آزادخان افغان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آزادخان افغان
آزادخان افغان
Azad Khan Afghan, Gold Mohur 11.0 grams 1168 AH Isfahan.jpg
سکه‌ای از آزادخان
دوران ۱۷۵۰ میلادی - ۱۷۸۱ میلادی
نام کامل آزادخان سلیمانخیل هوتکی غلجایی
لقب(ها) آزادخان افغان
آزادشاه افغان
مرگ ۱۷۸۱ میلادی
محل مرگ شیراز
پیش از کریم‌خان زند
پس از ابراهیم‌شاه
پدر سلیمان خان
دین سنی

آزادخان سلیمانخیل هوتکی غلجایی ملقب بهآزادخان افغان، اهل کابل بود،[۱] که پس از فتح این شهر توسط نادر شاه (۱۱۵۰ق) به سپاه او پیوست و در لشکرکشی به هندوستان شرکت کرد و تا پایان کار پادشاه افشار در خدمت وی به سر می‌برد.[۲] او از ابراهیم‌شاه، برادرزاده نادر، لقب خانی دریافت کرد و پس از شکست ابراهیم‌خان از شاهرخ میرزا، فرصت را مغتنم شمرده، ارومیه را تصرف کرد و به حکومت در قسمتی از آذربایجان پرداخت و مدعی تاج و تخت ایران بود.[۳]

حکمرانی آذربایجان[ویرایش]

پس از قتل نادر به نیروهای ابراهیم‌میرزا برادرزاده نادر پیوست و از او لقب خانی گرفت، اما با شکست ابراهیم‌میرزا از نیروهای شاهرخ‌میرزا به او به همراه سواران افغان به سید محمد، تولیت آستان قدس رضوی پیوست و از طرف او به قزوین فرستاده شدند. پس از انصراف از سرحدداری غرب به فرمان خالدپاشا والی شهرزور پیوست، پس از آن به خدمت نقی‌خان قاسملو افشار درآمد. در آخر با متحد ساختن رهبران ترک و کرد محلی و سرفرود آوردن در برابر اراکلی‌خان پادشاه کارتلی و کاختی، توانست کنترل تمامی نواحی میان ارومیه و اردبیل را به دست گیرد. وی بعدتر کنترل زاگرس مرکزی را نیز به دست آورد. پس از آن به دعوت علی‌مرادخان بختیاری که به همراه یکی از بازماندگان صفویه از بغداد به سمت ایران پیشروی می‌کرد و قصد تسخیر قلعه راهبردی کرمانشاه را داشت، به آنجا رفت. اما پیش از رسیدن وی، کریم‌خان زند حاکم حقیقی غرب ایران این لشکر را شکست داد. کریم‌خان در صدد تعقیب و شکست سپاهیان افغان برآمد اما شکستی بزرگ خورد، پس از آن افغان‌ها به قلعه پری که مرکز زندیان بود یورش بردند و هفده تن از خان‌های زند و پانزده تن از زنان ایشان را که مادر کریم‌خان نیز در میانشان بود به اسارت گرفت و به سمت ارومیه برد که ایشان در راه گریختند و در بروجرد به کریم‌خان پیوستند. سرانجام کریم خان زند پس از تعقیب و گریز او، توانست وی را شکست دهد و او را به زندان انداخت تا اینکه در تاریخ ۱۷۸۱ میلادی در زندان مرد.[۴]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • گ‍ل‍س‍ت‍ان‍ه، اب‍وال‍ح‍س‍ی‍ن م‍ح‍م‍د ام‍ی‍ن. م‍ج‍م‍ل‌ال‍ت‍واری‍خ پ‍س از ن‍ادر. تهران: شرکت سهامی طبع کتاب. 
  • J. R. Perry. ĀZĀD KHAN AFḠĀN. In Encyclopædia Iranica. vol. 1. Bibliotheca Persica Press, December 15, 1987. ISBN ‎0710091109. Retrieved August 18, 2011. 

پیوند به بیرون[ویرایش]