آیکیدو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آی‌کی‌دو
Aikido
合気道
Aikido.svg
آی‌کی‌دو در خوشنویسی ژاپنی.
کشور مبدا ژاپن ژاپن
بنیان‌گذار موریهه اوشیبا
(植芝 盛平, Morihei Ueshiba, ۱۸۸۳-۱۹۶۹)
هنرهای رزمی پدر دایتوریو آی‌کی جوجوتسو؛ جووجوتسو، کن‌جوتسو، سوجوتسو، بوجوتسو، ایی‌آی‌جوتسو، جوجوتسو.
افراد شناخته‌شده گوزو شیودا، موریهیرو سایتو، کوییچی توهی، تاداشی آبه، مینورو موچیزوکی، نوریاکی اینو، کنجی تومیکی، کیشومارو اوشیبا، موریترو اوشیبا، کریستین تیسر، یوشیمیتسو یامادا، استیون سیگال

آی‌کی‌دو (به ژاپنی: 合気道 Aikidō) یک هنر رزمی ژاپنی است. بنیان گذار این هنر رزمی، موریهه اوشیبا نام دارد که در ۱۴ دسامبر سال ۱۸۸۳ به دنیا آمد، و اغلب به او لقب استاد بزرگ (به ژاپنی: O'Sensei グレートティーチャー) را دادند. که به معنی "طریقه هماهنگی روح و روان" است و هدف اوشیبا از خلق چنین هنری این بود که بتواند بدون آسیب زدن به حریف از خود دفاع کند .

تعریف آیکیدو[ویرایش]

به صورت فیزیکی آیکیدو هنری است که با تغییر مسیر ها و جنبش های گوناگون نیروی حریف را بازگردانده و در انتها به قفل مفصل‌های حریف می انجامد. این ورزش از دایتو ریو آیکی جوجیتسو مشتق شده که گفته میشود موریهه اوشیبا در اواخر سال ۱۹۲۰ میلادی به خاطر عقاید دین اوموته-کیو این واگرایی را انجام داده است برخی دیگر از تکنیک‌ها و گرفتن‌ها نیز از کنجیتسو ناشی شده‌است.

تمرکز ورزش آی‌کی‌دو در مشت و لگدزدن به حریف نیست، بلکه با استفاده از انرژی حریف برای بدست آوردن کنترل حریف(ها) یا دور کردن آن‌ها از خود است. آی‌کی‌دو یک هنر ایستا نیست، بلکه تاکید فراوانی بر حرکات و جنبش‌های داینامیک دارد.[۱]

هنرجویان ارشد اوشیبا رویکرد های مختلفی به آیکیدو داشتند ولی امروزه آیکیدو در سراسر جهان در سبک های مختلفی تدریس میشود .

ریشه‌ شناسی و فلسفه عمومی کلمه آیکیدو[ویرایش]

تکنیک شیهو ناگه
دیاگرام یکی از تکنیک های آیکیدو به نام "ای کیو"
دیاگرام تکنکیک "ای کیو"

کلمه آی‌کی‌دو از سه حرف کانجی تشکیل شده است:

  • Ai | آی | 合  : به معنای به هم پیوستن، هماهنگی
  • Ki | کی | 気 : به معنای روح، نیروی درونی، انرژی طبیعی بدن
  • Do | کی | 道 : به معنای راه و روش


قوانین "آیکی" در زبان ژاپنی (در خارج از محل تمرین ) به ندرت استفاده میشود و دارای شبهات بسیاری نیز هست !

کلمه "آی (合)" اساساً به معانی 'هماهنگی, ترکیب، متحد، پیوستن به یکدیگر، ملاقات' است برای مثال : 合同 به معنی اتحاد و ترکیب ، 合成 به معنی (مخلوط)، 結合 به معنی (متحد / ترکیب / ملحق شدن) ، 連 合 به معنی (اتحادیه / اتحاد / انجمن )، 統 合 به معنی (ترکیب / وحدت)، و 合意 به معنی (توافق)است یک شیوه دیگر معنی برای استفاده در روابط متقابل نیز وجود دارد برای مثال : 知 り 合 う (برای شناختن یکدیگر)، 話 し 合 い (صحبت کردن / گفت و گو / بحث و مذاکره)، و 待 ち 合 わ せ る (ملاقات با تعیین وقت قبلی) معنی میشود .

کلمه "کی (気)" معمولاً برای توصیف احساسات استفاده میشود برای مثال : なになに気がする (من احساسی میکنم) و 気 持 ち (احساس / حس) . ایز این واژه به معنی "انرژی" یا "نیرو" نیز استفاده میشود، به عنوان در 電 気 (نیروی برق) و 磁 気 (انرژی مغناطیس) تعبیر میشود. همچنین می تواندآن را به جمبه های معنوی و مردمی تعمیم داد به عنوان مثال : 気 質 (روح / صفت / خلق و خو) معنی میشود.

کلمه "دو (道)" که در هنر های رزمی دیگر مثل جودو و ای آی دو و ... و همچنین در واژه معمولی مثل (shodō) به معنی خوشنویسی ژاپنی ،(KADO) به معنی گل ها و (chadō یا sadō) به معنی مراسم چای استفاده شده است در حالت کلی به معنی (راه، طریقت، شیوه) است.

بنابراین، از نقطه نظر صرفا زبانی ، آیکیدو به معنی "شیوه ترکیب نیرو" است و بر اساس قانون "آیکی" که در مورد هنرهای رزمی صحبت میکند این واژه را به معنی "راه هایی برای کنترل مهاجم با حداقل تلاش و نیرو" تعبیر میکند . این بدین معنیست که باید از ریتم و زمان حمله حریف آگاهی پیدا کنیم و آن را درک کنیم که این شبیه اصولی است که جیگارو کانو (کانو جیگورو) بنیانگذار جودو معرفی کرده است .

روش رزمی آی‌کی‌دو[ویرایش]

حرکات پایه در آی‌کی‌دو حرکات طبیعی هستند و بیش‌تر حملات در این سبک به صورت ذاتی و با الهام از ذات طبیعت انجام می‌شوند. یک آی‌کی‌دو کار، بدون تلاش برای حمله یا تهاجم تنها می‌کوشد تا خود را با شرایط هماهنگ کرده و در برابر حملات احتمالی حریفان، بدون استفاده از مشت و لگد از خود دفاع نماید. یک آی‌کی‌دو کار واقعی بهتر می‌داند که قدرت خود را بدون ضربه زدن به دیگران یا بدون تحقیر آنان، حفظ نماید.

سبکهای آیکیدو[ویرایش]

  1. آی کی کای (سبک اصلی)[۲] [۳]
  2. آیکیدو یوشینکان [۴]
  3. شین شین تویستو[۵]
  4. تومیکی ریو[۶]


تمرین و پرورش[ویرایش]

در آیکیدو، همانطور که تقریباً در تمام هنرهای رزمی ژاپنی دیده میشود ، هر دو جنبه "جسم" و "روح و روان" مورد پرورش قرار میگیرد. پرورش جسمی در آیکیدو متنوع است به طوری که برای این منظور در هر جلسه با تمرین های عمومی و حتی تمرینات خاصی این مساله را پوشش میدهند.از آنجا که بخش قابل توجهی از هر جلسه آیکیدو شامل پرورش جسمی و فکریست، اولین چیزی که اکثر دانش آموزان یاد می گیرند چگونگی پرتاب شدن ، سقوط و یا به اصطلاح اوکمی است برای این منظور تکنیک های خاصی برای حمله هر دو نفر پیشبینی شده است. پس از آموختن تکنیک های پایه، هنرجویان دفاع آزاد علیه حریف های متعدد و تکنیک های برای دفاع در مقابل سلاح و حتی دفاع با سلاح را تمرین میکنند .

نقش مدافع و محاجم[ویرایش]

آیکیدو در مرحله اول نیاز به دو حریف و شریک تمرینی برای حرکات از پیش تعیین شده (کاتا) به جای آزادی عمل برای یادگیری الگوی اولیه را دارد که به کسی که دفاع میکند اوکه (UKE) و کسی که حمله میکند توری (TORI یا 取り) یا شیته (shite یا 仕手) با توجه به سبک آیکیدو گویند که در تکنیک هایی که توری پرتاب میشود به آن ناگه (NAGE یا 投げ) نیز گفته میشود که باروشی به نام "اوکمی" یا سقوط کردن نیروی تکنیک را خنثی میکند . هردو نقش اوکه و توری در آیکیدو ضروریست این دو نقش بر اصول اختلاط و سازگاری بنا شده است بنابراین توری شیوه اجرای تکنیک را می آموزد در حالی که اوکه شیوه کنترل نیرو و انعطاف پذیری بدن را تمرین میکند . به شیوه دریافت تکنیک و فرود آمدن "اوکمی" گفته میشود که با این کار نیرو و تعادل خود را بدون آسیب بازمیگرداند . در تکنیک های پیشرفته گاهی اوکه تکنیک را بازمیگرداند و یا به اصطلاح بدل میکند که به این تکنیک ها کایشی وازا (返し技 kaeshi-waza) میگویند . اوکمی (Ukemi 受身) روشی صحیح برای دریافت تکنیک بدون صدمه برای حریف است که با توجه به محیط ، تکنیک و میزان انرژی ،عکس العملی مناسب است که معمولا با خوردن زمین (سقوط) همراه است . به طور کلی اوکمی بخش از آیکی دو به شمار میرود که تضمینی برای سلامتی حریف بعد از تکنیک است در غیر این صورت تکنیک ها با شکستگی و پرتاب همراه است .

سلاح ها[ویرایش]

سلاح ها در آیکیدو مشتمل بر یک چوب نسبتا کوتاه (۱۲۰ سانتی متری) به نام جو (Jo) ، شمشیر چوبی (کن یا بوکن Bokken) و چاقو به نام تانتو (Tanto) است که امروزه در برخی باشگاه ها استفاده از سلاح های گرم و خلع سلاح نیز مطرح شده است . در برخی سبک ها مثل ایواما و موریهیرو سایتو زمان زیادی را صرف تمرین با چوب و شمشیر را تحت نام آیکیجو و آیکیکن میکنند . آیکیدو بر مبنای دست خالی در مقالا شمشیر و نیزه توسعه یافته پس اساس تمامی تکنیک ها همین منشاء است .


لباس و رتبه بندی[ویرایش]

در حال تا کردن هاکاما مکمل لباس آیکیدو برای کمربند مشکی .


درجه کمربند رنگ نام
کیو Judo white belt.svg سفید مودانشا / کودانشا
دان Judo black belt.svg مشکی یودانشا

هنرجویان آیکیدو ( که در خارج از ژاپن به آنها آیکیدوکا گفته میشود ) به طور کلی با گذراندن مقاطعی به نام "کیو" و پس از آن به درجه "دان" میرسند . هرچند در برخی از کلاس ها رنگ های مختلفی استفاده میشود ولی در آیکیدو رنگ کمربند "سفید" و "مشکی" است که نشان دهنده رده "کیو" و رده "دان" است . معمولا در کلاس ها به افراد زیر ۱۶ سال اجازه بستن کمربند مشکی یا ورود به آزمون رده "دان" داده نمیشود . لباس مورد استفاده در آیکیدو "آیکیدوگی" نام دارد که بسیار شبیه لباس "کیکوگی" است که برای بسیاری از ورزشهای رزمی مدرن امروزی استفاده میشود که شامل یک بالاپوش و شلوار و کمربند است . در سیستم های آیکیدو در رده های بالا ( معمولاً رده دان و کمربند مشکی ) از شلواری سنتی و پلیسه دار به نام هاکاما ( همان لباسی که در کن‏ دو و .ای آی دو استفاده میشود ) به عنوان مکمل لیاس استفاده میشود در اکثر باشگاه ها برای مدرس ها و هنرجویان رده دان این لباس از پیش تعیین شده است .




مسابقات[ویرایش]

آیکیدو تنها ورزش رزمی جهان است، که مسابقات تن به تن آن به دلیل آسیب دیدگی شدید مفاصل، سالهاست که ممنوع شده است. تنها مسابقات کاتا و حرکات نمایشی با شمشیر و چاقو برگزار می‌شود.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «آیکیدو»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۹ دی ۱۳۹۱).

پیوند به بیرون[ویرایش]