آرامش دوستدار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

«تفکر دینی مانع از تولید اندیشه است.»
آرامش دوستدار

«
»

آرامش دوستدار (متولد ۱۳۱۰ خورشیدی در تهران) فیلسوف و روشنفکر ایرانی[نیازمند منبع] است. مشهورترین اثر وی کتاب امتناع تفکر در فرهنگ دینی است که با واکنش‌های فراوانی مواجه شده است. [۱] [۲] دوستدار در این کتاب با نام گذاری «فرهنگ دین‌خو» بر فرهنگ ایران بعد از اسلام، نااندیشی و ناپرسایی آن را به چالش و پرسش کشیده است.[۳][نیازمند منبع]

زندگی[ویرایش]

آرامش دوستدار، در سال ۱۳۱۰ خورشیدی در تهران در خانواده ای بهایی متولد شد. او برادرزاده احسان الله خان دوستدار است. [۴]او در سال ۱۳۳۷ خورشیدی برای تحصیل فلسفه به آلمان رفت و در سال ۱۳۵۰ خورشیدی مدرک دکترا در رشته اصلی فلسفه و رشته های جنبی روانشناسی و دین شناسی تطبیقی را از دانشگاه بن دریافت کرد. عنوان رساله دکتری دوستدار «رابطه اخلاق و ارادهٔ سلطه‌گرا در آثار نیچه» بود. وی از سال ۱۳۵۱ خورشیدی تا ۱۳۵۸ خورشیدی به عنوان استاد به تدریس در گروه فلسفه دانشگاه تهران پرداخت و در پی بسته شدن دانشگاه ها؛ موسوم به انقلاب فرهنگی ایران از دانشگاه اخراج شد و دیگر بار به آلمان مهاجرت کرد. [۵] [۶]

نظریه[ویرایش]

شهرت دوستدار به خاطر نظریات انتقادی معروفش درباره دین و فرهنگ دینی در جامعه ایران است. وی بر این باور است که فرهنگ ایرانی فرهنگی «دین‌خو» است و از این روی قدرت اندیشیدن ندارد. او روشنفکری[نیازمند منبع] است که در مواجهه با حوادث پس از انقلاب نظیر قتل‌های زنجیره‌ای و حکومت روحانیان مردم ایران و فرهنگ ایرانی را مقصر می‌داند و نه حزب، گروه یا دسته خاصی. [۷]

فوکو، هابرماس و رورتی[ویرایش]

«میشل فوکو اولین فیلسوف مهمی‌‌ست که در چندماهه‌ی پیش از بروز انقلاب اسلامی دوبار به ایران سفر می‌‌کند. بار اولش برای ملاقات با آیت‌الله شریعتمداری به قم می‌‌رود. مترجمش مهدی بازرگان بوده است. مجسم کنید در نظرتان مثلث آیت‌الله شریعتمداری، میشل فوکو و مهدی بازرگان را در قم! اولی آخوند مهمی‌‌ست میانه‌رو که دلیل حق اختیار چهار زن عقدی به مرد مسلمان را در این می‌بیند که مرد از نظر جنسی از زن قوی‌تر است! لابد چهار بار! دومی متفکری‌ست که به‌ زعم او یکی از وسیله‌های قدرت، یا در واقع اِعمال قدرت و حصول آن در غرب، سکسوالیته به‌منزله‌ی معیار و مولد حقیقت بوده است. سومی فیزیک‌دانی‌ست در فرانسه درس‌خوانده، استاد فیزیک در دانشگاه تهران و متخصص ترمودینامیک در این رشته. با چنین تخصصی از قرار توانسته درجه‌ی گرمای آتش جهنم را به‌ دست آورد...


...ممکن است برخی خیال کنند این اظهارات برای سرزنش میشل فوکو‌اند. اگر کسی مستوجب سرزنش باشد در وهله اول و آخر خود ما هستیم، از شاهمان گرفته تا گدامان. جایی که ما انتلکتوئلهای ایرانی از حول حلیم انقلاب در دیگ اسلامی آن شیرجه رفته بودیم، برای میشل فوکو کلاً باید تفاهم داشت که از دیدن انقلابی چنین یکپارچه و رنگارنگ از بلاهت مادرزاد، از خود بی‌خود شود، اما نه در دو دهه بعد برای دو فیلسوف دیگر غربی که می‌بایستی، سوای اعمال خونین جمهوری اسلامی که همچنان ادامه دارد، از تجربه میشل فوکو نیز می‌آموختند: برای یورگن هابرماس و ریچارد رورتی. هر دو به ایران سفر می‌کنند: به چه منظوری؟»[۸]

آثار[ویرایش]

جلد کتاب درخشش‌های تیره
جلد کتاب امتناع تفکر در فرهنگ دینی

از آرامش دوستدار تا کنون چهار کتاب به زبان فارسی [۹] و تعدادی مقاله و ترجمه چاپ شده است.

کتاب ها[ویرایش]

فصل کتاب[ویرایش]

  • ابوریحان بیرونی، فارابی، هایدگر، مجموعه مقالات، ترجمه گفتگوی آلمانی با هایدگر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران ۱۳۸۰

مقالات مهم[ویرایش]

  • روﺷﻨﻔﮑﺮی ﭘﯿﺮاﻣﻮﻧﯽ و ﻣﺴﺌﻠﻪء زﺑﺎن، مجله کنکاش در گستره تاریخ و سیاست، دفتر دهم، پاییز ۱۳۷۲

نقد ها و نظرات[ویرایش]

محمد رضا نیکفر در سلسله مقالاتی در رایو زمانه به نقد آرای دوستدار پرداخت. [۱۰]

علی امینی نجفی فیلمی در مورد زندگی و اندیشه های آرامش دوستدار با عنوان "بیست قرن سکوت: دیداری با آرامش دوستدار" ساخته است. تهیه کننده این فیلم پنجاه دقیقه ای احمد امینیان مدير انجمن فرهنگی عمر خیام در بروکسل است. [۱۱]

به ادعای عبدالله شهبازی، فریدون آدمیت به دلیل اینکه آرامش دوستدار بهاءالله را در زمرهٔ پیامبران الهی به شمار می‌آورد، او را شارلاتانی می‌خواند که می‌خواهد مردم را تحمیق کند. [۱۲]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.persian.rfi.fr/node/84014 علیرضا مناف زاده، آرامش دوستدار، پرسنده‌ای پرسش برانگیز، رادیو بین المللی فرانسه
  2. http://zamaaneh.com/nikfar/2010/08/post_133.html محمد رضا نیکفر، در نقد آرامش دوستدار، رادیو زمانه، ۲۰ مرداد ۱۳۸۹
  3. آرامش دوستدار، امتناع تفکر در فرهنگ دینی، مقدمه چاپ دوم، انتشارات خاوران، پاریس، ۱۳۷۰
  4. http://www.youtube.com/watch?v=KllNjL2wCG0&feature=player_embedded
  5. بیست قرن سکوت؛ دیداری با آرامش دوستدار http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2007/11/071113_of_doostdar.shtml
  6. درباره‌ی آرامش دوستدار http://www.aramesh-dustdar.com/index.php/article/6/
  7. آرامش دوستدار، امتناع تفکر در فرهنگ دینی، مقدمه چاپ دوم، انتشارات خاوران، پاریس، ۱۳۷۰
  8. http://www.aramesh-dustdar.com/index.php/article/print/11/
  9. http://www.aramesh-dustdar.com/index.php/article/7/ معرفی کتاب‌های آرامش دوستدار
  10. http://zamaaneh.com/nikfar/2010/08/post_133.html محمد رضا نیکفر، در نقد آرامش دوستدار، رادیو زمانه، ۲۰ مرداد ۱۳۸۹
  11. بیست قرن سکوت؛ دیداری با آرامش دوستدار http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2007/11/071113_of_doostdar.shtml
  12. یادداشت‌های پراکندهٔ عبدالله شهبازی

پیوند به بیرون[ویرایش]