سالوادور آلنده
 سالوادور آلنده |
|
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سالوادور ایزابلینو دل ساگرادو کورازون ده جسوس آلنده گوسنز |
| زادروز | ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۰۸ |
| زادگاه | والپارایسو،  شیلی |
| تاریخ مرگ | ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ (۶۵ سال) |
| محل مرگ | سانتیاگو، شیلی |
| همسر | اورتنسیا بوسی |
| اطلاعات سیاسی | |
| تاریخ ریاست | ۱۹۷۰-۱۹۷۳ |
| ترتیب | بیست و نهمین رئیس جمهور شیلی |
| پیش از | آگوستو پینوشه |
| پس از | ادواردو فرئی مونتالا |
| جناح سیاسی | حزب سوسیالیست |
سالوادور آلنده (به اسپانیایی: Salvador Allende، تلفظ: سالفادور آیـِنده) (۲۶ ژوئیه ۱۹۰۸ - ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳) سیاستمدار مارکسیست و از بنیانگذاران حزب سوسیالیست شیلی بود. او از نوامبر ۱۹۷۰ تا سرنگونی و کشته شدنش در کودتای ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ رئیس جمهور شیلی بود. از او به عنوان اولین رئیس جمهور مارکسیست که با رأی و دموکراسی به قدرت رسید نام میبرند.
آلنده بیش از چهل سال در صحنه سیاسی شیلی و حزب سوسیالیست شیلی حضور داشت. او پیش از رسیدن به ریاست جمهوری در انتخابات ۱۹۷۰ در مقامهای سناتور، نماینده و وزیر کابینه فعالیت میکرد. وی پزشک بود و مدتی به عنوان وزیر بهداشت خدمت نمود. آلنده سه بار در سالهای ۱۹۵۲، ۱۹۵۸ و ۱۹۶۴ کاندید ریاست جمهوری شده و شکست خورده بود تا این که در ۱۹۷۰ بالاخره در انتخابات برنده شد و تنها با ۳/۱٪ اختلاف با نفر دوم و ۸ درصد اختلاف با نفر سوم، از سوی مجلس به ریاست جمهوری برگزیده شد. وی نوه فراماسون اعظم شیلی بود و خود وی نیز از اعضای فعال لژ فراماسونری شیلی بود.
پس از رسیدن به ریاست جمهوری او برنامهٔ سوسیالیستی جنجالبرانگیزی[نیازمند منبع] بنام راهی بسوی سوسیالیست را پیاده کرد و بسیاری از صنایع را ملی اعلام نمود. سال اول حکومت او نرخ رشد اقتصادی به ۸/۶ درصد و نرخ بیکاری به ۳/۶ در صد رسید. اما در سال دوم، تورم بسیار افزایش یافت، صادرات ۲۴٪ کاهش یافت، واردات ۲۶٪ افزایش یافت، در حالیکه نرخ واردات مواد غذایی ۱۲۶٪ بود. در نتیجه قفسه مغازهها ا اجناس خالی شد و بازار سیاه رونق گرفت. وی توانایی کنترل حامیان افراطی دست چپی خود را نداشت.
در ماه مه ۱۹۷۳ دادگاه عالی شیلی دولت را به اتفاق اکثریت آرا به نقض قوانین و جلوگیری از اقدامات قانونی پلیس و تصمیمات نادرست قضایی محکوم نمود. در اوت سال ۱۹۷۳ دیوان عالی کشور از آلنده به دلیل ناتوانی در اجرای قانون زمین شکایت کرد و نمایندگان مجلس نیز اعلام نمود که آلنده بر خلاف قانون اساسی، قوانین مجلس را به اجر نمی گذارد. طی این قطعنامه اعلام شد که دولت آلنده تلاش در بدست گرفتن کل اختیارات کشور نموده، اصل تفکیک قوا را رعایت نکرده و قانون اساسی را نقض نمودهاست.
در ۲۲ اوت ۱۹۷۳ مجلس نمایندگان شیلی قطعنامهای بر علیه او صادر کرد. در این قطعنامه دولت آلنده به موارد زیر محکوم شد: - عدم رعایت نظام قانونی کشور
- امتناع از اجرای تصمیمات قضایی در برابر طرفداران خود، و نقض احکام قضایی
- جرائم گوناگون رسانه ای، بدست گرفتن غاصبانه تلویزیون به نفع خود و فشار اقتصادی علیه رسانههای منتقد دولت
- مسلح کردن طرفداران حزب خود
-سرکوب غیر قانونی کارگران معدن
-تلاش برای ایجاد پلیس و ارتش مخصوص و وابسته به خود
- محدود نمودن غیر قانونی مهاجرت
با اینحال آلنده حاضر به پایبندی به قانون اساسی نگردید و در عوض در ماه سپتامبر همان سال تلاش کرد طی لایحه ای قانون اساسی را تغییر دهد که دولت او در ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ و با کودتای نظامی به رهبری ژنرال پینوشه، فرمانده ارتش، سرنگون شد.اسناد زیادی حاکی از حمایت و پشتیبانی دولت وقت ایالات متحده از این کودتا وجود دارد. طبق اعلام رسمی پرزیدنت آلنده با یک کلاشینکف اهدایی از سوی فیدل کاسترو خودکشی کردهاست .بنابر اسناد و منابع تاریخی و همچنین فیلمهای مستندوی بهنگام به توپ بسته شدن کاخ ریاست جمهوری در جریان کودتای 11سپتامبر جان باخت.
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- Wikipedia contributors, «Salvador Allende,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Salvador_Allende&oldid=192011295 (accessed February 17, 2008).
