خر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آلت تناسلي خر)
پرش به: ناوبری، جستجو
خر
وضعیت بقا
اهلی‌شده
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: تک‌سمان
تیره: اسبیان
سرده: Equus
زیرسرده: Asinus
گونه: E. africanus
زیرگونه: E. africanus asinus
نام سه‌جمله‌ای
Equus africanus asinus
کارل لینه، ۱۷۵۸

خر یا اُلاغ یا درازگوش[۱] (Equus africanus asinus) حیوانی اهلی از خانوادهٔ اسبیان است. خر وحشی آفریقایی جد وحشی خرهای اهلی است. این حیوان حدود ۵ هزار سال پیش در مصر یا بین‌النهرین اهلی شد. انسان‌ها از این حیوان بیشتر برای بارکشی استفاده می‌کنند. جمعیت خران دنیا به بیش از ۴۰ میلیون رأس می‌رسد. خر در فرهنگ عامیانه بسیاری از کشورها نماد حماقت و لجاجت است.

یک خر متوسط‌القامه حدود یک متر ارتفاع در ناحیه شانه دارد اما نژادهای مختلف آن با اندازه‌های متفاوتی دارند. خرهای سیسیلی فقط ۶۱ سانتیمتر قد می‌کشند در حالی که خرهای آمریکایی با ارتفاع ۱۶۷ سانتیمتر هم مشاهده شده‌اند. رنگ خرها از سفید تا خاکستری یا سیاه متغیر است. خرها هرچند از اسبها کندروترند اما قدم‌های استواری دارند و بر کشیدن بارهای سنگین در مسیرهای دشوار قادر هستند. قاطر حیوان دورگه‌ای است که از تزویج خر نر و اسب ماده حاصل می‌شود و قدرت بارکشی آن بسیار بیشتر از خر و اسب است.[۲]

انواع[ویرایش]

معروفترین نژادهای خرهای اهلی:

  • خر تبتی
  • خر معمولی
  • خر شامی
  • خر قبرسی
  • خر حبشی

الاغ امروزه به صورت وحشی فقط در شمال افریقا از سومالی گرفته تا حدود رود نیل بسر می‌برد، حال آنکه در زمان‌های قدیم گروه‌های وحشی آن در شرق و مرکز آفریقا و در آسیای صغیر بحد وفور وجود داشت.

الاغ حدود ۵۰۰۰ سال پیش توسط مصری‌ها اهلی شد و به عنوان یک حیوان باربر مورد استفاده قرار گرفت. قد الاغ‌ها در نواحی مختلف جهان فرق می‌کند مثلاً قد الاغ‌های هند و سومالی خیلی کوتاه است. رنگ آن‌ها هم در جاهای مختلف دنیا فرق می‌کند.

در مصر قدیم الاغ سمبل کودنی بود و افراد کم‌هوش و کودن را به صورت یک الاغ نقاشی می‌کردند و رومیان هم برخورد با یک الاغ را بدیمن می‌دانستند.

درازگوش‌ها به صورت دسته‌های ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفری به سر می‌برند و بیش تر در مناطق بی آب و علف زندگی می‌کنند و خوراکشان علف، بوته و برگ درختان است. آنها بسیار قانع، بردبار و زحمت‌کش هستند و به همین دلیل مورد سوءاستفاده بشر قرار گرفته‌اند.

الاغ نه تنها به عنوان بارکش مفید است بلکه شیرش هم خاصیت‌های عجیبی دارد و چون کازئینش کمتر از شیر گاو و شیرینی‌اش بیشتر از آن است برای افرادی که جهاز هاضمه ضعیفی دارند به ویژه آن‌هایی که مبتلی به بیماری سل هستند بسیار سودمند است.

تغذیه[ویرایش]

خرها دستگاه گوارش نیرومندی دارند که قادر به هضم موارد خوراکی زبر است. گوارش خرها از اسب‌ها موثرتر است و یک خر نسبت به یک اسب با وزن و قد برابر به غذای کمتری نیاز دارد. میزان غذای مورد نیاز یک خر حدوداً ۱٫۵ درصد وزن بدن او علوفه است.

در مورد تغذیه مناسب برای خرها اختلاف نظر است. بعضی معتقدند که تنها کاه (به ویژه کاه جو) همراه با چریدن در تابستان و یونجه خشک در زمستان برای تغذیه خرها کافیست و تمام مواد غذایی مورد نیاز ایشان از این طریق تأمین می‌شود. اما برخی دیگر افزودن دانه‌های غلات به غذای خرها را توصیه می‌کنند و برخی نیز تغذیه خرها با کاه را اشتباه می‌دانند.

کاربردها[ویرایش]

اقتصادی[ویرایش]

خر برای حداقل ۵۰۰۰ سال به عنوان یک حیوان کاری استفاده شده است. از بیش از ۴۰ میلیون خر در جهان، حدود ۹۶ درصد در کشورهای در حال توسعه هستند، جایی که از آنها اساساً به عنوان حیوانات باری یا برای کارهای کشیدنی در جابجایی یا زراعت استفاده می‌شود. بعد از انسان خر ارزانترین نیروی کار در زراعت است.[۳]

طب سنتی چینی[ویرایش]

ژلاتین پوست خر حاصل از جوشیدن پوست در آب، یک محصول دارویی سنتی چینی برای افزایش هموگلوبین و گلبولهای سرخ می‌باشد.[۴] آلت نری، استخوان، خون، معده و دل و روده، چربی و شیر کاربرد دارویی دارند.[۴]

میدان جنگ[ویرایش]

در طول جنگ جهانی اول جان سیمپسون کرکپاتریک، یک برانکاردبر بریتانیایی که برای لشکر مشترک نیوزیلندی و استرالیایی خدمت می‌کرد و ریچارد الکساندر «دیک» هندرسون از لشکر بهداری نیوزیلند از خرها برای نجات سربازان آسیب دیده از میدان نبرد گالیپولی استفاده کردند.[۵][۶]

به گفته نویسنده غذایی، متیو فورت، خرها در ارتش ایتالیا استفاده شده بودند. تفنگداران چخماقی کوهستان هر یک، یک خر برای حمل ادوات جنگی شان داشتند که در شرایط اضطراری حیوان می‌توانست خورده شود.[۷]

همچنین خرها برای حمل مواد منفجره در درگیری‌هایی شامل جنگ در افغانستان و غیره استفاده شده‌اند.[۸][۹]

ادبیات[ویرایش]

خر در ادبیات عامیانه بسیاری از کشورها جایگاه دارد. کیرخر در زبان انگلیسی کنایه‌ای است بر بزرگی آلت و نیز صفتی توهین‌آمیز که به افراد داده می‌شود.[۱۰] در زبان فارسی این کلمه به فرد نادان اطلاق می‌شود.[۱۱]
ایرج میرزا همچنین شعری طنز درباره مناظره انسان با خر سروده است.

«یک خر زنده در حال لگد زدن به یک شیر مرده» طراحی شده توسط توماس نست. مجله هفتگی هارپر، ۱۹ ژانویه ۱۸۷۰.

سیاست[ویرایش]

اندرو جکسون یکی از اولین رهبران برجسته حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا بود. دشمنان او نام او را به «جک‌اس» به عنوان یک اصطلاح مضحک از یک حیوان نفهم تحریف کردند. اما دموکرات‌های آمریکا از پیامدهای آن استقبال کرده و آن را برگزیدند، از این رو خر به یک نشان ماندگار و بسیار شناخته شده و نیمه رسمی برای حزب دموکرات تبدیل شد. بیشترین تأثیر ماندگار آن از کارتون‌های ۱۸۷۰ توماس نست در مجله هفتگی هارپر می‌آید.[۱۲]

خوراک کیر خر، در رستورانی در پکن

آشپزی[ویرایش]

در شرق آسیا از گوشت، پوست و تقریباً تمام اعضای خر در آشپزی استفاده می‌شود.[۱۳] یک ضرب المثل قدیمی چینی می‌گوید: «خوراک اژدها در آسمان و خوراک خر روی زمین».[۱۳] از کیر خر در طبخ غذا استفاده می‌شود و برخی رستوران‌ها چون رستوران‌های گوا لی ژوانگ به عرضهٔ این غذا می‌پردازند.[۱۴][۱۵] رستوران‌های گوا لی ژوانگ متخصص در ارائه خوراک از آلات تناسلی (کیر و دنبلان) گونه‌های مختلف حیوانات است.[۱۴][۱۶] چینی‌ها معتقدند که خوردن آلت نری می‌تواند قوای جنسی را تقویت کند.[۱۴]

آلت تناسلی[ویرایش]

Donkey penis.jpg

آلت تناسلی الاغ نر را گویند که (با توجه به جثه جانور) به درازی مشهور است و در ادبیات جایگاهی دارد و همچنین در آشپزی کشورهای شرق دور به کار برده می‌شود.[۱۵][۱۳]

اندازه[ویرایش]

آلت الاغ از نمای نزدیک

اندازه آلت تناسلی الاغ نر در حالت برانگیختگی به شصت سانتی‌متر می‌رسد که گرچه در مقایسه با انسان بسیار بزرگ است اما در مقایسه با سایر جانوران (بدون توجه به جثه جانور) رکورد دار نیست. آلت وال دو و نیم متر، آلت فیل یک و نیم متر و آلت گاومیش آمریکایی نود سانتی‌متر طول دارد.[۱۷]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. دهخدا، لغتنامه دهخدا ← درازگوش
  2. donkey. (2014). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/169141/donkey
  3. «The challenges in using donkeys for work in Africa». Pearson, R.A. ; E. Nengomasha; R. Krecek (1999). London: Intermediate Technology Publications. in P. Starkey; P. Kaumbutho Meeting the challenges of animal traction. Resource book of the Animal Traction Network of Southern Africa, Harare, Zimbabwe. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ . وب سایت استان جی‌لین. http://english.jl.gov.cn/Investment/Opportunities/Industry/AgriculturalProductsProcessing/201208/t20120829_1265389.html. 
  5. «Simpson and his donkey». بازبینی‌شده در January 2012. 
  6. «Anzac Heirs: A selfless lifetime of service». The New Zealand Herald، 22 April 2010. 
  7. Fort, Matthew (June 2005). Eating Up Italy: Voyages on a Vespa. HarperPerennial. شابک ‎۰-۰۰-۷۲۱۴۸۱-۲. 
  8. «Donkey 'suicide' bombing is latest tactic against patrols». Evans, Michael. The Times، April 30, 2009. بازبینی‌شده در July 2011. 
  9. «Syria and Terrorism». Ganor, Boaz. Survey of Arab Affairs. Jerusalem Center for Public Affairs، November 15, 1991. بازبینی‌شده در July 2011. 
  10. Urban Dictionary
  11. لغت نامه دهخدا[نیازمند یادکرد دقیق]
  12. «Andrew Jackson: Symbol for an Age». John William Ward. Oxford Up، 1962. 87–88. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ «Grin, it's a donkey». چاینا دیلی. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ «Andrew Harding, Beijing's penis emporium, BBC News, 23 September 2006». 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ “CCTV NEWS Channel anchor Tianran He - CCTV News”. Being a Travelogue presenter entails many things. 2014-12-24. Retrieved 2015-03-18. [منبع نامعتبر؟]
  16. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Guo Li Zhuang»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.
  17. “penis”. Sizes. 2013-04-08. Retrieved 2015-03-18. 

منابع[ویرایش]