آتاهوالپا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آتاهوالپا
Ataw Wallpa portrait.jpg
چهره‌نگاری از آتاهوالپا که در زمان حیات او کشیده شده
دوران سیزدهمین و آخرین امپراتور اینکا
زادروز ۱۵۰۲
مرگ ۱۵۳۳
پدر هوایناکاپاک
مادر دوچیسلا

آتاهوالپا (۱۵۳۳ - ۱۵۰۲) سیزدهمین و آخرین امپراتور اینکا در آمریکای جنوبی بود.

زندگینامه[ویرایش]

او فرزند هوایناکاپاک و یکی از همسرانش دوچیسلا بوده‌است. او و برادر ناتنی و بزرگ‌ترش هواسکار (فرزند ارشد هوایتاکاپاک و وارث تاج و تخت وی) هم‌زمان باهم در قلمروی که پدرشان میان آن دو تقسیم کرده بود، به امپراتوری تاهوان‌تین‌سویو (نام رسمی امپراتوری اینکا) رسیدند.

بخش بزرگ‌تر و مهم‌تر امپراتوری شامل کوزکو (پایتخت باستانی اینکا)، به هواسکار و بخش شمال به پایتختی کیتو (پایتخت امروزی اکوادور) به آتاهوالپا تعلق گرفته بود. (مادر آتاهوالپا، دوچیسلا اهل کیتو بود.)

با ورود اسپانیایی‌ها به سرزمین تاهوان‌تین‌سویو، میان دو برادر جنگ درگرفت. در یورش هواسکار به کیتو، نخست آتاهوالپا به دست برادرش اسیر شد، اما توانست فرار کند و در جنگ چیمبورازو، هواسکار را به اسارت درآورد. سپس به کوزکو شتافت تا پایه‌های قدرتش را تحکیم کند و خود را فرمانروای یگانه تاهوان‌تین‌سویو نامید.

وی آماده کارزار با اسپانیایی‌ها شد و در روز ۱۶ نوامبر ۱۵۳۲، در یک جنگ سرنوشت‌ساز در دشت کاخامارکا با فرانسیسکو پیزارو فاتح اسپانیایی به نبرد پرداخت و به اسارت درآمد. وی در ابتدا پیشنهاد گروش به مسیحیت را نپذیرفت و کتاب مقدسی را که وینسنت‌دووال‌ورده کشیش اسپانیایی بر او عرضه کرده بود بر زمین انداخت.

پیزارو به وی پیشنهاد کرد تا آزادی خود را در ازای پرداخت مقادیر هنگفتی از طلا و جواهرات به دست آورد. هواسکار که او نیز به اسارت اسپانیایی‌ها درآمده بود، پیشنهاد کرد که مقدار بیشتری جواهرات بپردازد. آتاهوالپا که می‌ترسید اسپانیایی‌ها، برادرش را علیه وی بشورانند، دستور داد تا در توطئه‌ای هواسکار را به قتل برسانند.

تاوانی که سپاهیان آتاهوالپا پس از دو ماه دیرکرد به پیزارو پرداختند در رهایی امپراتور پیشین اینکا کارگر نیفتاد. وی در ۲۹ اوت ۱۵۳۳، پس از تعمید تحمیلی و پذیرش اجباری مسیحیت به دار آویخته شد.

جنازه وی را در مراسمی باشکوه به خاک سپردند، اما سرخ‌پوستان شبانه جسد وی را ربودند و در کیتو به خاک سپردند. هنوز هم برخی از قبایل سنتی برای آتاهوالپا سوگواری می‌کنند.

آتاهوالپا را پس از اعدام به خاک نسپردند بلکه او را سوزاندند. نه به این دلیل که زجر بکشد بلکه به این علت که کسی تنواند جسدش را مومیایی کنند و او از حیات بعد از مرگ بی بهره بماند. (اعتقاد اقوام اینکا)

دستگیری و کشته شدن به دست اسپانیایی ها[ویرایش]

فرانسیسکو پیزارو در اوایل سال 1532 با سه کشتی از پاناما رهسپار پرو گردید و در راه با بومیان به جنگ پرداخت که در یکی از این جنگ ها در سرزمین کاکو نامی,از غارت بومیان غنایم بسیار به دست آورد.در ادامه ی راه هم باز مدت چند ماه گرفتار جنگ بود تا توانست قبایل برخی سرزمین های سر راه را فرمانبردار خود کند تا سرانجام به ابتدای خاک پرو رسید و در آنجا متوقف شد. بخت با پیزارو یار بود که در هنگام عزیمت او, آتاهوالپا سرگرم جنگ با برادر خود هواسکار بود که از یک پدر و دو مادر متفاوت بودند و فرصت پرداختن به کار اسپانیایی ها را نداشت.هنگامی که پیزارو تصمیم گرفت به قصد دیدار آتاهوالپا عزیمت کند او موفق شده بود برادر خود را شکست دهد و به بند بکشد.

در راه پیزارو و همراهانش به سمت پایتخت, نمایندگانی از سوی اینکا به سوی آن ها روانه می شدند تا به آگاهی آن ها برسانند که اینکا از آمدن آن ها شادمان است و با آغوش باز آنان را که طبق افسانه ای قدیمی فرزندان خورشید می دانستند خواهند پذیرفت و در ضمن ارمغان هایی را هم از سوی آتاهوالپا به دست آنان رساندند.هنگامی که به شهر رسیدند آن ها را در میدانی جا دادند تا اینکا به استقبال شان بیایند.از سوی دیگر پیزارو هم برادر خود به همراه فرستادگانی به دیدار اینکا فرستاد.آتاهوالپا از فرستاگان پیزارو به گرمی پذیرایی کرد و قرار بر این گذاشته شد که فردا اینکا برای دیدار پیزارو بیاید.فرستادگان هنگامی که به نشیمن گاه پیزارو بازگشتند از فزونی ثروت و جواهرات دربار گفتند و اینگونه نقشه کشیدند که اینکا را نزد خود در بند نگاه دارند و به دست او کارهای خود را پیش برند.

فردا صبح پیزارو به آرایش سپاه خود پرداخت و پس از آنکه اینکا با شکوه و جلال بسیار و چندهزار تن همراه بر روی تخت روان به جایگاه اسپانیایی ها رسید آن ها بدون فوت وقت کشیشی را صلیب و انجیل به دست به پیشگاه اینکا فرستادند تا ضمن آنکه بومیان را به آیین مسیحی بخواند به آگاهی آتاهوالپا برساند که پاپ الکساندر ششم سراسر آمریکا را به پادشاه اسپانیا سپرده است و اگر زیردستی او را بپذیرد در امان خواهد بود و در غیر این صورت باید آماده ی جنگ با آن ها باشد.اینکا که پس از ترجمه ی این سخنان به خشم آمده بود چنین گفت که آن سرزمین,سرزمین نیاکان آن ها است و پاپ حق چنین بخششی را ندارد.در ضمن پرستش خدای خورشید را به پرستش خدای ناتوان آنان که به دار آویخته شده بود ترجیح می دهد.در این کشاکش کشیش در پاسخ به این پرسش اینکا که این اعتقادات را از کجا می داند انجیل را به دست او داد اینکا پس از کمی تکان دادن کتاب با ریشخند کتاب را به زمین انداخت که این موجب خشم کشیش شد و به تحریک سپاهیان پرداخت.سپاهیان پیزارو هم که مترصد موقعیت بودند به تاخت و تاز پرداختند و شمار زیادی از بومیان را به به خاک و خون غلطاندند و دارایی های بسیار زیادی را غارت کردند.خود پیزارو با گروهی به نزد اینکا رفت و او را از تخت به پایین کشید و در بند کرد.

پس از چندی اینکا از فرانسیسکو پیزارو درخواست کرد که در برابر آزادی او اتاقی را که در آن نشسته است را پر از زر و سیم کند.پیزارو که از این پیشنهاد او شگفت زده شده بود این پیشنهاد را پذیرفت.مردم به امید آزادی فرمانروای خود از پرستشگاه های خود ظرف ها و کالاهای زرین می آوردند و سرانجام به وعده ی خود جامه ی عمل پوشاندند.اما بنا به دلایلی پیزارو به وعده ی خود عمل نکرد و در دادگاهی او را به جرم کشتن برادر و گرفتن زنان متعدد که بر خلاف سنت نیاکان خود بود و همچنین پنهان کردن بخشی از دارایی خود و نداشتن باور به خدای راستین به دار آویختند.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. پیدایش آمریکا,احمد کسروی,چاپ سوم_بهمن 2535(1355),چاپ کتیبه_ تهران ایران,صفحات212 تا 226

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آتاهوالپا موجود است.
  • مارسل نیدرگانگ، بیست کشور آمریکای لاتین، برگردان از محمد قاضی
  • Wikipedia, the free encyclopediaatahualpa (بازدید: ۲۰۰۷-۰۴-۱۰)