آکریل آمید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آکریل آمید
Acrylamide-2D-skeletal.png Acrylamide-MW-2000-3D-balls.png
Acrylamide-MW-2000-3D-vdW.png
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 79-06-1 YesY
پاب‌کم 6579
کم‌اسپایدر 6331 YesY
UNII 20R035KLCI YesY
KEGG C01659 YesY
ChEBI CHEBI:28619 YesY
ChEMBL CHEMBL348107 YesY
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
Image 2
خصوصیات
فرمول مولکولی C3H5NO
جرم مولی ۷۱٫۰۸ g mol−1
چگالی 1.13 g/cm3
دمای ذوب ۸۴٫۵ °C (۱۸۴٫۱ °F; ۳۵۷٫۶ K)
دمای جوش
انحلال‌پذیری in water 2.04 kg/L (25 °C)
خطرات
MSDS ICSC 0091
GHS pictograms GHS-pictogram-skull.svgGHS-pictogram-silhouete.svg[۱]
GHS hazard statements H301, H312, H315, H317, H319, H332, H340, H350, H361, H372[۱]
GHS precautionary statements P201, P280, P301+310, P305+351+338, P308+313[۱]
شاخص ئی‌یو 616-003-00-0
طبقه‌بندی ئی‌یو Toxic (T)
ماده سرطان‌زا
Muta. Cat. 2
Repr. Cat. 3
کدهای ایمنی R۴۵, R46, R20/21,
R۲۵, R36/38, R۴۳,
R48/23/24/25, R62
شماره‌های نگهداری S53, S45
لوزی آتش
Flammability code 2: Must be moderately heated or exposed to relatively high ambient temperature before ignition can occur. Flash point between 38 and 93 °C (100 and 200 °F). E.g., diesel fuel Health code 3: Short exposure could cause serious temporary or residual injury. E.g., chlorine gas Reactivity code 2: Undergoes violent chemical change at elevated temperatures and pressures, reacts violently with water, or may form explosive mixtures with water. E.g., phosphorus Special hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
نقطه اشتعال 138 °C
دمای خودآتشگیری 424 °C
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 YesY (بررسی) (چیست: YesY/N؟)
Infobox references

آکریل آمید یک ترکیب شیمیایی با فرمول C3H5NO است كه در صنعت براي توليد مواد پلي آكريلاميد بكار مي‌رود (2). پلي آكريلاميد در تصفيه آب آشاميدني به عنوان يكي از انواع مواد پاك كننده به همراه مواد جامد براي تسهيل تصفيه آب و حذف مواد زايد آن بكار مي‌رود (2). به علاوه از پلي آكريلاميد در تهيه چسب، كاغذ، پلاستيك‌ها و مواد آرايشي استفاده مي‌شود (2، 3). مواد پلي آكريلاميد حاوي مقادير خيلي كمي از آكريلاميد هستند (2). آكريلاميد در دود سيگار نيز وجود دارد و استعمال سيگار به طور قابل توجهي باعث مواجهه با آكريلاميد مي‌شود.[۲]

این ترکیب یک ماده اسیدی سرطان‌زا به شمار می‌آید و از حرارت دیدن کربوهیدرات‌ها ایجاد می‌شود. آکریلامید در نان برشته، چیپس، ته‌دیگ و سوسیس برشته وجود دارد.[۳] تا قبل از سال 2002، تصور مي شد كه مواجهه با آكريلاميد عمدتاً از طريق مواجهه شغلي و نيز مصرف سيگار و تا حد كمتري از طريق مصرف آب و استفاده از وسايل آرايشي صورت مي‌گيرد. اگرچه احتمالاً آكريلاميد هميشه در غذاهاي پخته وجود داشته است ولي در سال 2002، در مطالعات انجام شده در سوئد براي اولين بار وجود مقادير نسبتاً زياد آكريلاميد در غذاهاي غني از كربوهيدرات مانند سيب‌زميني و محصولات غلات كه در درجه حرارت‌هاي بسيار بالا (بالاتر از 120 درجه سانتي گراد) پخته يا سرخ مي‌شوند، مشاهده شد. [۴] اين يافته از اهميت زيادي برخوردار بود، بويژه اين كه غلظت آكريلاميد در غذاها به طور قابل توجهي بيشتر از ساير مواد سرطان‌زاي شناخته شده موجود در غذاها مانند هيدروكربن‌هاي آروماتيك پلي‌سيكليك و اتيل كربامات است .بيشترين غلظت آكريلاميد در چيپس سيب‌زميني و سيب‌زميني سرخ كرده مشاهده شده است ولي در غذاهاي ديگر نيز وجود دارد. آكريلاميد در بسياري از غذاها اعم از غذاهاي تهيه شده به طور صنعتي، در مراكز تهيه غذا و در منزل وجود دارد. آكريلاميد هم در غذاهاي اصلي مانند نان و سيب‌زميني و هم در محصولات خاصي مانند چيپس، بيسكوئيت و قهوه مي تواند وجود داشته باشد.[۵]


اثرات آكريلاميد بر سلامتی[ویرایش]

در مورد اثر آكريلاميد بر سلامت عمومي ابهامات زيادي وجود دارد. مواجهه شغلي با مقادير بسيار زياد آكريلاميد باعث تخريب عصبي افراد شده است. در مطالعات مشاهده شده است كه آكريلاميد در دوزهای بالا مي تواند در حيوانات ايجاد سرطان كند. به همین دلیل محققين پيشنهاد مي‌كنند كه ممکن است آكريلاميد در انسانها نيز سرطان‌زا باشد. [۶]

مكانيسم سرطان‌زايي آكريلاميد در حيوانات آزمايشگاهي و انسان به خوبي مشخص نيست. در مطالعات حيواني ارتباط مستقيم وابسته به دوز بين مواجهه با آكريلاميد و سرطان در اندام‌هاي مختلف موش‌ها مشاهده شده است. در يك مطالعه بر روي افراد ميانسال مشاهده شد كه مصرف متوسط روزانه 8/4 ميكروگرم آكريلاميد در مقايسه با مصرف متوسط روزانه 5/9 ميكروگرم آكريلاميد از طريق مواد غذايي، خطر ابتلا به سرطان سلولي كليه را افزايش مي‌دهد. به دليل اين كه مولكول آكريلاميد، كوچك و هيدروفيل است، مي تواند در بدن به طور غير فعال انتشار يابد. به همين دليل به طور تئوري تمام بافتها مي توانند در معرض سرطان‌زايي آكريلاميد قرار بگيرند.

در مطالعه ديگري در زنان و مردان بزرگسال مشاهده شد كه مصرف روزانه 160 گرم چيپس، حاوي 157 ميلي‌گرم آكريلاميد، به مدت 4 هفته، باعث افزايش معني‌دار LDL اكسيد شده، اينترلوكين 6 با حساسيت بالا، پروتئين واكنشي C با حساسيت بالا و گاماگلوتاميل ترانسفراز و افزايش معني دار توليد گونه‌هاي فعال اكسيژن توسط مونوسيت‌ها، لنفوسيت‌ها و گرانولوسيت‌ها شد. بنابراين مصرف طولانی مدت محصولات حاوي آكريلاميد ممكن است بوجود آورنده حالت التهابي باشد كه عامل خطري براي آترواسكلروز است.[۷]

منابع[ویرایش]

  • گروه تحقیق و توسعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Sigma-Aldrich Co., Acrylamide. Retrieved on 2013-07-20.
  2. http://www.who.int/foodsafety/publications/chem/acrylaacra_faqs/en/index.html
  3. نان برشته نخورید
  4. Hogervorst JG, Schouten LJ, Konings EJ, Goldbohm RA and van den Brandt PA Dietary acrylamide intake and the risk of renal cell, bladder, and prostate cancer. Am J Clin Nutr 2008, 87: 1428-38
  5. http://www.ciaa.eu/asp/documents/1.asp?doc_id=822
  6. http://www.ciaa.eu/asp/documents/1.asp?doc_id=822
  7. Naruszewicz M, Zapolska-Downar D, Komider A, Nowicka G, Kozowska-Wojciechowska M, Vikström AS and Törnqvist M Chronic intake of potato chips in humans increases the production of reactive oxygen radicals by leukocytes and increases plasma C-reactive protein: a pilot study. Am J Clin Nutr 2009, 89: 773-777.