آرامگاه رضا شاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۳۵′۸.۳۶″ شمالی ۵۱°۲۶′۳.۷″ شرقی / ۳۵.۵۸۵۶۵۵۶° شمالی ۵۱.۴۳۴۳۶۱° شرقی / 35.5856556; 51.434361

آرامگاه رضا شاه
Reza Shah Tomb jpg.jpg
نام آرامگاه رضا شاه
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان استان تهران
شهرستان شهر ری
اطلاعات اثر
نوع بنا آرامگاه
سال‌های مرمت تخریب در سال ۱۳۵۹
دیرینگی دوره پهلوی
بانی اثر محمدرضا پهلوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۳۲۹
تاریخ ثبت ملی ۲۰ بهمن ۱۳۵۵

آرامگاه رضا شاه (۱۳۲۹-۱۳۵۸) در پیرامون شاه‌عبدالعظیم در شهر ری واقع در جنوب تهران قرار داشت. پیکر رضا شاه را پس از مرگ در ژوهانسبورگ به مصر بردند و در آن‌جا به امانت گذاشتند.

مشخصات بنا[ویرایش]

این آرامگاه توسط محسن فروغی در غرب حرم شاه‌عبدالعظیم طراحی شد و در سال ۱۳۲۹ به بهره‌برداری رسید. مساحت آن ۹۰۰۰ مترمربع و ارتفاع آن ۲۵ متر بود که ۷ متر از ارتفاع گنبد حرم شاه‌عبدالعظیم کوتاه‌تر ساخته شده بود.

ساختمان دو طبقه بود که طبقه بالا سالن ورودی و بازدید بود و در طبقه پائین سنگ قبر سیاه رنگی قرار داشت که مزار رضاشاه در آن واقع شده‌بود و بر بالای آن سنگ، تاج پادشاهی طلائی نصب شده بود.[۱]

انتقال جسد به آرامگاه در تهران[ویرایش]

در اردیبهشت ۱۳۲۹، در دورهٔ نخست وزیری رجبعلی منصور قرار شد جنازه رضاشاه به ایران آورده شود و هواپیمای حامل جنازه رضا شاه قبل از آمدن به ایران، به منظور طواف در مکه از قاهره به طرف جده پرواز کرد. سرانجام هفدهم اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد[۲] و با تشریفات رسمی به شاه عبدالعظیم برده شد و در آرامگاه ویژه او در کنار آرامگاه حضرت عبدالعظیم دفن شد.[۳]

خالی کردن آرامگاه[ویرایش]

در روز ۲۴ دیماه ۱۳۵۷ و مدت کوتاهی قبل از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ پیکر وی بار دیگر به همراه پیکر پسرش علی‌رضا پهلوی توسط محمدرضاشاه، ابتدا به لوس آنجلس و سپس به مسجد رفاعی مصر منتقل شد(در مستند از تهران تا قاهره شهبانو فرح پهلوی، شایعه خارج کردن جسد رضا شاه از ایران را تکذیب کرد). همچنین آرامگاه بسیاری از مقامات حکومت پهلوی در این مکان قرار داشت که می‌توان به سلیمان بهبودی، سپهبد فضل‌الله زاهدی، ارتشبد محمد خاتم و حسنعلی منصور اشاره کرد.

تخریب[ویرایش]

خبر تخریب آرامگاه رضا شاه پهلوی در یک روزنامه در اوایل انقلاب اسلامی ایران

در اردیبهشت ماه ۱۳۵۹، با وجود مخالفت دولت موقت بازرگان و بنی صدر آرامگاه رضاشاه به دستور حاکم شرع وقت صادق خلخالی توسط نیروهای سپاه طی بیست روز به کلی ویران شد.[۴]؛ این اقدام توسط روح الله خمینی تائید شد. زمین آرامگاه رضاشاه در حال حاضر به عنوان یک مدرسه مذهبی اسلامی استفاده می‌شود.

گزارش‌هایی موجود است که خلخالی سعی در تخریب آرامگاه فردوسی و تخت جمشید پارسه (تخت جمشید) هم داشته اما این با مخالفت دولت موقت (از جمله وزیر فرهنگ پرویز ورجاوند[۵]، استاندار فارس نصرت‌الله امینی[۶] و آیت‌الله طالقانی و مقاومت مردم مرودشت و پرسنل پارسه، در این امر ناکام ماند.[۷]

خاطرات خلخالی[ویرایش]

«به‌عنوان این‌که افتتاحی بشود برای تخریب، بنده هم اولین کلنگ خرابکاری را زدم.»
صادق خلخالی در مورد تخریب آرامگاه رضا شاه.[۸]

«
»

صادق خلخالی در کتاب خاطرات خود می‌گوید که بعد از جلسه‌ای که با روح الله خمینی داشته‌است به این نتیجه رسیده‌اند که برای کوتاه کردن دست خاندان پهلوی در سالروز رفتن شاه به مصر آرامگاه رضاشاه را تخریب کنند و زمانی که شروع به کار کردند به علت محکمی ساختمان مجبور شدند از مواد منفجره و گریدر و بلدوزر و جرثقیل و وسایل قوی مکانیکی استفاده کنند و در ساعت، حدود ۴:۳۰ بعد از ظهر بنی صدر دستور توقف تخریب را داد ولی خلخالی به آن اعتنائی نکرد و بنا را به کمک مردم و سپاه تا ۱۰ شب به خاک تبدیل کرد.[۹] این عمل خلخالی برخلاف فتاوای همه مراجع تقلید تشیع صورت گرفته که تصریح نموده اند تخریب قبور مومنان جایز نمیباشد وعمل تخریب مقبره درصورتی انجام گردیده که هیچگونه مدرک و اسنادی که الحاد و یا ارتداد رضا شاه پهلوی را ثابت نماید از سوی خلخالی درآن زمان ارائه نگردیده بود.آیت الله خامنه ای در پاسخ به سوال 259 از استفتائی که از ایشان شده است تخریب قبور مومنین را به هیچ صورتی جایز نمیدانند وحکم سایر مراجع دراین مورد همچون ایشان صراحت دارد.[۱۰]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]