آلکالوز متابولیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آلکالوز متابولیک
آی‌سی‌دی-۱۰ E87.3
آی‌سی‌دی-۹ 276.3
دادگان بیماری‌ها 402
ای‌مدیسین med/1459

آلکالوز به معنی افزایش سطح بی کربنات مایع خارج سلولی و قرار گرفتن PH خون در محدوده بازی (بالاتر از ۷/۴۵) می‌باشد. به صورت کلاسیک اگر مشکل از کلیه باشد ما آلکالوز متابولیک و اگر مشکل از ریه باشد ما آلکالوز تنفسی داریم.

انواع آلکالوز متابولیک[ویرایش]

حتمالاً شایع‌ترین اختلال اسید و باز در بیماران جراحی، آلکالوز متابولیک است. در ایجاد آلکالوز متابولیک معمولاً این عوامل نقش دارند:

۱. افزایش دفع یون هیدروژن، معمولاً درنتیجه دفع ترشحات گوارشی غنی از اسید هیدروکلریک (اسید معده)

۲. کاهش حجم مایعات بدن (اغلب به دلیل نخوردن مایعات و...)، که معمولاً شدید است

۳. دفع پتاسیم که تقریباً همیشه در آلکالوز متابولیک دیده میشود

همراه با ترشح HCl از مخاط معده، یون بیکربنات وارد خون میشود. اسید معده، پس از مخلوط شدن با غذا، در رودهٔ باریک جذب مجدد میشود، بنابراین در این روند نه یون هیدروژن از دست میرود، نه میزان آن افزایش مییابد. ولی اگر هیدروژن ترشح‌شده همراه استفراغ یا درناژ با لوله معدوی دفع شود، نتیجه آن انتقال خالص یون بیکربنات به خون خواهد بود. در حالت طبیعی کلیه‌ها به آسانی قادر به دفع بیکربنات اضافی میباشند. در هر حال اگر علاوه بر کاهش یون هیدروژن، کاهش حجم مایع نیز وجود داشته باشد، کلیه‌ها سعی میکنند با افزایش بازجذب توبولی سدیم و سایر آنیون‌های فیلتره‌شده، حجم را در حد طبیعی نگاه دارند. متعاقباً، به‌علت افزایش بازجذب سدیم، بیکربنات اضافی کاملاً دفع نخواهد شد. این حالت باعث تشدید آلکالوز متابولیک میشود. در ابتدا مقداری از بیکربنات فیلتره‌شده، بازجذب نشده، به توبول دیستال نفرون میرسد. در این مکان، بیکربنات باعث افزایش ترشح پتاسیم و دفع بیشتر آن در ادرار میگردد. pH ادرار، خنثی یا به‌علت وجود بیکربنات قلیائی میشود. سپس همزمان با شدیدترشدن کاهش حجم، بازجذب بیکربنات فیلتره در توبول پروگزیمال تقریباً به‌طور کامل صورت میگیرد. در این زمان فقط مقادیر کمی سدیم به‌همراه میزان ناچیزی بیکربنات به توبول دیستال میرسد. اگر کمبود پتاسیم شدید باشد، سدیم در ازاء ترشح یون هیدروژن بازجذب میشود. این حالت باعث میشود که در آلکالوز متابولیک پیشرفته، ادرار به‌طور متناقض اسیدی باشد.

علل آلکالوز متابولیک[ویرایش]

استفراغ زیاد ، اسهال مصرف دیورتیکهایی مانند تیازیدها ، هیپوونتیلاسیون ، سیستیک فیبروزیس ، سندرم شیرقلیا ، هایپرآلدوسترونیسم ، بیماریهای کلیوی مانند سندرم بارتر و ...

درمان آلکالوز متابولیک[ویرایش]

برای درمان آلکالوز متابولیک، باید مایع، معمولاً به‌صورت محلول نمکی تجویز شود. با تجویز مایع کافی، عامل محرک بازجذب توبولی سدیم ضعیف شده، کلیه‌ها قادر میشوند بیکربنات اضافی را جذب نمایند. اکثر چنین بیمارانی دچار کاهش قابل توجه پتاسیم شده، نیازمند دریافت مکمل پتاسیم میباشند که باید به‌صورت KCl تجویز شود، زیرا در این شرایط، کاهش کلر نیز روی میدهد و دریافت پتاسیم به‌صورت سیترات یا لاکتات قادر به اصلاح کمبود پروتئین نمی‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

آلکالوز

آلکالوز تنفسی

منابع[ویرایش]

  • سیسیل مبانی طب داخلی. تهران 2004