری و مشهور به ابنفهد حلی در سال ۷۵۷ در شهر حله به دنیا آمد.[۱] [۲]
پس از فراگیری خواندن و نوشتن به حوزه علمیه حله رفته و تحصیل علوم اسلامی را شروع کرد.
محتویات |
[ویرایش] استادان
- علی بن محمد بن خازن حایری
- احمد بن متوّج بحرانی[۳]
- ضیاءالدین ابوالحسن علی بن محمد بن مکی[۴]
- علی بن یوسف بن عبدالجلیل نیلی
- بهاءالدین علی بن عبدالکریم بن عبدالحمید نسّابه[۵]
- سید جمالالدین بن اعرج حسینی
- فاضل مقداد[۶]
- جلالالدین عبدالله بن شرفشاه
- حسن بن ابی الحسن دیلمی[۷]
- نظامالدین علی بن عبدالحمید نیلی[۸]
[ویرایش] شاگردان
- ابن طی[۹]
- ابن عشره[۱۰]
- احمد بن محمد بحرانی
- ابن راشد قطیفی
- شمسالین محمد حولانی عاملی
- ظهیرالدین بن علی عیناثی عاملی
- عبدالسمیع بن فیاض اسدی
- علی بن هلال جزائری[۱۱]
- علی بن فضل بن هیکل
- سید محمد بن فلاح موسوی حویزی
- سید محمد نوربخش
- مفلح بن حسن صیمری
- عزالدین حسن بن احمد بن فضل مارونی عاملی
- شمسالدین بن عزالدین بن ابی القاسم الحسینی[۱۲]
[ویرایش] تألیفات
- الاوعیة و الفتوم
- استخراج الحوادث[۱۳]
- اسرار الصلاة
- بغیة الراغبین
- تاریخ الائمه
- التحصین فی صفات العارفین[۱۴]
- الدر الفرید فی التوحید
- الدر النضید
- رسالهای به اهل جزایر
- رسالهای در فضیلت نماز جماعت
- رسالهای مختصر در واجبات حج
- شرح ارشاد علامه حلی
- شرح الفیه شهید اول
- شرح نفلیه شهید اول
- عدة الداعی و نجاح الساعی[۱۵]
- مصباح المبتدی و هدایة المقتدی
- المقتصر من شرح المختصر
- المهذب البارع[۱۶]
- النجوم
[ویرایش] سفر به جبل عامل
در سال ۸۲۶ به مناطق جبل عامل سفر کردهاست. در آنجا به روستای جزین رفته و از فرزند شهید اول اجازه روایت دریافت کرد. اینکه او چرا و چگونه به این سفر رفته، مشخص نیست، ولی شاید زیارت قبور پیامبران و حضور در نخستین قبلهگاه مسلمین - بیتالمقدس - و نیز دیداری از عالمان آن دیار بخشی از اهداف سفر عارف حلی بوده است.[۱۷]
[ویرایش] جدال پیروز
در سال ۸۴۰، از طرف حکمران بغداد، اسپند میرزا برای مناظره با علمای اهل سنت به بغداد دعوت شد. مجلس مناظره بر پاشد و ابن فهد و عالمان شیعی در یک طرف و بزرگان اهل سنت در طرف دیگر به بحث نشستند. ابن مناظرهها پس از جدالی حسّاس در حضور سلطان به پایان رفت و ابن فهد حلی توانست حقانیت تشیع را به اثبات برساند. بدین ترتیب اسپند میرزا حاکم بغداد مذهب شیعه را اختیار کرده، سکه به نام دوازده امام زد و مذهب شیعه را مذهب رسمی حوزه حکمرانیاش قرار داد.[۱۸]
[ویرایش] در کلام دیگران
میرزا حسین نوری درباره ابن فهد مینویسد:
| « | «صاحب مقامات عالی در میدان علم و عمل و دارنده خصال روحی و باطنیای که در کمتر انسانی یافت میشود، جمالالدین احمد بن فهد حلی ...»[۱۹] | » |
محمدتقی مجلسی در اجازهای از او به عنوان «شیخ ربانی و عالمی صمدانی»[۲۰] یاد میکند.
[ویرایش] مقابله با سید محمد بن فلاح
پس از آنکه یکی از شاگردان وی سید محمد بن فلاح ادعاهایی پیرامون مهدویت مطرح ساخته و اقدامات عملی خود را برای کسب قدرت شروع کرد ، ابن فهد فرمانقتل وی را صادر کرد که البته اجرا نشد.[۲۱]
[ویرایش] وفات
وی در سال ۸۴۱ درگذشت و در باغ نقیب علویین کربلا به خاک سپرده شد.
[ویرایش] پانویس
- ↑ تاریخالحله، شیخ یوسف کرکوش، نشر شریف رضی قم، ج ۱ و ۲.
- ↑ در زمان ابن فهد حلی دانشمندی دیگر با همین نام میزیسته است که همنامی این دو عالم موجب اشتباهاتی شده است. نام هر دو ابن فهد است. هر دو از شاگردان «ابن متوّج» و هر دو شرحی بر «ارشاد» علامه حلی نوشتهاند، اما یکی اهل حلّه است و دیگری اهل «احساء» از روستاهای حله. شرح ارشاد ابن فهد حلی معروف به شرح ارشاد است، ولی شرح ارشاد ابن فهد احسایی نامی دیگر دارد. ابن فهد حلی از معلمان اخلاق و سیر و سلوک است و جوششی در معرفت و اخلاق داشته، ولی ابن فهد احسایی تنها در فقه استاد بوده است. «فهد» نام جد ابن فهد حلی است و نام پدر ابن فهد، احسایی. (ترجمه روضات الجنات، محمدباقر ساعدی، اسلامیه، قم: ۱۳۵۶، ج ۱، ص ۱۰۹ و ۱۱۰.)
- ↑ او عالمی بزرگ و عارفی کامل، مفسّر و شاعر بوده است.
- ↑ فرزند شهید اول.
- ↑ او را از بزرگترین استادان ابن فهد شمردهاند. وی شاعر و عالمی عامل و صاحب مقامات معنوی و کرامات بوده است.
- ↑ از متکلمان بزرگ شیعه.
- ↑ او عارفی بلند مرتبه و از محدثان والامقام امامیه بوده است. مشهورترین اثر او «ارشاد القلوب» است. گفتهاند او در فقه و حدیث و عرفان و سیرهنگاری نیز از مردان سرشناس شیعه بوده است.
- ↑ ریحانة الادب، میرزا محمدعلی مدرس تبریزی، ج ۸، ص ۱۹۳؛ المهذب البارع، ابن فهد حلی، تصحیح شیخ مجتبی عراقی، ج ۱، ص ۱۸ و ۱۹.
- ↑ مؤلف کتاب «مسائل ابن طی». از شرح حال او چنین به دست میآید که وی بیشتر به موجب فزونی معرفت آن بزرگ، شیفته و در خدمت ابن فهد بوده است.
- ↑ فقیهی وارسته بوده که از حالات روحی او بسیار نوشتهاند. او در پایان عمر برای خود قبری فراهم آورد و پس از فوت در همان قبر دفن شد.
- ↑ او از بزرگترین استادان محقق ثانی بوده است.
- ↑ طبقات اعلامالشیعة، آقا بزرگ تهرانی، ج ۴، بخش الضیاء اللامع فی القرن التاسع؛ بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۱۰۴ و ۱۰۵ (اجازات بحار).
- ↑ رساله فوق برداشتهایی است از حدیث حضرت علی (ع) که در آن خبر از حمله مغول و ظهور سلسله صفویه داده است.
- ↑ این اثر یکی از متون ارزنده عرفانی است که در آن ضمن بررسی موضوع عزلت و گمنامی از دیدگاه معصومین آن را یکی از صفات نیک و از شرایط کمال دانسته است.
- ↑ این کتاب از مشهورترین آثار ابن فهد حلی و یکی از مهمترین کتابها در ادعیه و اخلاق است. ابن فهد ابواب ششگانه کتاب را چنین تنظیم کرده است: ترغیب بر دعا، عوامل استجابت دعا، آداب و شرایط دعا کننده، شیوههای دعا، ذکر، تلاوت قرآن. علامه حسنزاده آملی گفته است: طلابی که میخواهند در دعا دقت و تأمّل کنند، در خدمت استادی اهل صفا کتابهای دعا را بدین ترتیب درس بگیرند: اول، مفتاح الفلاح شیخ بهایی؛ دوم، عدة الداعی ابن فهد حلی؛ سوم، قوت القلوب ابوطالب مکی؛ چهارم، اقبال الاعمال سید بن طاووس.
- ↑ این کتاب شرح مختصرالنافع محقق حلی است و از مهمترین کتابهای فقهی ابن فهد به شمار میآید. فقها و دانشمندان عرصه فتوا در کتابهای فقهی خود از نظرات او و کتاب دقیق، عمیق پربار وی یاد کردهاند.
- ↑ تعلیقه امل الآمل، میرزا عبدالله افندی اصفهانی، چاپ کتابخانه آیتالله مرعشی قم، ص ۹۴ و ۹۵.
- ↑ مجالس المؤمنین، قاضی نورالله شوشتری، اسلامیه، ۱۳۵۴، ج ۲، ص ۳۶۸ - ۳۷۰.
- ↑ مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری، چاپ رحلی، ج ۳، ص ۴۳۴.
- ↑ بحار الانوار، علامه مجلسی، ج ۱۰۷ (اجازات)، ص ۶۸.
- ↑ مجله مقالات و بررسیها - شماره 67 - سید محمد بن فلاح و اندیشه مهدویت
[ویرایش] منبع
- جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.
