آزمایش خون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی English
آزمایش خون
Diagnostics

شماتیکی از آزمایش شمارش کامل خون. Hgb=هموگلوبین, WBC=گلبول سفید, Plt=پلاکت, Hct=هماتوکریت.
سمپ D001772
مدلاین پلاس 003642
ئی‌مدیسین 94020
رنج نرمال Hgb: 120–175 g/L;
WBC: 3.5–11 x 109/L;
Plt: 140–450 x 109/L;
Hct: 31–53%
LOINC Codes for CBC, e.g., 57021-8
HCPCS-L2 G0306
OuchFlintGoodrichShot1941.jpg

آزمایش خون یا آزمایش کامل خون (به انگلیسی: Complete Blood Count) یا در اصطلاح پزشکی CBC آزمایشی است که اطلاعات کلّی درخواستی پزشک یا دیگر متخصّصان علوم پزشکی دربارهٔ سلول‌های خون بیمار را ارائه می‌کند. یک تکنسین، نمونهٔ خون بیمار را گرفته و تعداد تقریبی و نوع سلولهای خونی در هر واحد حجم (میلی‌لیتر ) را گزارش میکند. همچنین متغیرهای کمی مانند میزان هموگلوبین خون و حجم متوسط گویچه های سرخ نیز توسط دستگاه آزمایش کننده گزارش میشوند.

تصویر خون انسان در میکروسکوپ الکترونی. گویچه های سرخ، گویچه های سفید شامل لنفوسیتها، یک مونوسیت، یک نوتروفیل و پلاکتهای ریز دیسک شکل.

CBC) Complete Blood Count)[ویرایش]

سلول‌های موجود در جریان گردش خون به طور کلی به سه نوع تقسیم می‌شوند که شامل سلول های سفید خون (لکوسیت)، سلول های قرمز خون (اریتروسیت) و پلاکتها(ترومبوسیت) شده و تعداد غیر طبیعی(بالا و یا پایین) ممکن است حضور بیماری را نشان دهد و از این رو شمارش سلولهای خونی جزو شایع ترین تست های انجام شده خون در پزشکی هستند و می توانند یک مرور کلی از وضعیت سلامت عمومی بیمار را فراهم نمایند. شمارش کامل گلبولهای خون آزمایش غربالگری برای بیشتر بیماریها مثل کم خونیها، عفونت‌ها و اغلب بیماریهای دیگر است.

تعداد گلبولهای سفید[ویرایش]

شمارش تعداد گلبولهای سفید در حجم معینی از خون که افزایش یا کاهش آن قابل توجه است. میزان طبیعی گلبولهای سفید ۴۵۰۰ الی ۱۰۰۰۰ گلبول سفید در هر میکرولیتر(LCM) است.

لکوپنی یا پایین آمدن گلبولهای سفید که در موارد زیر ایجاد میشود: نارسایی مغز استخوان( برای مثال ناشی از عفونت، تومور)، بیماریهای واسکولار-کلاژنی ( مثل لوپوس )، بیماریهای کبدی و طحال و رادیوتراپی .

لکوسیتوز یا بالا رفتن گلبولهای سفید که در موارد زیر دیده میشود:بیماریهای عفونی، بیماریهای التهابی ( مثل آرتریت رماتوئید و آلرژی)، لوسمی یا سرطان خون، استرس شدید روحی یا فیزیکی و آسیب بافتی ( سوختگی شدید)

شمارش افتراقی گلبول‌های سفید[ویرایش]

انواع مختلف گلبول سفید وجود دارد که هر نوع آن عملکرد معینی داشته و بدن ما را در برابر تهاجمات خاصی حفاظت میکنند.لوکوسیت‌ها بر اساس حضور یا عدم حضور گرانول‌های اختصاصی در سیتوپلاسم خود به دو دسته گرانولوسیت‌ها (دانه‌دارها) و آگرانولوسیت‌ها (بدون دانه‌ها) تقسیم می‌شوند. گرانولوسیت‌ها بر اساس رنگ‌پذیری گرانول‌های اختصاصی به سه دسته نوتروفیل‌ها، اائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها تقسیم می‌گردند.

گرانولوسیت‌ها یا پلی مورفونوکلئرها ( sPMN)

درسیتوپلاسم این نوع گلبول هسته‌های گرانول وجود دارد.گرانولوسیت‌ها به سه گروه تقسیم میشوند که عبارتند از:

نوتروفیل گرانولوسیت Neutrophil granulocytes

ائوزینوفیل گرانولوسیت Eosinophil granulocytes

بازوفیل گرانولوسیت Basophil granulocytes

نوتروفیل‌ها ۵۰ الی ۶۰ درصد کل گلبولهای سفید جاری در خون را شامل میشوند. در هر لیتر خون پنج میلیارد عدد نوتروفیل موجود است. قطر آنها ۵ میکرومتر و طول عمری ۵ روزه دارند. آنها به محض دریافت سیگنال به طرف منطقه عفونت حمله میکنند. آنها فاگوسیت‌های متخصص هستند و مهاجمان را خورده و به دور آنها آنتی بادی و کمپلمان میپیچند و آنها را خورد و ریز میکنند.

ائوزینوفیل Eosinophil granulocytes

این گلبول‌ها هسته ۲ الی ۴ قطعه ای دارند. تعداد هسته‌های آنها متفاوت است چون در جریان خون آنها تمایل به آزاد کردن هسته دارند. ایزونوفیل‌ها نقش قاطعی در از بین بردن انگلها دارند( نماتودهای روده ای). گرانول‌های هسته این گلبول‌ها داری پروتئینی سمی ویژه ای و کاتیونی فعال هستند و از طریق گیرنده‌های ویژه ای به IgE جهت از بین بردن پارازیتها متصل میشوند. آنها آنتی ژنهای اختصاصی دارند که میتوانند عملکرد دیگر سلول‌های ایمنی را تنظیم کنند برای مثال عملکرد CD۴+ T cell، dendritic cell، B cell، mast cell، neutrophil، and basophil آنها در از بین بردن سلولهای سرطانی نقش ویژه دارند همچنین در ترمیم بافت‌های آسیب دیده کمک می کنند. یک ماده شیمیایی به نام اینترلوکین ۵ برایزونوفیل‌ها اثر گذاشته و منجر به رشد افتراقی آنها میشود.

بازوفیل Basophil granulocytes

بازوفیل‌ها کمترین گلبول سفید در مغز استخوان و خون است ( حداقل ۲ درصد از سلول ها) و مثل نوتروفیل‌ها و ائوزینوفیل‌ها آنها نیز هسته‌های چند قطعه ای دارند. البته آنها دارای یک یا دو قطعه بیش نیستند. و فیلامنت کروماتین در آنها قابل رویت نیست.بازوفیل‌ها گیرنده هایی دارند که به IgE و IgG و کمپلمانها میچسبند.

دانه های سیتوپلاسم بازوفیلها حاوی مواد متعددی مانند هیستامین، پروتئوگلیکان ( مانندهپارین و کندروایتین ) و آنزیمهای پروتئولیتیک (مانند الاستاز و لیزوفسفولیپاز ) هستند که نقش مهمی در واکنشهای التهابی دارند.آزاد شدن هیستامین در خون باعث ایجاد علائم حساسیت (آلرژی) ازجمله التهاب، قرمزی، خارش و مخصوصا کهیر می گردد.هنگامی که در بدن عفونتی اتفاق می افتد بازوفیل‌ها از مغز استخوان آزادشده و به سمت محل عفونی حرکت میکنند در آنجا بر اثر آسیب گرانولهای درون سیتوپلاسم آزاد می‌شود و در واکنشهای التهابی شرکت می کنند. هیستامین باعث افزایش نفوذپذیری مویرگها و افزایش جریان خون آنها میشود. بازوفیل‌های آسیب دیده و سایر گلبولهای سفید موادی به نام پروستاگلاندین از خود ترشح میکنند که باعث افزایش جریان خون به منطقه عفونی میشود. در هر دو جریان ذکر شده منجر به رسیدن لخته پلاکتی به محل عفونی شده و از گسترش عفونت جلوگیری میشود.همچنین افزایش نفوذپذیری مویرگ‌ها منجر به افزایش هجوم فاگوسیت‌ها به محل عفونی شده و به از بین بردن باکتری‌ها کمک می کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

گویچه سفید

کم‌خونی

منابع[ویرایش]

  • Lab Tests Online
  • فیزیولوژی گایتون
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
Complete Blood Count
Diagnostics
Hematology Fishbone Schematic.png
Schematics (also called "Fishbones") of shorthand for complete blood count commonly used by clinicians. The shorthand on the right is used more often in the US. Hgb=Hemoglobin, WBC=White blood cells, Plt=Platelets, Hct=Hematocrit.
MeSH D001772
MedlinePlus 003642
eMedicine 94020
Reference range Hgb: 120–175 g/L;
WBC: 3.5–11 x 109/L;
Plt: 140–450 x 109/L;
Hct: 31–53%
LOINC Codes for CBC, e.g., 57021-8
HCPCS-L2 G0306

A complete blood count (CBC), also known as full blood count (FBC) or full blood exam (FBE) or blood panel, is a test panel requested by a doctor or other medical professional that gives information about the cells in a patient's blood. A scientist or lab technician performs the requested testing and provides the requesting medical professional with the results of the CBC.

Blood counts of various types have been used for clinical purposes since the 19th century. Automated equipment to carry out complete blood counts was developed in the 1950s and 1960s.[1]

The cells that circulate in the bloodstream are generally divided into three types: white blood cells (leukocytes), red blood cells (erythrocytes), and platelets (thrombocytes). Abnormally high or low counts may indicate the presence of many forms of disease, and hence blood counts are amongst the most commonly performed blood tests in medicine, as they can provide an overview of a patient's general health status. A CBC is routinely performed during annual physical examinations in some jurisdictions.

Methods

Samples

CBC being performed in a hospital using an Abbott Cell-Dyn 1700 automatic analyzer.

A phlebotomist collects the sample, drawing the blood into a test tube containing an anticoagulant (EDTA, sometimes citrate) to stop it from clotting. The sample is then transported to a laboratory. Sometimes the sample is drawn off a finger prick using a Pasteur pipette for immediate processing by an automated counter.

In the past, counting the cells in a patient's blood was performed manually, by viewing a slide prepared with a sample of the patient's blood under a microscope (a blood film, or peripheral smear). Presently, this process is generally automated by use of an automated analyzer, with only approximately 10–20% of samples now being examined manually.

Automated blood count

Complete blood count performed by an automated analyser. Differentials missing.

The blood is well mixed (though not shaken) and placed on a rack in the analyzer. This instrument has flow cells, photometers and apertures that analyze different elements in the blood. The cell counting component counts the numbers and types of different cells within the blood. The results are printed out or sent to a computer for review.

Blood counting machines aspirate a very small amount of the specimen through narrow tubing followed by an aperture and a laser flow cell. Laser eye sensors count the number of cells passing through the aperature, and can identify them; this is flow cytometry. The two main sensors used are light detectors and electrical impedance. The instrument measures the type of blood cell by analyzing data about the size and aspects of light as they pass through the cells (called front and side scatter). Other instruments measure different characteristics of the cells to categorize them.

Because an automated cell counter samples and counts so many cells, the results are very precise. However, certain abnormal cells in the blood may not be identified correctly, requiring manual review of the instrument's results and identification of any abnormal cells the instrument could not categorize.

In addition to counting, measuring and analyzing red blood cells, white blood cells and platelets, automated hematology analyzers also measure the amount of hemoglobin in the blood and within each red blood cell. This is done by adding a diluent that lyses the cells which is then pumped into a spectro-photometric measuring cuvette. The change in color of the lysate equates to the hemoglobin content of the blood. This information can be very helpful to a physician who, for example, is trying to identify the cause of a patient's anemia. If the red cells are smaller or larger than normal, or if there is a lot of variation in the size of the red cells, this data can help guide the direction of further testing and expedite the diagnostic process so patients can get the treatment they need quickly.

Manual blood count

Manual blood counts use a light microscope, usually with a specialized microscope slide, which is called a hemocytometer.
This shows the view through the microscope of the specialized hemocytometer slide. The built-in grid simplifies counting cells by helping the technician keep track of which cells have already been counted.

Counting chambers that hold a specified volume of diluted blood (as there are far too many cells if it is not diluted) are used to calculate the number of red and white cells per litre of blood.

To identify the numbers of different white cells, a blood film is made, and a large number of white blood cells (at least 100) are counted. This gives the percentage of cells that are of each type. By multiplying the percentage with the total number of white blood cells, the absolute number of each type of white cell can be obtained.

Manual counting is useful in cases where automated analyzers cannot reliably count abnormal cells, such as those cells that are not present in normal patients and are only seen in peripheral blood with certain haematological conditions. Manual counting is subject to sampling error because so few cells are counted compared with automated analysis.

Medical technologists examine blood film via a microscope for some CBCs, not only to find abnormal white cells, but also because variation in the shape of red cells is an important diagnostic tool. Although automated analysers give fast, reliable results regarding the number, average size, and variation in size of red blood cells, they do not detect cells' shapes. Also, some normal patients' platelets will clump in EDTA anticoagulated blood, which causes automatic analyses to give a falsely low platelet count. The person viewing the slide in these cases will see clumps of platelets and can estimate if there are low, normal, or high numbers of platelets.

A scanning electron microscope (SEM) image of normal circulating human blood. One can see red blood cells, several knobby white blood cells including lymphocytes, a monocyte, a neutrophil, and many small disc-shaped platelets.

A complete blood count will normally include:

White cells

  • Total white blood cells — All the white cell types are given as a percentage and as an absolute number per litre.

Red cells

Hemoglobin

  • Hemoglobin – The amount of hemoglobin in the blood, expressed in grams per decilitre. (A low level of Hemoglobin is a sign of anemia.)

Hematocrit

MCV

MCH

MCHC

RDW

A complete blood count with differential/platelet will also include:

  • Neutrophil granulocytes — May indicate bacterial infection. May also be raised in acute viral infections. Because of the segmented appearance of the nucleus, neutrophils are sometimes referred to as "segs." The nucleus of less mature neutrophils is not segmented, but has a band or rod-like shape. Less mature neutrophils — those that have recently been released from the bone marrow into the bloodstream — are known as "bands" or "stabs". Stab is a German term for rod.[3]
  • Lymphocytes — Higher with some viral infections such as glandular fever and. Also raised in chronic lymphocytic leukemia (CLL). Can be decreased by HIV infection. In adults, lymphocytes are the second most common WBC type after neutrophils. In young children under age 8, lymphocytes are more common than neutrophils.[3]
  • Monocytes — May be raised in bacterial infection, tuberculosis, malaria, Rocky Mountain spotted fever, monocytic leukemia, chronic ulcerative colitis and regional enteritis [3]
  • Eosinophil granulocytes — Increased in parasitic infections, asthma, or allergic reaction.
  • Basophil granulocytes — May be increased in bone marrow related conditions such as leukemia or lymphoma.[3]

A manual count will also give information about other cells that are not normally present in peripheral blood, but may be released in certain disease processes.

Platelets

  • Platelet numbers are given, as well as information about their size and the range of sizes in the blood.
  • Mean platelet volume (MPV) – a measurement of the average size of platelets.

Results

An example report format for a complete blood count. Note that test names, measurement units and reference ranges may vary between countries and laboratories. Patient results should always be interpreted using the units and reference ranges from the laboratory that produced the results.

CBC With Differential.jpg

Interpretation

Certain disease states are defined by an absolute increase or decrease in the number of a particular type of cell in the bloodstream. For example:

Type of Cell Increase Decrease
Red Blood Cells (RBC) erythrocytosis or polycythemia anemia or erythroblastopenia
White Blood Cells (WBC): leukocytosis leukopenia
lymphocytes lymphocytosis lymphocytopenia
granulocytes: granulocytosis granulocytopenia or agranulocytosis
– –neutrophils – –neutrophilia – –neutropenia
– –eosinophils – –eosinophilia – –eosinopenia
– –basophils – –basophilia – –basopenia
Platelets thrombocytosis thrombocytopenia
All cell lines pancytopenia

Many disease states are heralded by changes in the blood count:

References

  1. ^ Verso, ML (May 1962). "The Evolution of Blood Counting Techniques". Read at a meeting of the Section of the History of Medicine, First Australian Medical Congress. Retrieved 9 September 2013. 
  2. ^ "RBC indices". MedlinePlus: U.S. National Library of Medicine. Retrieved 1 June 2013. 
  3. ^ a b c d Complete Blood count with Differential

External links