آزادسازی خرمشهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نبرد خرمشهر
بخشی از جنگ ایران و عراق
Capture in Khorramshahr.jpg
در جریان فتح خرمشهر ۱۹٬۰۰۰ نیروی عراقی (افسر، درجه‌دار و سرباز) به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند[۱]
زمان ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱ تا ۳ خرداد ۱۳۶۱
مکان خرمشهر، استان خوزستان، جنوب غرب ایران
نتیجه فتح خرمشهر به دست نیروهای ایرانی و بازگرداندن نیروهای عراقی به پشت مرزهای بین‌المللی
علت جنگ تهاجم نظامی عراق و اشغال خرمشهر به مدت ۵۷۸ روز
جنگندگان
Flag of Iran.svgایران Flag of Iraq.svgعراق
نیروها
۷۰٬۰۰۰ سرباز ۷۰٬۰۰۰ سرباز
تلفات
۶٬۰۰۰ ۱۶٬۰۰۰ کشته

۱۹٬۰۰۰ اسیر

آزادسازی خرمشهر در روز سوم خرداد ۱۳۶۱ خورشیدی پس از ۵۷۸ روز اشغال[۲] بعنوان مهم‌ترین هدف عملیات بیت‌المقدس در دوره جنگ ایران و عراق توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران (به فرماندهی علی صیاد شیرازی) و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (به فرماندهی محسن رضایی) انجام گرفت. این آزادسازی در پی مرحله چهارم عملیات بیت‌المقدس که از ۱ تا ۴ خرداد ۱۳۶۱ انجام شد، محقق گردید.[۳][۴]

روح‌الله خمینی در ۳ خرداد ۱۳۶۱ به مناسبت آزادی خرمشهر پیامی خطاب به ملت ایران صادر کرد. در اولین بخش این بیانیه آمده است:

با تشکر از تلگرافاتی که در فتح خرمشهر به اینجانب شده است، سپاس بی‌حد بر خداوند قادر که کشور اسلامی و رزمندگان متعهد و فداکار آن را مورد عنایت و حمایت خویش قرار داد و نصر بزرگ خود را نصیب ما فرمود.[۵]

در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند و همچنین ۱۹ هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.[۶]ایران در جریان عملیات ۲۶ روزه بیت‌المقدس که به آزادی خرمشهر انجامید ۶٬۰۰۰ کشته (۴٬۴۶۰ کشته سپاه و ۱٬۰۸۶ کشته ارتش) و ۲۴ هزار مجروح داد.[۷]

آزادسازی خرمشهر از لحاظ نظامی نقطه عطفی در تاریخ جنگ ایران و عراق شناخته می‌شود.[۸] در ایران از این عملیات و روز به عنوان نمادی از پیروزی، مقاومت و ایستادگی در برابر دشمن یاد می‌شود.[۹] شورای عالی انقلاب فرهنگی سوم خرداد را در تقویم رسمی ایران به عنوان روز مقاومت، ایثار و پیروزی نامگذاری کرده‌است.[۱۰]

نبرد در خرمشهر[ویرایش]

موزه دفاع مقدس خرمشهر
موزه دفاع مقدس خرمشهر
موزه دفاع مقدس خرمشهر

در پی آغاز عملیات بیت‌المقدس در نیمه شب دهم اردیبهشت سال ۱۳۶۱ چند هدف عمده استراتژیک و تاکتیتکی از جانب نیروهای ایرانی دنبال می‌شد این اهداف عبارت بودند از:

  • بیرون راندن نیروهای متجاوز به پشت مرزهای بین‌المللی
  • نشان دادن برتری قدرت سیاسی‌-نظامی و اجتماعی جمهوری اسلامی به عراق و حامیان او در منطقه
  • انهدام نیروهای متجاوز در منطقه بین غرب کارون تا خط مرزی
  • آزادسازی خرمشهر از اشغال متجاوزین[۲]

آزاد سازی خرمشهر در حقیقت از اهداف مرحله چهارم عملیات بیت‌المقدس بود. در ساعت ۲۲:۳۰ شامگاه شنبه، ۱ خردادماه ۱۳۶۱، مرحله چهارم این عملیات با اعلام رمز یامحمدبن‌عبدالله‌، از بی‌سیم فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا به واحدهای عمل‌کننده، با هدف آزادسازی خرمشهر آغاز شد.[۱۱] در پایان این نبرد علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساس‌ترین مناطق خوزستان و آزادسازی خرمشهر، ضربه‌ای سنگین به توان رزمی و روحیه نیروهای عراقی وارد آمد.[۱۲] در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند و همچنین ۱۹ هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.[۱۳]

پس از فتح خرمشهر[ویرایش]

پس از آزادسازی خرمشهر رزمندگان ایرانی در اولین اقدام خود پس از آزاد سازی شهر، در مسجد جامع خرمشهر نماز اقامه کردند. خبر این پیروزی به سرعت پخش شد و مردم در سرتاسر ایران به خیابان آمدند و به شادی و پخش شیرینی پرداختند.[۶]

فتح خرمشهر انعكاس جهانی داشت و از نظر سياسی عراق با از دست دادن خرمشهر تكيه‌گاهش را برای مذاكره از دست داد.[۸] جنگ ایران و عراق به طور کلی به دو مقطع تقسیم می‌شود، مقطع اول مربوط به آغاز جنگ تا آزاد سازی خرمشهر است که استراتژی ایران نظامی و با هدف بیرون راندن عراق از خاک کشور بود و مقطع بعدی مربوط به پس از آزاد سازی خرمشهر است که استراتژی ایران دوگانه بود.[۱۴]

آن طور که صیاد شیرازی نقل می‌کند، استراتژی پس از آزادی خرمشهر استراتژی سیاسی شد و شامل انجام یک عملیات نظامی برای تحقق صلح و با استفاده از عملیات نظامی برای آنکه بتوان از طریق دیپلماسی جنگ را تمام کرد. به عبارت دیگر تصمیم بر آن بود تا عملیات نظامی به عنوان ابزاری در خدمت دیپلماسی قرار گیرد. این استراتژی سیاسی بود ولی هدف عملیات و جنگ نبود بلکه هدف حمایت از سیاست خارجی بود.[۱۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نيروهاي دشمن داخل منطقه خرمشهر»(فارسی)‎. موسسه راسخون. بازبینی‌شده در 27 می 2013. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «فتح خرمشهر»(فارسی)‎. وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  3. «عملیات بیت المقدس»(فارسی)‎. وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  4. «سالروز آزادسازی خرمشهر». هنرآنلاین. 
  5. a.s[19. ««فتح خرمشهر، نصر بزرگ»» (PDF). روزنامه گسترش، ۳ خرداد ۱۳۸۸. ۱۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در یکشنبه 13/02/1388. بازبینی‌شده در ۲ جولای ۲۰۰۹. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «آشنایی با عملیات بیت‌المقدس (فتح خرمشهر)». همشهری آنلاین. 
  7. «شنوندگان عزیز توجه فرمایید، خرمشهر آزاد شد». شهرآرا آنلاین. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «فتح خرمشهر نقطه عطف تاريخ معاصر ايران است». بولتن نیوز. 
  9. «آزاد سازی خرمشهر نمادی از یک پیروزی بزرگ در سایه اتحاد ملی است»(فارسی)‎. خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  10. «متن مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی»(فارسی)‎. وب‌گاه شورای عالی انقلاب فرهنگی. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  11. «روایت «فتح خرمشهر» از زبان فرمانده سپاه». همشضهری آنلاین. 
  12. «سالروز فتح خرمشهر»(فارسی)‎. خبرگزاری ایرنا. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  13. «سوم خرداد سالروز فتح خرمشهر مبارک». بهزیستی استان گلستان. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «چرا بعد از فتح خرمشهر جنگ تداوم یافت؟»(فارسی)‎. وب‌گاه محسن رضایی. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷. 

پیوند به بیرون[ویرایش]