آب‌گذر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آب‌گذر پل جوبی در اصفهان

آب‌گذر به مجراهای گفته می شود که که جریان آب را در مسیر خاصی هدایت می‌کنند. آب‌گذرها برای عبور آسان آب ساخته می شوند.

در علوم مهندسی نوین این اصطلاح برای هر سامانه لوله ای شکل، راه آب، نهراب، کانال، قنات، تونل و دیگر سامانه‌های عمرانی استفاده می شود. همچنین اصطلاح آب‌گذر گاهی اوقات به پل‌های آبی اطلاق می شود. پل‌های آب گذرها به منظور رد شدن آب رودخانه‌ها از زیر ساختارهای راه آهن، راه شوسه که بر روی یک شکاف بزرگ زمینی هستند کاربرد دارند. اصطلاح آب‌گذر aqueduct از کلمه‌های لاتین aqua و ducere به ترتیب به معنای آب و گذر اخذ شده است.[۱]

آبگذر در راهسازی[ویرایش]

آب گذر یکی از انواع ابنیه فنی در راه سازی است که به جهت تسهیل در تخلیه و یا عبور آب های سطحی از یک طرف به طرف دیگر راه احداث می گردد. [۲] [۳]

جهت طراحی ابعاد آبگذر نیاز به انجام مطالعات هیدرولوژیکی می باشد.[۴] این مطالعات به جهت محاسبه حداکثر حجم آبی که در زمان اوج بارندگی و یا پس از آن به آبگذر می رسد انجام می گردد. [۵]

محاسبه صحیح حجم آب سبب تخلیه مناسب جریان سیلابی می گردد که در مسیر خود به جاده احداث شده برخورد می نماید. عدم طراحی مناسب آبگذر سبب شسته شدن جسم راه و تخریب راه احداث شده می گردد.

انواع اصلی آبرو متداول در ایران[ویرایش]

آبرو دالی[ویرایش]

بر روی آن خاکریزی نمی‌شود و ارتفاع آن هم طراز جاده است. از بتن آرمه ساخته می شود

آبرو زیرخاکی[ویرایش]

بر روی آن خاکریزی می شود و ارتفاع آن چند متر پایین تر از جاده است.

آبرو مدفون[ویرایش]

اغلب قوسی شکل که بر روی آن خاکریزی با ارتفاع بالا انجام شده و در دره های عمیق و بسیار پایین تر از ارتفاع جاده قرار می گیرد.

پارامتر های مهم طراحی آبگذر[ویرایش]

هر آبگذر دارای ‍‍‍‍‍پارامتر های طراحی به شرح زیر است.

  • تعداد دهانه آبرو
  • عرض هر دهانه آبرو
  • ارتفاع آبرو

برای مثال برای نامیدن آبرو می گویند ۳ دهانه ۵ متری به ارتفاع ۲ متر یا ۳*۵*۲

در محل هایی که معمولاً دشت محسوب شده و محاسبات هیدرولوژیکی برای مسیر راه انجام نمی‌گردد به صورت عرف در هر ۲۰۰ متر یک آبرو با دهانه ۲ متری به شکل قوطی، لوله با قطر ۲ متر و یا آبروی با مصالح بنایی و یا بتنی تعبیه می گردد.

استانداردسازی آبروها[ویرایش]

به جهت برآورد هزینه احداث هر آبرو و نیز اجرای آسان مجموعه آبروها تا دهانه ۸ متری در دفترچه‌ای با نام آیین‌نامه ۸۳ موجود می‌باشد.[۶]

آبروها با دهانه ۶ متر و بیشتر دیگر آبرو محسوب نشده و پل می‌باشند. تفاوت پل با آبرو در امکان خاک ریزی بر روی آبرو است. خاکریزی بر روی پل سبب اضافه شدن بر وزن آن شده و هزینه ساخت پل را بالا می‌برد.[۷]

مجموعه نقشه‌های تیپ اجرایی آبروها تا دهانه ۸ متر که به صورت گسترده در راه سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد در وبگاه معاونت نظارت راهبردی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور در دسترس می‌باشد.[۶]


منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Aqueduct»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۲-۰۱-۲۰۱۱).
  2. [۱]، آیین نامه طرح هندسی راه بخش 9-1 .
  3. [۲]، آیین نامه طرح هندسی راه بخش 9-8 .
  4. [۳]، آیین نامه طرح هندسی راه بخش 9-4-1 .
  5. [۴]، آیین نامه طرح هندسی راه بخش 9-4-3 .
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ [۵]، آیین نامه کاربردی آبرو های تیپ در ایران .
  7. [۶]، آیین نامه طرح هندسی راه بخش 9-8-1 .