آیین‌نامه

آیین‌نامه به مقرراتی گفته می‌شود که مقامات صلاحیت‌دار (مانند وزیر و شهردار) وضع و در معرض اجرا می‌گذارند. خواه هدف آن تسهیل اجرا و تشریح قانونی از قوانین موضوعه باشد؛ خواه در مواردی باشد که اساساً قانونی وضع نشده‌است. به آن نظام‌نامه هم گفته‌اند.

آیین‌نامه در جایی که مخالف یا مغایر با قانون است، تاب مقاومت در برابر قانون را ندارد. تفاوت اساسی قانون و آیین‌نامه در مراجع تصویب‌کنندهٔ آن‌ها است؛ به طوری‌که قانون از مجاری مجالس تنقیح و تصویب می‌گردد، ولی آیین‌نامه توسط سازمان‌ها و نهادهای دولتی مصوب می‌گردد؛ ضمن این‌که ابطال آیین‌نامه‌های مغایر با قانون با دیوان عدالت اداری است.

نمونه‌های آیین‌نامه

• آیین‌نامه قانون حمایت خانواده
• آیین‌نامه قانون ثبت اسناد و املاک
• آیین‌نامه قانون روابط موجر و مستاجر
• آیین‌نامه قانون افراز و فروش اموال مشاع
• آیین‌نامه نظام بانکداری الکترونیکی
• نظامنامه تخلفات قضات
• نظامنامه اجراء قانون ثبت شرکتها