آینه و شمعدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مراسم عروسی ایرانی در نگارگری ایرانی که آینه و شمعدان را نیز به تصویر کشیده‌است.

آیِنِه و شَمْعْدان یا آینه شمدون[نیازمند منبع] از اجزای اصیل سفرهٔ عروسی ایرانی است، که در سفرهٔ هفت سین نیز قرار داده می‌شود. استفاده از آینه و شمعدان ریشه در ایران باستان و آیین زرتشت دارد.

نمادها[ویرایش]

در عروسی ایرانی[ویرایش]

در همهٔ[۱] سفره‌های عقد ایرانی آیینه و شمعدان وجود دارد، آیینه مظهر روشنایی است و شمعدانهایی که در دو طرف آیینه قرار می‌گیرند نماد سربازهایی هستند که از زندگی عروس و داماد نگهبانی می‌کنند.[۱] آینهٔ بخت و دو شمعدان در دو سوی آینه به نشانهٔ روشنایی و آتش، دو عنصر بسیار مهم در فرهنگ ایرانی و زرتشتی هستند.[۲]

در هفت سین[ویرایش]

آینه نماد تصویر پیدایش و روشنائی است که بر سر سفره هفت سین گذاشته می‌شود. آتشدان نیز نماد پایداری نور و گرما است که بعدها به شمع و چراغ مبدل شد. در دو طرف آینه دو شمعدان گذاشته می‌شود و به تعداد فرزندان خانواده شمع روشن می‌گردد. شمع‌ها نماد شادی و روشنگری هستند.[۳]

چیدمان[ویرایش]

آینه در بالای سفره، روبه‌روی عروس و داماد قرار داده می‌شود تا آنها یکدیگر را در آینه ببینند و دل‌هایشان نسبت به هم مانند آینه صاف و زلال باشد و یک جفت شمعدان که در دو طرف آینه قرار می‌گیرند. شمع‌های روشن شمعدان‌ها نمایانگر روشنایی و گرمی پیوند عقد بین عروس و داماد است.[۴] جنس شمعدان با قاب آینه یکی و معمولاً نقره، برنز یا بلورین می‌باشد. همچنین جانمازی پیشاپیش آینه گسترده‌است.[۵]

آداب و رسوم[ویرایش]

شمع‌ها در دو طرف آینه که یکی برای عروس و دیگری برای داماد به نشانهٔ روشنایی در زندگی جدیدشان است، روشن می‌شوند.[۶] طبق سنن زرتشتی داماد باید ورود عروس به مجلس را در درون آینه ببیند.[۷]

هنگامی که عروس به اتاق وارد می‌شود، با پرده‌ای صورت خود را پوشانده‌است. وقتی که در کنار داماد می‌نشیند، این پرده را از صورت خود بر می‌دارد و نخستین چیزی که داماد در آینه می‌بیند، باید بازتاب چهرهٔ همسر آینده‌اش باشد.[۲]

امروزه هنوز بسیاری از سنت‌های دیرین عروسی ایرانی همچنان پابرجا مانده‌است و هرچند که تشریفاتی باشند، اما همواره انجام می‌شوند. عروسی تقریبا مشابه با گذشته آن است و همهٔ عروس‌ها اگر دیگر اقلام را نداشته باشند، بدون شک آینه و شمعدان را خواهند داشت.[۱][۸] آینه‌ها همواره در اندازهٔ کامل و جفت شمعدان‌ها در دو سوی آینه با شمع‌های روشن، برای هر یک از عروس و داماد، قرار داده می‌شوند.[۸]

همچنین امروزه شمعی که در سفره عقد می‌گذارند را گاهی بعد از خواندن خطبه عقد و دریافت هدایای مهمانان خاموش می‌کنند که این کار توسط عروس و داماد با کفش عروس و یا با گلبرگی انجام می‌شود. این رسم احتمالاً در آیین زرتشتی نبوده چون زرتشتیان چنین کاری را بی احترامی به آتش می‌دانند.[۷]

آینه‌دار کسی است که آینه در پیش دارد تا عروس و جز او، خویشتن را در آن ببینند.[۹]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ازدواج ایرانی»(فارسی)‎. مجلهٔ کارگاهی زیگزاگ، ۱۴ ژوئن ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «Persian Wedding Traditions and Customs»(انگلیسی)‎. FarsiNet. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  3. «فلسفهٔ نوروز»(فارسی). بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  4. «اجزای سفرهٔ عقد»(فارسی)‎. عقد و عروسی، ۱. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  5. «اجزای سفرهٔ عقد»(فارسی)‎. عقد و عروسی. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  6. «Persian Wedding Traditions and Customs»(انگلیسی)‎. Persian Mirror. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۶. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «مراسم عقد و عروسی ایرانیان»(فارسی)‎. topiranian. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «Iranian Marriage Ceremony, Its History & Symbolism»(انگلیسی)‎. Iran Chamber Society، دسامبر ۲۰۰۱. بازبینی‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. 
  9. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «آینه دار»

منابع[ویرایش]