آکریل آمید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آکریل آمید
شناساگرها
CAS 79-06-1 YesY
پاب‌کم 6579
کم‌اسپایدر 6331 YesY
UNII 20R035KLCI YesY
KEGG C01659 YesY
ChEBI CHEBI:28619 YesY
ChEMBL CHEMBL348107 YesY
Jmol-3D images Image 1
Image 2
خصوصیات
فرمول مولکولی C3H5NO
جرم مولی ۷۱٫۰۸ g mol−1
چگالی 1.13 g/cm3
دمای ذوب
‎84.5 °C, 358 K, 184 °F
دمای جوش
محلول در آب 2.04 kg/L (25 °C)
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده ICSC 0091
GHS pictograms GHS-pictogram-skull.svgGHS-pictogram-silhouete.svg[۱]
GHS hazard statements H301, H312, H315, H317, H319, H332, H340, H350, H361, H372[۱]
GHS precautionary statements P201, P280, P301+310, P305+351+338, P308+313[۱]
EU Index 616-003-00-0
طبقه‌بندی EU Toxic (T)
ماده سرطان‌زا
Muta. Cat. 2
Repr. Cat. 3
شماره ایمنی R۴۵, R46, R20/21,
R۲۵, R36/38, R۴۳,
R48/23/24/25, R62
شماره نگهداری S53, S45
لوزی آتش
NFPA 704.svg
2
3
2
دمای اشتعال 138 °C
دمای
آتش‌گیری خودبه‌خود
424 °C
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

آکریل آمید یک ترکیب شیمیایی با فرمول C3H5NO است كه در صنعت براي توليد مواد پلي آكريلاميد بكار مي‌رود (2). پلي آكريلاميد در تصفيه آب آشاميدني به عنوان يكي از انواع مواد پاك كننده به همراه مواد جامد براي تسهيل تصفيه آب و حذف مواد زايد آن بكار مي‌رود (2). به علاوه از پلي آكريلاميد در تهيه چسب، كاغذ، پلاستيك‌ها و مواد آرايشي استفاده مي‌شود (2، 3). مواد پلي آكريلاميد حاوي مقادير خيلي كمي از آكريلاميد هستند (2). آكريلاميد در دود سيگار نيز وجود دارد و استعمال سيگار به طور قابل توجهي باعث مواجهه با آكريلاميد مي‌شود.[۲]

این ترکیب یک ماده اسیدی سرطان‌زا به شمار می‌آید و از حرارت دیدن کربوهیدرات‌ها ایجاد می‌شود. آکریلامید در نان برشته، چیپس، ته‌دیگ و سوسیس برشته وجود دارد.[۳] تا قبل از سال 2002، تصور مي شد كه مواجهه با آكريلاميد عمدتاً از طريق مواجهه شغلي و نيز مصرف سيگار و تا حد كمتري از طريق مصرف آب و استفاده از وسايل آرايشي صورت مي‌گيرد. اگرچه احتمالاً آكريلاميد هميشه در غذاهاي پخته وجود داشته است ولي در سال 2002، در مطالعات انجام شده در سوئد براي اولين بار وجود مقادير نسبتاً زياد آكريلاميد در غذاهاي غني از كربوهيدرات مانند سيب‌زميني و محصولات غلات كه در درجه حرارت‌هاي بسيار بالا (بالاتر از 120 درجه سانتي گراد) پخته يا سرخ مي‌شوند، مشاهده شد. [۴] اين يافته از اهميت زيادي برخوردار بود، بويژه اين كه غلظت آكريلاميد در غذاها به طور قابل توجهي بيشتر از ساير مواد سرطان‌زاي شناخته شده موجود در غذاها مانند هيدروكربن‌هاي آروماتيك پلي‌سيكليك و اتيل كربامات است .بيشترين غلظت آكريلاميد در چيپس سيب‌زميني و سيب‌زميني سرخ كرده مشاهده شده است ولي در غذاهاي ديگر نيز وجود دارد. آكريلاميد در بسياري از غذاها اعم از غذاهاي تهيه شده به طور صنعتي، در مراكز تهيه غذا و در منزل وجود دارد. آكريلاميد هم در غذاهاي اصلي مانند نان و سيب‌زميني و هم در محصولات خاصي مانند چيپس، بيسكوئيت و قهوه مي تواند وجود داشته باشد.[۵]


اثرات آكريلاميد بر سلامتی[ویرایش]

در مورد اثر آكريلاميد بر سلامت عمومي ابهامات زيادي وجود دارد. مواجهه شغلي با مقادير بسيار زياد آكريلاميد باعث تخريب عصبي افراد شده است. در مطالعات مشاهده شده است كه آكريلاميد در دوزهای بالا مي تواند در حيوانات ايجاد سرطان كند. به همین دلیل محققين پيشنهاد مي‌كنند كه ممکن است آكريلاميد در انسانها نيز سرطان‌زا باشد. [۶]

مكانيسم سرطان‌زايي آكريلاميد در حيوانات آزمايشگاهي و انسان به خوبي مشخص نيست. در مطالعات حيواني ارتباط مستقيم وابسته به دوز بين مواجهه با آكريلاميد و سرطان در اندام‌هاي مختلف موش‌ها مشاهده شده است. در يك مطالعه بر روي افراد ميانسال مشاهده شد كه مصرف متوسط روزانه 8/4 ميكروگرم آكريلاميد در مقايسه با مصرف متوسط روزانه 5/9 ميكروگرم آكريلاميد از طريق مواد غذايي، خطر ابتلا به سرطان سلولي كليه را افزايش مي‌دهد. به دليل اين كه مولكول آكريلاميد، كوچك و هيدروفيل است، مي تواند در بدن به طور غير فعال انتشار يابد. به همين دليل به طور تئوري تمام بافتها مي توانند در معرض سرطان‌زايي آكريلاميد قرار بگيرند.

در مطالعه ديگري در زنان و مردان بزرگسال مشاهده شد كه مصرف روزانه 160 گرم چيپس، حاوي 157 ميلي‌گرم آكريلاميد، به مدت 4 هفته، باعث افزايش معني‌دار LDL اكسيد شده، اينترلوكين 6 با حساسيت بالا، پروتئين واكنشي C با حساسيت بالا و گاماگلوتاميل ترانسفراز و افزايش معني دار توليد گونه‌هاي فعال اكسيژن توسط مونوسيت‌ها، لنفوسيت‌ها و گرانولوسيت‌ها شد. بنابراين مصرف طولانی مدت محصولات حاوي آكريلاميد ممكن است بوجود آورنده حالت التهابي باشد كه عامل خطري براي آترواسكلروز است.[۷]

منابع[ویرایش]

  • گروه تحقیق و توسعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Sigma-Aldrich Co., Acrylamide. Retrieved on 2013-07-20.
  2. http://www.who.int/foodsafety/publications/chem/acrylaacra_faqs/en/index.html
  3. نان برشته نخورید
  4. Hogervorst JG, Schouten LJ, Konings EJ, Goldbohm RA and van den Brandt PA Dietary acrylamide intake and the risk of renal cell, bladder, and prostate cancer. Am J Clin Nutr 2008, 87: 1428-38
  5. http://www.ciaa.eu/asp/documents/1.asp?doc_id=822
  6. http://www.ciaa.eu/asp/documents/1.asp?doc_id=822
  7. Naruszewicz M, Zapolska-Downar D, Komider A, Nowicka G, Kozowska-Wojciechowska M, Vikström AS and Törnqvist M Chronic intake of potato chips in humans increases the production of reactive oxygen radicals by leukocytes and increases plasma C-reactive protein: a pilot study. Am J Clin Nutr 2009, 89: 773-777.