آنتوان سوروگین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آنتوان سوروگین
Antoin Sevruguin

آنتوان سوروگین در شهر وین قبل از سال ۱۸۸۰ م.
زادروز اواخر ۱۸۳۰(میلادی)
۱۲۰۹ خورشیدی

تهران، سفارت روسیه
درگذشت ۱۹۳۳ (میلادی)
۱۳۱۲ خورشیدی
تهران
آرامگاه دروازه دولاب(گورستان ممنوعه در تهران)بخش ارتدوکس.دروازه دولاب
محل زندگی تهران
ملیت ارمنستانی
گرجستانی
پیشه عکاسی
دوره قاجار
والدین Vassil de Sevruguin

امضا

آنتوان سوروگین (اواخر ۱۸۳۰ (میلادی) (برابر با ۱۲۰۹ خورشیدی) در سفارت شوروی در تهران۱۹۳۳ (میلادی) (برابر با ۱۳۱۲ خورشیدی) در تهران) عکاس ارمنستانی-گرجستانی حاضر در ایرانِ عصر قاجار بود. او مردی آرام، گوشه‌گیر و خوش‌برخورد و گشاده‌رو و در عکاسی استاد بود. او برای کامل کردن مجموعه عکس‌های خود تمامی ایران را زیر پا گذاشت و از سوژه‌های گوناگون بهترین تصاویر را تهیه کرد. مردم، مناظر، بناهای تاریخی، آداب و رسوم، مشاغل و حرفه‌ها، اشیاء و سرانجام تمام زوایای زندگی ایرانیان سوژهٔ عکاسی او بودند.

تولد[ویرایش]

آنتوان سوروگین اواخر دهه ۱۸۳۰ میلادی برابر با حدود سال ۱۲۱۹ خورشیدی در سفارت روسیه در تهران از یک پدر و مادر گرجیتبار ارمنی به نام‌های واسیلی و آچین زاده شد. سال‌های نخستین عمرش را در تهران گذراند. پدرش واسیلی خاورشناس و دیپلمات سفارت روسی تزاری در تهران بود. علاقه او به ایران در همین دوره پدید آمد و بعدها یکی از دوستداران و ستایشگران ایران و ایرانیان شد. او در کودکی به هنر نقاشی علاقه داشت.
پس از فوت پدر آنتوان که بر اثر حادثه‌ای در اسب‌سواری در تهران کشته شد، مادرش به دلیل عدم تمایل به دریافت مستمری از ایران با فرزندان خود به گرجستان بازگشت. آنتوان پس از مرگ پدر برای کمک به خانواده نقاشی را کنار گذاشت و همراه با برادرانش امانوئل و کولیا نزد عکاس معروف روسی دیمتری ایوانویچ ژرماکوف در تفلیس عکاسی آموخت.

مهاجرت به ایران[ویرایش]

آنتوان سوروگین به همراه همسر و فرزندان
استودیوی آنتوان سوروگین در خیابان فردوسی

او در سال ۱۸۷۰ میلادی برابر با سال ۱۲۴۹ خورشیدی همراه با برادرانش به تبریز آمد و در آنجا ساکن شد و به دستگاه ولیعهد مظفرالدین میرزا راه یافت و از او لقب "خانی" نیز گرفت. آنها پس از مدتی به تهران آمدند و در تهران یک استودیو عکاسی در خیابان علاءالدوله (فردوسی) کنار در شرقی میدان مشق دایر کردند.
آنتوان خان در تهران با یک دختر ایرانی ارمنی‌نژاد ازدواج کرد و حاصل این ازدواج هفت فرزند بود.

شهرت[ویرایش]

آنتوان خان سوروگین یکی از موفق‌ترین عکاسهای عصر خود بود. بیشتر عکس‌های گرفته‌شده توسط آنتوان خان متعلق به سال‌های ۱۲۴۹ تا ۱۳۰۹ خورشیدی است. او به علت این‌که توانایی صحبت کردن به زبان فارسی را مانند زبان مادری داشت، به خوبی توانست با اقشار فرهنگی مختلف مردم ایران ارتباط برقرار کند. عکس‌های او از دربار سلطنتی، حرمسراها، مساجد و بناهای یادبود دیگر ادیان بسیار شاخص بود و او را متمایز با دیگر عکاسان مشهور اروپایی در ایران می‌کند. ناصر الدین شاه علاقه‌ی زیادی به عکس‌های دربار و پرتره آنتوان خان داشت.
او زبان فرانسه را خوب میدانست و به سال ۱۲۵۸ خورشیدی رساله‌ی عکاسی، عکاس مشهور فرانسوی لیبر (Liebert) را به فارسی ترجمه کرد و به مظفرالدین میرزا تقدیم داشت.
آنتوان خان توانائی خود را در تصویربرداری از دو حادثهی مهم تاریخی دوران فعالیت هنریش نشان داد:

حاصل زندگی هنری او که گردآوری هفت هزار نگاتیو شیشه‌ای از کارهایش و شماری از کارهای عکاسان پیش از او بود. شیشه‌ها منظم شده و شماره‌خورده بود. شماره‌ها به شیوهی رقم‌زدن هنرمندان نقاش ایرانی، در کوشه و کنار شیشه به گونه‌ای نوشته شده بود که کمتر به چشم می‌خورد.

روزهای تلخ[ویرایش]

مراسم اعدام میرزا رضای کرمانی

در سال ۱۹۰۸ (میلادی) برابر با سال ۱۲۸۷ خورشیدی در وقایع پس از مشروطیت، سوروگین به سبب ارتباطش با مشروطه‌طلبان گرفتار مشکلات بسیاری شد. او ناچار به پناهندگی در سفارت انگلیس شد. در همین زمان محمدعلی شاه قاجار تحت فشار ظهیرالدوله (فرماندار رشت در آن زمان) دستور داد بمبی را در خانه کنار عکاسخانه‌ی آنتوان خان کار بگذارند.
از این‌رو بزرگترین فاجعهی دوران کار هنری آنتوان‌خوان پدید آمد. یکی از بزرگ‌ترین گنجینه‌های عکاسی دوران قاجار از بین رفت. در این حادثه تنها دو هزار شیشه سالم ماند.
با برافتادن سلسلهی قاجار و تغییر پادشاهی ضربهی دیگری بر آنتوان خان وارد شد. رضا شاه پهلوی به مانند تمامی شاهان جدید در تاریخ ایران به یک‌باره به نفی گذشته پرداخت. این نفی و منسوخ‌سازی دو هزار شیشهی پرارزش سوروگین را نیز در برگرفت و شیشه‌ها توقیف شد. این فاجعه دیگر خارج از توان او بود زیرا حاصل ده‌ها سال کوشش خود را بر باد رفته می‌دید.

آنتوان سوروگین در پیری

وفات[ویرایش]

سرانجام او به سال ۱۹۳۳ (میلادی) برابر با سال ۱۳۱۲ خورشیدی بر اثر عفونت کلیه درگذشت و در گورستان ارامنه در دروازه دولاب تهران به خاک سپرده شد.

آثار به جا مانده[ویرایش]

تنها دخترش ماری که در واپسین سال‌های عمر آنتوان خان عکاسخانه را اداره می‌کرد توانست ششصدونودوشش(۶۹۶) قطعه از شیشه‌ها را بابت دوستی‌ای که با محمدرضا شاه پهلوی داشت، از توقیف در آورد. این شیشه‌ها و شماری از عکس‌های کار سوروگین بعد از مرگ او و تعطیل شدن عکاسخانه‌اش به کلیسای پروتستان امریکائی تهران منتقل شد. و در سال ۱۹۵۱ این آثار در اختیار موسسهٔ اسمیتسونین در شهر واشنگتن قرار گرفت و اکنون در گالری هنر فریر است. نمایشگاهی از عکس‌های او به سال ۱۹۸۳ در آن گالری برگزار شد.

Bettler in Teheran Sevruguin 02.jpg

یکصد و شصت و هشت قطعه از عکسهای او نیز در میان مجموعهٔ عکس‌های یک دیپلمات هلندی به موزهٔ ملی نژادشناسی شهر لیدن هدیه شده که مورد مطالعه و معرفی قرار گرفته‌است. عکس‌های او در نمایشگاهی در شهر بروکسل به سال ۱۸۹۷ و نمایشگاهی در شهر پاریس به سال ۱۹۰۰ موفق به دریافت مدال شد و خود او از دولت ایران دارای نشان مقدس بود. جهانگردان و پژوهشگران اروپائی که در سدهٔ ۱۹ و آغاز سدهٔ ۲۰ (میلادی) به ایران سفر کرده و خود عکاس نبوده‌اند، عکس‌های مورد نیاز برای چاپ در سفرنامه‌ها و کتاب‌های خود را در ایران تهیه می‌کردند. از همین راه است که شمار زیادی از عکسهای سوروگین به سفرنامه‌ها راه یافته و در همان زمان زندگی شهرت سوروگین را به خارج از ایران کشانده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. “AioloZ Antiquarian Books”. amsterdambookfair.com. Retrieved 6 July 2013. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]