مردم آسی

برای دیگر کاربردها، AS (ابهام‌زدایی) را ببینید.

چند زن آسی

آسی‌ها‌ یا آس‌ها گروهی از مردم منطقهٔ قفقاز هستند. ایشان خویش را ایرَتَّه می‌خوانند. «ایر» به معنی ایرانی و آریایی و -ته پسوند جمع در زبان‌های سغدی، آسی و یغنابی است. بنابر این ایرت به معنی ایرانیان است. (سرمت نیز به معنی سرم‌ها است).

آس‏ی‌ها در نیمه راه بخش عمده رشته‌کوه قفقاز، زندگی می‏‌کنند و تنها راه کوهستانی به نام گردنه در الان از میان آن می‏‌گذرد. بنابراین، از میان طوایف قفقازی، آس‏ی‌ها هستند که در شمال و جنوب، و در دو سوی رودخانه زندگی می‏‌کنند. عده‌ای هم در دشت تِرِک‏، اقامت دارند.

زبان

به زبان آسی سخن می‌گویند. زبان آنها جزیی از شاخهٔ خاوری زبان‌های ایرانی است.این زبان از خانوادهٔ زبان‌های شرقی ایرانی است و با زبان‌های یغنابی رابطهٔ نزدیک دارد.این زبان را ادامهٔ زبان سکایی می‌دانند.

سرزمین

هرودوت سرزمین ایشان را آسیا نامیده است؛ این نام سپس به سرتاسر قاره آسیا گفته شد. بیشتر آسیان در اوستیای شمالی-آلانیا (در روسیه) و اوستیای جنوبی (در گرجستان) زندگی می‌کنند. شماری از آن‌ها در ترکیه و مجارستان زندگی می‌کنند.

دَرگَوس در شمال اوستیا.

تاریخ

آسی‌ها از نوادگان الانان و سرم‌ها (سرمت‌ها) هستند. در سده‌های میانی تحت تاثیر گرجی‌ها بیزانسی‌ها مسیحی شدند.

آس‏ی‌ها به وسیله مبلغان مذهبی بیزانسی و گرجی به آیین مسیحی درآمدند، و یکی از مبلغان به نام تئودور، در سده سیزدهم، تنها از آن‏ها به عنوان مسیحی نام می‏‌برد. اندکی پس از این زمان، تحت تأثیر حملات تاتارها و کاباردی‏‌ها از حیث ظاهر، آیین اسلام را پذیرفتند. در طی سده بیستم، روس‏‌ها برای جلوگیری از گسترش اسلام به دخالت پرداختند، و ازاین‏رو، برخی از آس‏ی‌ها که از مسلمانان اصیل بودند به ترکیه عثمانی مهاجرت کردند، ولی عده‌ای دیگر از مسیحیت پیروی کردند.اما، گفته می‏شود که تنها مراسم این مذهب را به جای می‌‏آوردند.

آیین‌ها

زندگی آسی‌‏ها، با جشن‏ها و مراسم بسیار همراه است که، بسیاری از آن‏ها دارای اصل و منشأ عیسوی است. مراسم مذهبی به دو بخش تقسیم می‏شود: کوود، به معنای نیایش، و خیست‏، به معنای آیین مردگان. تشریفاتی جهت قربانی کردن نیز وجود دارد.

رویدادهای عمده سال عبارتند از: جشن سال نو و مراسم آب‌پاشان‏ یا جشن تخیلی مسیح. در این ضمن مراسم قربان کردن بره، برای فرشته نگهبان خانه انجام می‏‌گیرد که، نیم حیوان را در داخل خانه به خاک می‏‌سپارند. کُمَخسان‏، جشنی است که به یاد مردگان بر پا می‏شود.

سپس جشن سنت نیکلا بر پا می‏شود، که در طی آن برای هر چهار خانواده، یک گاو نر قربانی می‏کنند. در ماه مه، جشن«خدای بزرگ»، در پایان شخم زدن زمین بر پا می‏‌دارند، و در این هنگام، گورهای سال گذشته را با چمن می‏‌پوشانند.پس از آن، زنان مراسمی در دهکده به یاد دزور هر محل انجام می‏دهند و هیچ مردی، غیر از قربانی کنند، نباید حضور داشته باشد، و هدف از این اقدامات تأمین محصول آینده‌است.

منابع

• ویکی انگلیسی

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مردم آسی موجود است.